विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

अल्पेषु परिपूर्णेषु दण्डः स्यात्पञ्चमाषकः ॥ ९२ ॥ परिपूर्णेषु धान्येषु शाकमूलफलेषु च ॥ त्वन्वये शतं दण्ड्यः सान्वये च शतं दमः ॥ ९३ ॥ येनेयेन यथाऽङ्गेन स्तेनो नृषु विचेष्टते ॥ तत्तदेव हरेदस्य प्रत्यादेशाय पार्थिवः ॥ ९४ ॥ द्विजोऽध्वगः क्षीणवृत्तिर्द्वाविक्षू द्वे च मूलके ॥ त्रपुसोर्वारुकौ द्वौद्वौ तावन्मानं फलेषु च ॥ ९५ ॥ तथा च सर्वधान्यानां मुष्टिग्राहण भार्गव ॥ शाकं शाकप्रमाणेन गृह्यमाणो न दुष्यति ॥ ९६ ॥ वानस्पत्यं मूलफलं दूर्वार्थ्यं तथैव च ॥ तृणं च गोभ्यो ग्रासार्थमस्तेयं मनुरब्रवीत् ॥ ९७ ॥ अदेववाटजं पुष्पं देवतार्यं तथैव च ॥ आददानः परक्षेत्रान्न दण्डं दातुमर्हति ॥ ९८ ॥ शृङ्गिणं नखिनं चापि दंष्ट्रिणं वा वधोद्यतम् ॥ यो हन्यान्न स पापेन लिप्यते मनुजः क्वचित् ॥ ९९ ॥ गुरुं वा बालवृद्धौ वा ब्राह्मणं वा बहुश्रुतम् ॥ आततायिनमायान्तं हन्यादेवाविचारयन् ॥ १०० ॥ नाततायिवधे दोषः कर्तुर्भवति कश्चन ॥ प्रकाशं वाऽप्रकाशं वा मन्युस्तं मन्युमर्हति ॥ १०१ ॥ गृहक्षेत्राभिहर्त्तारं तथा पत्न्यभिगामिनम् ॥ अग्निदं गरदं चैव तथा हस्तोद्यतायुधम् ॥ १०२ ॥ अभिचारं च कुर्वाणं राजागामि च पैशुनम् ॥ एते हि कथिता लोके धर्मज्ञैराततायिनः ॥ १०३ ॥ परस्त्रियं न संभाषत्तीर्थेऽरण्ये गृहेऽपि वा ॥ नदीनां चैव संभेदे संग्रहणमवाप्नुयात् ॥ १०४ ॥ न संभाषं सह स्त्रीभिः प्रतिषिद्धं समाचरेत् ॥ प्रतिषिद्धस्तु संभाषः सुवर्णं दण्डमर्हति ॥ १०५ ॥ नैष चारणदारेषु विधिर्नात्मोपजीविषु ॥ सज्जन्ति मनुष्यैस्ते निगूढं विचरन्त्युत ॥ १०६ ॥ किञ्चिदेव तु साम्यं स्यात्संभाषेताभिचारयन् ॥ प्रेष्यासु चैव सर्वासु प्रव्राजितासु च ॥ १०७ ॥ योऽकामां दूषयेत्कन्यां स सद्यो वधमर्हति ॥ सकामां दूषयाणस्तु प्राप्यः प्रथमसाहसम् ॥ १०८ ॥ भिक्षुकोऽप्यथवा नारी योऽपि च स्यात्कुशीलवः ॥ प्रविशेत्प्रतिषिद्धस्तु प्राप्नुयाद्विशतं दमम् ॥ १०९ ॥ यश्च संचाकरस्तत्र पुरुषः स तथा भवेत् ॥ पारदारिकवद्दण्ड्यो यश्च स्याद्व्यवकाशदः ॥ ११० ॥ बलात्संदूषयंस्तु परभार्या नरः क्वचित् ॥ वधदण्डो भवेत्तस्य नापराधो भवेत्स्त्रियाः ॥ १११ ॥ रजस्तृतीयां या कन्या स्वगृहे प्रतिपद्यते ॥ अदण्ड्या सा भवेद्राज्ञा वरयन्ती पतिं स्वयम् ॥ ११२ ॥ स्वदेशे कन्यकां दत्त्वा तामादाय तथा व्रजन् ॥ परदेशे भवेच्चौरः स तथा भवेत् ॥ ११३ ॥ अदुष्ट्यां मृतपत्नीं तु संसृष्टामपराधयति ॥ सार्थं वै तां च गृह्णानो दण्डमुत्तममर्हति ॥ ११४ ॥ उत्कृष्टं या भजेत्कन्या देया तस्यैव सा भवेत् ॥ जघन्यं सेवमानां च संयतां वासयेद्गृहे ॥ ११५ ॥ उत्तमां सेवमानस्तु जघन्यो वधमर्हति ॥ जघन्युत्तमा नारी सेवमाना तथैव च ॥ ११६ ॥ भर्तारं लङ्घयेद्या तु स्त्री ज्ञातिबलदर्पिता ॥ तां श्वभिः खादयेद्राजा संस्थाने बहुसं