विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० १२२-४ द्वि० खं० अ० ६४

नखं कुष्ठं घनं मांसीस्पृक्का शैलेयकं जलम् ॥ २० ॥ तथैव कुङ्कुमं लाक्षा चन्दनागुरुणी नतम् ॥ सरला देवकाष्ठं च कर्पूरं नतिका तथा ॥ २१ ॥
बोलं कन्दुरुकोश्चैव गुग्गुलः श्रीनिवासकः ॥ सह सर्जरसेनायं धूपद्रव्यैर्विंशतिः ॥ २२ ॥ धूपद्रव्यगणादस्मादेकविंशाद्यथेच्छया ॥ द्वे द्वे द्रव्ये
समादाय सर्जभागे नियोजयेत् ॥ २३ ॥ नवे पिण्याकवलयेः संयोज्य मधुना तथा ॥ धूपयोग्या भवन्तीह यथावत्स्वेच्छया कृताः ॥ २४ ॥
त्वचं जातीफलं तैलं कुङ्कुमं ग्रन्थिपर्णकम् ॥ शैलेयं तगरं काष्ठं ताम्बूलं तगरं तथा ॥ २५ ॥ मांसीमुरात्वक्कुष्ठं च नव द्रव्याणि निर्दिशेत् ॥
एतेभ्यस्तु समादाय द्रव्यं तत्र यथेच्छया ॥ २६ ॥ सुगन्धपूतं स्नानं कार्यं कन्दर्पवर्धनम् ॥ द्रुमसुरानलद्वैस्तैलैर्यवक्षारसमायुतैः ॥ २७ ॥
स्नानमुत्पलगन्धि स्यात्तैलैः कुङ्कुमैर्युतम् ॥ जातीपुष्पसुगन्धि स्यात्तगरेण योजितम् ॥ २८ ॥ बालकाञ्जनसंयुक्तैः पाटलाकुसुमयुतैः ॥
सध्यापकं स्याद्बकुलेस्तुल्यगन्धि मनोहरम् ॥ २९ ॥ नालिकावंशसहितं अष्टपादेन चार्थकम् ॥ द्विकैस्सरं वेणुपादं कुन्दपुष्पायते तथा ॥ ३० ॥
शैलपादांशसंयुक्तं व्यक्तं मदनकं भवेत् ॥ मञ्जिष्ठा तगरं बालं द्वयं व्याघ्रनखं नवम् ॥ ३१ ॥ गन्धमन्त्रं च विचक्ष्य गन्धतैलं भवेच्छुभम् ॥
तैलं निष्पीडितं राम तिलैः पुष्पाधिवासितैः ॥ ३२ ॥ वासनापुष्पसदृशं गन्धेन तु भवेद्द्भुतम् ॥ पूर्ववच्छोधयित्वा तु मुस्तं सेव्यं वचां निशाम्
॥ ३३ ॥ अभीष्टमन्यत्कल्पेतु यथावदनुलेपयेत् ॥ उद्धृत्य चन्दनादिं च शोधनं वमनं तथा ॥ ३४ ॥ वर्जयित्वा विरेकं च शेषकर्म्माणि
कारयेत् ॥ तद्वा भवति घर्मज्ञ वर्णकं त्रिदिवप्रियम् ॥ ३५ ॥ पटवासोसि कार्याणि वर्णकैः श्लक्ष्णचूर्णितैः ॥ एलालवङ्गकोलाजातीफलैर्नशा
कराः ॥ ३६ ॥ जातिपत्रिकया सार्द्धं स्वतन्त्रं मुखवासकम् ॥ कर्पूरं कुङ्कुमं कान्तं मृगदर्प हरेणुकम् ॥ ३७ ॥ कक्कौलोललवङ्गं च जाती को
शकमेव च ॥ द्रुमपत्रं त्रुटिर्मुस्तं च लताकस्तूरिकं तथा ॥ ३८ ॥ कण्टकानि लवङ्गस्य फलचैवंक्ष जातितः ॥ कटुकं च फलं राम कपिका
पण्डां प्रकल्पयेत् ॥ ३९॥ तच्चूर्णं खादिरं सारं दद्यात्तत्तुल्यलोपितम् ॥ सहस्रधासर्वसेनास्य कर्तव्या गुलिकाः शुभाः ॥ ४० ॥ मुखे न्यस्ताः सुगन्धा
स्ता मुखरोगविनाशनाः ॥ पूर्वं प्रक्षालितं सम्यक्कषायपल्लववारिणा ॥ ४१ ॥ शक्त्या तु गुलिकद्वैय्यांसिक्तं मुखवासकम् ॥ कटुकं दन्तकाष्ठं
च गोमूत्रे वासितं त्र्यहम् ॥ ४२ ॥ कृतं च पूगवद्राम मुखसौगन्ध्यकारकम् ॥ त्वक्पयस्याः समावेशो सितभागांर्धसंयुतो ॥ ४३ ॥ ॥१२२-॥
नागवल्लीसमा भाति मुखवासो मनोहरः ॥ ४४॥ कटुकफललताबुजत्वग्द्वियाचिपत्रैर्नलदनतसुगन्धैर्भामतुल्यभागान्वितानि ॥ द्विगुणितकृतमात्राया
तिक्तकोशैलसैयैः शरिसरसमसोऽयं गन्धपत्रं विदध्यात् ॥ ४५ ॥ निहितमिदमन्वहं कर्षणं युवतयाः शमयति विविधानि श्रोत्रापलीगदानि ॥