विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

कालो मध्याह्नादपररात्रं यावदपरस्तत्रार्कस्य कालमविलोङ्घ्यन् छायाद्वयं गृह्णीयात् । तत्कर्णौ व्यत्यासेन शंकुभाभ्यामुपरान्ते रहितौ तद्नन्तरं विषुवच्छायाग्रहणामिष्टेऽह्रि इष्टदिनाक्षेषुवताक्रान्तमेकदिगभिमुखीयञ्च्छायाम्यो युक्ते स्वरापक्रमः तेन त्रिज्याहता परमापक्रमज्यया विभजेत् । लब्धचापमर्कः प्रथमे पदे द्वितीयाद्भावाच्छुद्धः । तृतीयेन युक्तः चतुर्थे चक्राच्छुद्धः । विषुवच्छाया तरुणा च हीयमाना च च्छाया प्रथमपदस्थेऽर्के भवति, ऊना वृद्धिमती द्वितीयस्थे, वृद्धिमत्याधिका तृतीयस्थे, हीयमानाधिका चतुर्थस्थे, एवमतीतदिवसाकरस्य तदर्कस्य च विवरं स्फुटसृष्टिः । आदित्योदयास्तमयाद्वा चन्द्रोदयं दृष्ट्वा नयद्दङ्गीतोऽर्केनेतेन कालेन चन्द्रमा भवति चन्द्रान्नक्षत्रज्ञानम्, चन्द्रार्काद्विवरात्तिथिज्ञानं तत्पादग्रहणं । स्फुटार्काद्विपरीतक्रमेण मध्यमार्कः । सौरजीवयोर्व्याहारान्संवत्सरः । चन्द्रवत्सर्वग्रहक्रिया, ग्रहेभ्यो वा कल्पगतकालज्ञानम्, एवं कालपरिच्छेदः । अश्विनीदीनां ध्रुवका राश्याद्याः, खमष्टौ खेखत्रययमाः खरशीनुरुनयोद्यथमाः शशीनन्देनवदोऽश्व्यमाः पक्षौ गुणाः स्वपक्षौ शैलाः खेषुणा गुणाः खं गुणा षोडशवं त्रीव्यष्टादशखं वेदा रन्ध्राणि खं वेदाः सप्तयमाः खं शरा नखाः खं रसा पुष्करा खं रसा नवेन्दवः खं सप्तपक्षौ शरा मुनयो मनवो भूतानि च सप्त नवेन्दवः पञ्च अष्टौ च खं अष्टौ जनखं अष्टौ नवः खं अष्टौ चत्वारि खं नव वसवः खं सूयसुनयः खम । अथैतेषां विक्षेपांशाः दश द्वादश पञ्चदश एकादश षट् खं सप्त खं द्वादश त्रयोदश एकादश द्वावष्टात्रिंशत्सार्धं त्रीणि चत्वारि सार्धान्यष्टौ पञ्चविभागाः पञ्च द्विपष्टिः त्रिंशत अंशविभागं चतुर्र्विंशतिः षड्विंशतिः शून्यं चाश्विनी भरणी कृतिकापुनर्वसुपुष्यमघाभागार्य्यमाणः ॥ स्वाति वैश्वेन्द्राभिजिच्छ्रवणधनिष्ठाजांर्हिव्ध्न्युरेवतीनाम्। उत्तरा रोहिणी सौम्यार्द्रासंपादहस्ताचित्राविशाखामैत्रेन्द्रमूलाप्यावरुणानां याम्याः । रेवत्युदयः प्राची सर्वस्य महती योगतारा राशिश्रुत्य सतविंशतिर्भागाः अगस्त्यध्रुवकः सप्तभिर्भागैस्तस्य याम्यो विक्षेपः । अथ भौमादीनां वर्ककेन्द्राणि राश्याद्यानि पञ्च मनवः खं वेदाः षड्चमाः खं पञ्च वेदाः खं पञ्च पञ्चदश खं वेदास्त्रयोदश खम् । अथातुलवकेन्द्राणि षड्षोडश खं सप्त वेदाः खं षड्चमाः खं ( षट्पञ्चविंशतिः खंवं मनवः खं षड्गुणाः खं ) सप्तदश खम् । अथ पूर्वोदारोदयकेन्द्राणि खमष्टयमाः खं षट्पञ्चविंशतिः खं खं मनः खं षड्गुणाः खं खं सप्तदश खम् । अथ पश्चादितस्तमयक्रेन्द्राणि एकादश द्वौ खं पञ्चपञ्च खं एकादशषोडश खं पञ्चसप्तविंशतित्वं एकादश त्रयोदश खम् । अथ बुधशुक्रयोः पूर्वाद्यस्तमयकेन्द्रे दशदश खं एकादश षोडश खं चत्वारि शून्यानि चत्वारि शून्यानि पंचेदर्सामियमपक्षाश्च रेन्दवः कल्पप्रतिनक्षत्रोदयः त एवार्कभमगोना दिवसाः । अर्कभ्रमणा द्वादशहतास्तं मासास्तीस्त्रिशद्धतास्तद्दिवसाश्चन्द्रभ्रमणाः सप्तविंशति