विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

द्वि० खं०
अ० ८९

वि० ध०

अधःशायी भवेन्नित्यं ब्रह्मचारी समाहितः ॥ १२ ॥ एवं व्रतं तु कुर्वीत वेदस्वीकरणं द्विजः ॥ गुरवे दक्षिणां दत्त्वा स्नायाच्च तदनन्तरम् ॥१३॥
आशरीरविमोक्षाद्वा वसेद्गुरुकुले सदा ॥ नैष्ठिको ब्रह्मचारी च वायुभूतः स्मृतिम्र्मान् ॥१४॥ तत्पदं समवाप्नोति यत्र गत्वा न शोचति ॥ स्नाने चैव
सगोदाने कालः पूर्वो विधीयते ॥ पूजनं वासुदेवस्य सर्व्वं च विधीयते ॥ १५॥ संपूज्य देवं गुरवे च दत्त्वा धनं यथावत्परिपूर्णविद्यः ॥ गृहाश्रमी
स्याद्द्विधिवन्नृसिंह पुत्राय लोकद्वितयं प्रदिष्टम् ॥ १६ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे द्वितीयखण्डे मा० सं० रामं प्रति पुष्करोपाख्याने ब्रह्मचर्य्य
वर्णनो नाम पडशीतितमोऽध्यायः ॥ ८६ ॥ पुष्कर उवाच ॥ विप्रश्चतस्रो विन्देत भार्य्यास्तिस्रस्तु भूमिपः ॥ द्वे च वैश्यस्तथा कामं भार्य्यमेकामपि
चान्त्यजः ॥ १ ॥ ब्राह्मणी क्षत्रिया वैश्या शूदी विप्रस्य कीर्तिताः ॥ क्रमेण कामसक्तस्य विवाहाः परिकीर्त्तिताः ॥२॥ विवाहमुक्तान्प्राकृत्वा नरकं
प्रतिपद्यते ॥ धर्मकार्याणि सर्वाणि न कार्याण्यसवर्णया ॥३॥ असवर्णा तु या नारी रत्यर्थं सा प्रकीर्त्तिता ॥ आधानं तस्य धर्मार्थं न प्रशंसन्ति
साधवः ॥ ४ ॥ पाणिग्राह्यः सवर्णासु गृह्णीयात्क्षत्रिया शरम् ॥ वैश्या प्रतोदमादद्याद्दशां च्वान्त्यजा तथा॥५॥ उत्सृष्ट्वेदंन्येड्डन्त्येत्तद्विद्वानं परिकीर्त्ति
तम् ॥ सकृत्कन्या प्रदातव्या हरंस्तां चौण्डभाक् ॥ ६ ॥ न कन्याविक्रयं कार्यं कदाचिदपि केनचित् ॥ केशविक्रयिणो यान्ति नरकानेक
विंशतिंन॥७॥ अपत्यविक्रयत्तात्य निष्कृतिर्न विधीयते ॥ कन्याप्रजीविनश्चैवोपजीवति यः पुमान् ॥ ८ ॥ न तच्छुल्कं समुद्दिष्टमन्वांशंयं
हि तत्स्मृतम् ॥ कन्यादानं शचीयाणो विवाहोऽथ चतुर्विधिका ॥ ९ ॥ विवाहमेतत्कथितं राम कर्मचतुष्टयम् ॥ दत्तामपि हरेत्कन्यां
वरश्चेदोषभागभवेत् ॥ १० ॥ नष्टे मृते प्रब्रजिते क्लीबेऽथ पतितेऽपतौ ॥ पञ्चस्वापत्सु नारीणां पतिरन्यो विधीयते ॥ ११ ॥
मृते तु देवरं देया तदभावे यदृच्छया ॥ पूर्वान्नियमयामंध्रं वायव्यं चौतरात्रवम् ॥ १२ ॥ रोहिणी चेति वरुणं भगणः शस्यते सदा ॥
नैकगोत्रां च वरयेन्नैकार्षापणीं च भार्गव ॥ १३ ॥ पितृतः सप्तमादूर्ध्वं पञ्चमात्तथा ॥ वरयेल्लक्षणोपेतां सदा लोकहृद्येच्छया ॥ १४ ॥
ब्राह्मो दैवस्तथैवार्षः प्राजापत्यस्तथासुरः ॥ गान्धर्वो राक्षसश्चैव पैशाचश्चाष्टमः स्मृतः ॥ १५ ॥ आहुः प्रदानं ब्राह्मेण कुलशीलयुताय तु ॥ तजः
पुनात्युभयतः पुरुषानकविंशतिम् ॥१६॥ दैवश्च ऋत्विजे दानं स तु यज्ञः प्रकीर्त्तितः ॥ तजः पुनाति धर्मज्ञ स्वकुले पुरुषत्रयान्॥ १७॥ शुल्केन
चासुरं विद्यात्सु तु धर्माद्वते मतः ॥ परस्परेंच्छया राम कन्यकावरयोस्तथा ॥ १८ ॥ गान्धर्वो नाम निर्दिष्टः स तु मन्मथलक्षणः ॥ राक्षसो युद्धह
रणात्पैशाचः कन्यकाछलात् ॥ १९॥ प्राजापत्यस्तथा बाह्यः समवर्णेपु पूज्यते ॥ दैवस्तु ब्राह्मणस्यैव नैव चान्यस्य कस्यचित् ॥ २० ॥

॥२३८॥