विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

क्षारेण हस्तिपिण्डस्य अवस्युजरसेन च ॥ एतेन प्रोक्षितं चित्रं त्रिरात्रेण विनश्यति ॥ ५३ ॥ गुञ्जायाः सफले मूले चित्रकं तगरं तथा ॥ भल्लातकानां च फलं मूले चैवाश्वमारकम् ॥ १४ ॥ अर्कक्षीरसमं तैलं द्रव्यैरेतैर्विपाचयेत् ॥ प्रोक्षणेन विनिर्दिष्टं रोमशातनमुत्तमम् ॥ १५ ॥ हस्तिदन्तमयीं पिष्ट्वा पयसा लेपयिच्छुरः ॥ अजातेष्वपि केशेषु रोमसंजननं परम् ॥ १६ ॥ भृङ्गराजरसैस्तैलं सिद्धमभ्यञ्जनाद्भुतम् ॥ दृढमूलानि केशानि कुर्यात्कृष्णासितानि च ॥ १७ ॥ कटुकं दन्तकाष्ठं तु गोमूत्रपरिभावितम् ॥ भुक्त्वा तैलेन गण्डूषं वक्त्रगन्धहरं परम् ॥ ॥ १८॥ इन्दीवराणि शुष्काणि प्राश्यानि तण्डुलैस्सह ॥ सर्वरोगं मुखे वाति सुगन्धि विशदं शुचि ॥ १९॥ सर्षपान्पेषयित्वा कृत्वा शाल्मलीनां तु कण्टकैः ॥ पयःपिष्टैर्मुखे लेपान्मुखं स्यात्कमलोपमम् ॥ २० ॥ व्यङ्गानां तिलकानां च शमनं तत्प्रकीर्तितम् ॥ यौवने पिटकानां च ये च दोषा मुखे स्मृताः ॥ २१ ॥ कषायकर्ल्कैस्सिद्धेन घृतातव्यं घृतेन च ॥ अभ्यङ्गपाननैर्भवेति नारी वर्णयुता परा ॥ २२ ॥ षोडशर्त्तनिशाः स्त्रीणामाद्यास्तिस्रस्तु निन्दिताः ॥ अभ्युष्य तासु नारी स्यात्स्पृष्टा तां स्नानमाचरेत ॥ २३ ॥ दिनत्रयं तु तत्रागे स्नानाभ्यङ्गां विवर्जयेत् ॥ आहारं गोरसानां च पुष्पालङ्कारधारणम् ॥ २४ ॥ अञ्जनं कङ्कणं गन्धाः पीतं शय्याशिरोगृहणम् ॥ मृल्लोहभाण्डञ्चैवेषु तथा भाण्डेषु भोजनम् ॥ २५ ॥ अभिसंस्पर्शनं चैव वर्जयेतु दिनत्रयम् ॥ चतुर्थेऽहनि कुर्वीत स्नानं सा तु यथाविधि ॥ २६ ॥ अनिषेकोदिताभिश्च मृद्भिरद्भिञ्च मानसेः ॥ औषध्यश्च तथा कुम्भे निक्षिप्य स्नापयेत्तु ताम् ॥२७॥ ज्योतिष्मतीं त्रायमाणांमभयामपराजिताम् ॥ जीवो विश्वेश्वरीं पाठां समक्षं विजयां तथा ॥ २८ ॥ सह्रां च सहदेवीं च पूर्णकोशां शतावरीम् ॥ अङ्गिष्ठां शिवां भद्रां गोलोमीं विजयप्रदाम् ॥ २९ ॥ ब्राह्मीं क्षेत्रमजां चैव सर्वबीजानि चाजनम् ॥ बिल्वं गन्धानि रत्नानि पञ्चगव्यं तथैव च ॥ ३० ॥ कुम्भे निक्षिप्त कुम्भं च गन्धमाल्यानुलेपनैः ॥ पूजयित्वा ततो देवं तत्पात्र शुभमर्चनम् ॥ ३१ ॥ मन्त्रं गजाभिषेकोक्तं पठेद्भूत च कालवित् ॥ वस्त्रच्छन्नमुखी स्नाता स्नापकं च विनिर्गते ॥ ॥ ३२ ॥ पश्येत्तद्देव प्रतिमां वासुदेवस्य रूपिणः ॥ अथवा राम भर्त्तारं नान्यं कंञ्चन मत्परम् ॥ ३३ ॥ तत्काल वदने तस्य पश्यत्यत्य यथा विधि ॥ सा प्रसूते युतं राम शुभं वाऽप्यथवा शुचिम् ॥ ३४ ॥ पूजने वासुदेवस्य या कृत्वात्पन एव च ॥ मण्डनं च यथाभाज्यं कुकुर्याच्चा च्छुद्धा ॥ ३५ ॥ षष्ठिकान्नं तु पयसा समश्नीयाद्घृतेन सा ॥ घृतस्य पीत्वा प्रसृतिं नागपुष्पावचूर्णितम् ॥ ३६ ॥ ऋतुकाले समाप्रोति नारी गर्भ द्विजोत्तम ॥ उपोषितेन शुचिना शुक्रपक्ष समुद्भूतम् ॥ ३७ ॥ पुत्रेभ्य वृहतीमूलपुत्रगं वा मुख नयेत ॥ श्वेतपुष्पा तु बृहती डु

३६