विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

द्वि० सं० अ० १०९

१० ध० २६३॥

ताम् ॥ अनेनैव प्रबध्नीयाद्विद्वाञ्छूक्तेन तं मणिम् ॥ ३२ ॥ अहिरुक्त्वा खनतु वै पिप्पलं तु खनेत्तथा ॥ यावद्धौरिति सूक्तेन तस्य चाबन्धनं भवेत् ॥ ३३ ॥ साहसीनावेत्येवं सेचनं च तथा खनेत् ॥ अनेनैव प्रबध्नीयात्सूत्रेण तु यथाविधि ॥ ३४ ॥ षोडशीत्यथवा हन्यात्सर्वपापं यथाविधि ॥ सूक्तेन तां प्रबध्नीयादनेनैव यथाक्रमम् ॥ ३५ ॥ इमां खनामीत्यनया मापपर्णी तथा खनेत् ॥ द्वाभ्यां चानर्थसंबन्धवध्नीया दिति श्रुतिः ॥३६॥ ततः खण्डारिकां खन्याद्वाजा त्वां वरुणः खनेत्॥ऋचानया समस्तेन सूक्तेनाबन्धनं भवेत् ॥३७॥ एकार्थभूतौनां तु लिङ्गैः कल्प्यं फलं बुधैः ॥ सामीयान्वाह वरुणेत्येवमादिषु संश्रिताः ॥ ३८ ॥ सामीप्यः पदार्थास्तै उपकृतास्तथा स्मृताः ॥ द्रव्यैस्तैरेस्तु मणिं कुर्या द्दाम्राद्यैर्लक्षणैर्विधिम् ॥ ३९ ॥ तल्लिङ्गेन तु मन्त्रेण यथावदनुपूर्वशः ॥ कुष्ठस्य मणयः पञ्च उद्पात्रे विदुर्बुधाः ॥ ४० ॥ प्रत्येकपाकसंस्कार शुद्धये वेति नः श्रुतम् ॥ चतस्रसं प्रबन्धनीयान्मणीमन्त्रानवतथा ॥ ४१ ॥ सैन्धवं लवणं सिद्धमुभयत्र परिग्रहात् ॥ कुर्याद्दाढर्यं च संस्कारं व्याध त्युपमणी तथा ॥४२ ॥ चतस्रो तु कर्तव्यौ मणी कारणकालजौ ॥ नैमित्तिकाश्च मणयो मणयः संविदुश्च ये ॥ ४३ ॥ स्वस्वं मन्त्रं भवेत्तेषा मिति मे निश्चिता मतिः ॥ नैमित्तिकानां घोरास्ते तेषां नैमित्तिकं भवेत् ॥ ४४ ॥ सम्पादनां तथा मध्ये साम्पदं नात्र संशयः ॥ सीमन्त्यात्त्वाह त्यनेन सीमन्तं जनवद्द्रवेत् ॥ ४५ ॥ पिशाचाश्शातनः पुंसां यातुधानविनाशनः ॥ मन्त्रलिङ्गादयं ज्ञेयो मन्त्रश्चास्य प्रक्ष्यते ॥ ४६ ॥ शरकाष्ठे तु संयोज्य सीसं कृत्वेति बुद्धिमान् ॥ भार्डी जटां घृतप्लृप्ता बाधकेनाथ तेन तत् ॥ ४७ ॥ भूमौ पिशाचमालिख्य भगवन् तु ताडयेत् ॥ उत्तरेण शरेणैव पिशाचो नाशमाप्नुयात् ॥ ४८ ॥ शंकुधारणमन्त्रेण अनुसुर्यमिति स्मृतिः ॥ प्रज्ञातवृक्षशाखाश्च रोहितस्य परिग्रहः ॥ ४९ ॥ चर्मणः स्यात्तथा वर्णे रोहितासामवेक्ष गाः ॥ शंकुर्निधीयते यत्र विस्तारार्थं तु दर्भणः ॥ ५० ॥ तस्माद्दशान्नाणिः कार्यः शंकुर्नृपपरोग्रहः ॥ मणिघ्नं च दुग्धं स्याद्वाषविद्यय चर्मणि ॥ ५१ ॥ यजमानाय दर्भेज्ञ उद्पात्रे तथाभया ॥ अतिकामल रोगघ्नमायुष्यञ्च तथा मणिः ॥ ५२ ॥ इमं मे कुष्ठेत्यनेन पञ्चानां स्यात्परियहः ॥ अथर्बविन्न नैतेषां जलं कुष्ठेन संयुतम् ॥ ५३ ॥ सक्तुत्य पानेयोगात्तद्यजमानः पिबेत्ततः ॥ मणयः पञ्चकुष्ठे द्वौ मणिशब्दात्परिक्षहल् ॥ ५४ ॥ तुल्येन विधिना कार्याः फलं तेषां पृथक्पृथक् ॥ शिरोर्त्तिनाशनः पूर्वो द्वितीयो विषदूषकः ॥ ५५ ॥ तृतीयश्च तथा प्रोक्तो विषमज्वरनाशनः ॥ चतुर्थश्च तथा प्रोक्तः सततज्वरनाशनः ॥ ५६ ॥ चक्षुष्यः पञ्चमः प्रोक्तो मणिश्चांगविवन्दन ॥ कृतोदपात्रं कुष्ठाम्यो नवनीतविमिश्रितम् ॥ ५७ ॥ भूयः कुष्ठं क्षिपेत्तत्र मणिं तत्रावतारयेत् ॥ मणि

॥२६३॥