विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० ॥१६८॥

द्वि० खं० अ० १२६

च्यते ॥ हविःस्नानं च कर्तव्यं सर्वत्र भृगुसत्तमा ॥ १६२ ॥ ऋचां विधानं कथितं तवैतत्स समासतः कर्मकरां द्विजानाम ॥ ततो विधानं यजुषां निबोध समासतो धर्मभृतां वरिष्ठ ॥ १६३ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे द्वितीयखण्डे मा० सं० ऋग्विधानं नाम चतुर्विंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १२४ ॥

पुष्कर उवाच ॥ ॐकारपूर्विका नाम महाव्याहृतयः स्मृताः ॥ सर्वकल्मपनाशिन्यः सर्वकर्मप्रदास्तथा ॥ १॥ आज्याहुतिसहस्रेण देवमाराधयन्हिजा ॥ मनसः कांक्षितं राम मनसेप्सितकामदम् ॥ २ ॥ शान्तिकामो यवैः कुर्यात्तिलैः पापमपानुदये ॥ धान्यैः सिद्धार्थकैश्चैव सर्वकामकरं तथा ॥ ३ ॥ औदुम्बरीभिरिध्माभिः पशुकामस्य शस्यते ॥ दध्ना चैवान्नकामस्य पयसा शान्तिमिच्छतः ॥ ४ ॥ अपामार्गसमिद्भिस्तु काम्यन्कनकं बहु ॥ कन्याकामो घृताक्तानि युग्मशो ग्रथितानि चा॥५॥ जातिपुष्पाणि जुहुयादन्नामार्थी तिलतण्डुलम् ॥ वशीकर्मणि शाल्वोटवाशपापामार्गमेव च ॥ ६ ॥ वसासृङ्मिश्रसमिधो व्याधिघातस्य भार्गव ॥ क्रुद्धस्तु जुहुयात्सम्यक् शत्रूणां वधकाम्यया ॥ ७ ॥ सर्वत्रीह्रिमयीं कृत्वा राज्ञः प्रतिकृतिं द्विजः ॥ सहस्रशस्तु जुहुयात्प्रजावशगतो भवेत् ॥ ८ ॥ वशकामस्य पुष्पाणि सर्वा व्याधिविनाशनी ॥ ब्रह्मवर्चसकामस्य वासांत्रं च विधीयते ॥ ९ ॥ प्रत्यङ्गिरेषुसं जुहुयात्कण्टकभस्मभिः ॥ विद्वेषणे च पक्षाणि काककौशिकयोस्तथा ॥ १० ॥ कार्पिळं तु घृतं हुत्वा तथा चन्द्रगृहे द्विज ॥ वचाचूर्णेन संप्रीतांस्तानानीय च तां वचाम् ॥ ११ ॥ सहस्रमन्त्रितां भुक्त्वा मेधावी जायते नरः ॥ सूर्योदयेऽर्द्धमभिमुखं पुत्रकामो जपेन्नरः ॥ १२॥ एकादश्यां गुगुलं लौहे बैल्वं खादिरमेव वा ॥ दिपन्तत्त्वां बधान्निति निखनेद्विपुवेश्मनि ॥ १३ ॥ उच्चाटनमिदं कर्म शत्रूणां कथितं तव ॥ शर्क धुवं भूपतये महाव्याहृतिभिर्भवेत् ॥ १४ ॥ सर्वस्रवेति तथा मन्त्रं ज्ञेया प्रत्यङ्गिरा परा ॥ एतेनोद्दुम्बरीरैध्मंदवं वषपायेद्ध्रुवम् ॥ १५ ॥ अहोरात्रं जले जप्त्वा चक्षुष्मान्नित्यशं द्विज ॥ प्रणवञ्चक्षुषोर्मन्त्रं योगमाप्नोति चक्षुषः ॥ १६ ॥ उपप्रयन्तमित्येतदृक्त्वा विप्रो महामने ॥ अनुवाकं महाभाग नित्यसत्रेण युज्यते ॥ १७ ॥ तन्नूपात्रेऽसि इति च दूर्वां हुत्वा रुजान्वितः ॥ व्याधिमोक्षमवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा ॥ १८ ॥ इदंव तेभ्यः पतितं गृहीत्वा गोमयं द्विज ॥ घृताज्यमधुसंयुक्तं हुत्वा धेनुं तु तां लभेत् ॥ १९ ॥ एष ते रुद्रभागिति हुत्वा राम गवायुकाम ॥ अधैर्चेन तथाप्नोति धनं नास्त्यत्र संशयः ॥ २० ॥ अर्धर्चेन द्वितीयेन क्षेत्रमध्ये बलिं हरेत् ॥ मूषिकाशलभोत्पाते सुरामांसालवादिभिः॥२१॥ भेषजमिति मन्त्रेण दध्याज्यमधुहोमकः ॥ चतुष्पदानां सर्वषामुपसर्गे विनाशयेत् ॥ २२ ॥ त्र्यम्बकं यजामहेति होमः सर्वार्थसाधकः ॥

॥१६८॥

---

¹ 'वासांसं' इति क० ।
² 'भैषज्य' इति क० ख० ।