विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध०	दि० सं०
॥२१२॥	अ० ५२

बहिर्निष्क्रामयेद्वाह्याच्छुद्धेऽप्यह्रिनिरुत्स्वनैः ॥ ततस्तत्र पठेन्मन्त्रं यं तु राम निबोध मे। अटाटनाचन्द्रार्कौदिक्पतींशाशनां दिशां च गगनस्य च ॥ निक्षेपार्थं
मिदं दद्मि ते मे रक्षन्तु सर्वदा ॥८९॥ अप्रमत्तं प्रमत्तं वा दिवा रात्रावथापि वा ॥ रक्षन्तु सर्वतः सर्वे देवाः शक्रपुरोगमाः ॥ ९० ॥ क्षीणामाविवध-
वानां तु द्विजानां सुहृदां तथा ॥ तदा तु पूजा कर्तव्या गीतनृत्यैस्तथोत्सवैः ॥ ९१ ॥ पञ्चमे च तथा मासि भूमौ तमुपवेशयेत् ॥ तत्र सर्वे ग्रहाः
शस्ता भौमो राम विशेषतः ॥ ९२ ॥ तिथिं च वर्जयेद्रिक्तामृक्षाणि शृणु भार्गव ॥ उत्तरात्रितयं सौम्यं चाश्वत्थं शक्रदैवतम् ॥ ९३ ॥ प्राजापत्यं
च हस्तं च शस्तमाश्विनदैवतम् ॥ वराहं पूजयेद्देवं पृथिवीं च द्विजोत्तम ॥ ९४ ॥ पूजनं सर्वतः कृत्वा गुरुदेवद्विजन्मनाम् ॥ भूभागमुपलि-
प्याथ कृत्वा तत्र तु मण्डलम् ॥ ९५ ॥ शङ्खपुण्याहशब्देन भूमौ तमुपवेशयेत् ॥ मन्त्रश्चात्र भवेद्राम तन्मे निगदतः शृणु ॥ ९६ ॥ रक्षणे वसुधे
देवि सदा सर्वगते शुभे ॥ आयुःप्रमाणं सकलं निक्षिपस्ते हरिम्रिये ॥ ९७ ॥ अन्तराद्यापुस्तस्य ये केचित्पारिपन्थिनः ॥ जीवितारोग्यवित्तेषु
निर्दहस्वाचिरेण तान् ॥ ९८ ॥ वरेण्यशभभूतानां माता त्वमसि कामधुक् ॥ अजरा चाप्रमेया च सर्वभूतनमस्कृता ॥ ९९ ॥ चराचराणां
भूतानां प्रतिष्ठात्वं त्वमेवसि ॥ कुमारं पाहि मातस्त्वं बालं तदनुमन्यताम् ॥ १०० ॥ तस्योपवेशनं कृत्वा भूमौ ब्राह्मणभोजनम् ॥ शक्त्या कृत्वा
ततः कार्यश्चोत्सवः पूर्ववद्द्विज ॥ १०१ ॥ षष्ठेऽन्नप्राशनं मासि कर्तव्यं भौमवर्जिते ॥ दिनवारे तिथिं रिक्तां वर्जनीयां तथैव च ॥ १०२ ॥
नक्षत्राणि तथैवात्र दारुणानि चर्जयेत् ॥ साधारणे तथा राम ज्येष्ठानेन्वपि शस्यते ॥ १०३ ॥ ब्रह्माणं शङ्करं विष्णुं चन्द्रार्कौ च दिशीश्व-
रान् ॥ भुवं दिशश्च सम्पूज्य हुत्वा वह्नौ तथा चरूम् ॥ १०४ ॥ एतेषामेव देवानां कृत्वा ब्राह्मणपूजनम् ॥ देवतापुरतस्तस्य धात्र्युत्सङ्गगतस्य
च ॥ १०५ ॥ अलङ्कृतस्य दातव्यं क्षीरं कांस्ये तु काञ्चने ॥ मध्वाज्यकनकोपेते प्राशयेत्पायसं ततः ॥ १०६ ॥ ततस्तल्लक्षणहेतं राम मन्त्रश्वान्नं
विधोयते ॥ कृतप्राशं तदोत्सङ्गाद्धान्त्री बालं तु विन्सृसेत ॥ १०७ ॥ देवाग्रतोऽथ विन्यस्य शिल्पभाण्डानि सर्वशः ॥ शस्त्राणि चैव शास्त्राणि
ततः पश्येत लक्षणम् ॥ १०८ ॥ प्रथमं यं स्पृशेद्वारुः शिल्पभाण्डं स्वयं तथा ॥ जीविका तस्य बालस्य तेनेव तु भविष्यति ॥ १०९ ॥ दन्त-
जन्मनि बालानां तेनैव तु भविष्यति ॥ दन्तजन्मनि बालानां लक्षणं तु निबोध मे ॥ ११० ॥ उपरे प्रथमं यस्य जायन्ते च शिरोर्द्विजाः ॥
दन्तैर्वा सह यस्य स्याज्जन्म भार्गव जायते ॥ १११ ॥ मातरं पितरं वापि खादतेवात्मानमेव च ॥ तत्र शान्तिं प्रवक्ष्यामि तन्मे निगदतः शृणु ॥
॥११२॥ गजपृष्ठगतं बालं नौस्थं वा स्थापयेद्द्विज ॥ तदभावे तु धर्मज्ञ काञ्चने तु वरासने ॥ ११३॥ शास्रौषधैः सर्वगन्धैर्बीजैः पुष्पैः फलैस्तथा ॥