विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० ॥२६१॥

द्वि० खं० अ० ११९

तेन महतीं वेदनां गतान् ॥ २१ ॥ त्वचमुत्कृत्य चान्यत्र शुनां नरकवासिनः ॥ त्यजन्ति ते च भक्ष्यन्ते तीक्ष्णदंष्ट्रैर्मुहुर्मुहुः ॥ २२ ॥ अन्धकारे तथान्यत्र भीमगन्धे भयावहे ॥ अत्युष्णे तैश्च पात्यन्ते गर्भवाससमे जनाः ॥ २३ ॥ काकैकङ्कैर्गृध्रैरायुविभिः सर्पैर्वृश्चिकैर्मूषकैरपि ॥ मक्षिकामिश्च भक्ष्यन्ते तेषामन्यत्र शासनात् ॥ २४ ॥ अन्यत्र शाल्मलिं घोरं संततं तीक्ष्णकण्टकम् ॥ सर्पकीटादिसंयुक्तमारोह्यन्ते नराधमाः ॥ २५ ॥ अन्यत्र च तथा घोरां सन्तप्तामयसः शिलाम् ॥ आलिङ्गन्ते मुहुः स्पर्शात्तेषामेव तु शासनात् ॥२६॥ अन्यत्रास्रौघवसतो वसन्ति भयपीडिताः ॥ तत्र तेषां तु नासाक्षिकर्णवक्त्रेषु मानद ॥ २७ ॥ प्रविशन्ति महाभागाः कृमयो मांसभोजिनः ॥ क्षारनद्यां तथैवान्ये पात्यन्ते नारकाञ्छुशुः ॥२८॥ बहुशीतान्धकारे च पात्यन्ते नरके परे ॥ रक्ततोयवहामन्ये प्रपद्यन्ते महानदीम् ॥२९॥ असिपत्रवने चान्ये कृष्यन्ते भीमदर्शनाः ॥ तृष्णया क्षुधया चान्ये बाध्यन्ते तत्र मानवाः ॥ ३० ॥ पाराश्वानं लिप्सन्तस्ताड्यन्ते कूटमुद्गरैः ॥ पाययन्ति तथाप्यत्र पारायन्मयमदास्तथा ॥ ३१ ॥ कूटौगा तीव्रधूममथोवक्राञ्चन्द्धा वृक्षेषु मानद ॥३२॥ त्वचोत्कर्त्तनमन्यत्र तिलशः क्रियते भटैः ॥३२॥ काष्ठाञ्चन्यत्र बध्यन्ते नारकाणां तथास्थिषु ॥ ३४॥ सन्तप्ते रप्रमाणैश्च तथा देहैर्भयार्दिताः ॥३३॥ सूचीवक्त्रैस्तथान्त्रेषु पात्यन्ते क्षुधया भृशम् ॥ सिच्यन्ते च तथान्यत्र तैलेन च गुडेन च ॥३४॥ सन्तप्ते न महाभाग भृशं दुःखप्रदायिनाम् ॥ अन्यत्र जातपिटकाः सरुजाविह्वलाः॥३५॥ घोरात्पर्षविनिस्त्रिशता भक्ष्यन्ते च पिपीलिकैः॥ सूत्रेणान्यत्र छिद्यन्ते पादतः प्रभृति क्रमात् ॥ ३६ ॥ तिलशो मुहुशार्दूल नारकाः पर्वतोपमाः ॥ यावच्च तेषां मूर्धानं तावदेव पुनःपुनः ॥ ३७ ॥ कृत्वा च पिष्टं पच्यन्तेऽन्ये तथा भृशम् ॥ अयःपात्रेषु चान्यत्र तीक्ष्णशङ्कुभिरायतैः ॥ ३८ ॥ क्रियन्ते संयता घोरैः सन्तप्तेषु महासुज ॥ आपेथ्यन्ते तथान्यत्र विनिगृह्य शिलासु ते ॥ ३९ ॥ गर्तेषु ते मुदं दत्त्वा पूर्ववन्ते मुसलैर्भृशम् ॥ वद्धास्तम्भे तथान्यत्र क्षिप्यन्ते सायकैर्नराः ॥ ॥ ४० ॥ शृङ्खलामिश्च बध्यन्ते लोट्यन्ते कण्टकेषु च ॥ गन्धेनान्यत्र बोध्यन्ते विषमेण पुनःपुनः ॥ ४१ ॥ नारकैश्च तथा सर्वैर्नारीना वैर्भयानकैः ॥ यातनाभिश्च बर्हीभिर्यात्यन्ते नरके भृशम् ॥ ४२ ॥ अन्योन्यस्य च मांसानि भक्षयन्त्यपरे तथा ॥ हा तात मातेति तथा क्रन्दमानाः पुनःपुनः ॥ ४३ ॥ निन्दन्तः स्वानि कर्माणि ताड्यमानाश्च तैर्भटैः ॥ यातनाभिश्च बर्हीभिर्यात्यन्ते मृयु नन्दन ॥ ४४ ॥ विमुक्तान्नारका ह्यन्ये वहिमन्ध्ये पुरोहितम् ॥ विजानन्ति महाभाग सुखस्पर्शरतंम तथा ॥ ४५ ॥ विमुक्तो नारकाच्छीतात्सुखोष्णं हिमसंक्षयम् ॥ मन्यते सर्वमेवान्यत्सुखस्पर्शरतंम तथा ॥ ४६ ॥ नरकेभ्यश्च शास्त्रेभ्यो विमुक्तो यो नराधमः ॥

॥२६१॥