विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

बहुयज्ञयाजी॥८॥इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृ०ख०मार्कण्डेयवज्रसंवादे चतुर्मूर्तिकल्पे देवमूर्त्तिव्रतवर्णनो नाम सप्तचत्वारिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः॥१४७॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ इदमन्यत्प्रवक्ष्यामि चतुर्मूत्तिव्रतं तव ॥ शङ्खचक्रगदापद्मश्चतुरात्मा प्रकीर्तितः॥ १॥ वासुदेवः स्मृतः शङ्खी चक्री संकर्षणस्तथा ॥ प्रद्युम्नश्च गदा पद्ममनिरुद्धो जगद्गुरुः॥२॥श्रावणादिषु मासेषु बहिः स्नानस्तु भक्तियुक्त ॥ तेषां संपूजनं कुर्यात्प्रतिमाससमतः कृत्वा तथा॥३॥कान्स्यपात्रं च नमस्करधूपदीपात्रसंपदा ॥ ततस्तु कार्त्तिकस्यान्ते समाप्ते तु तथा व्रते॥४॥ ब्राह्मणाम्भोजयेद्भक्त्या दद्याच्च्छक्त्या च दक्षिणाम् ॥ कांस्यपात्रं च सघृतं ससुवर्णं तथैव च ॥५॥ कृत्वा व्रतं मासचतुष्टयं तु प्राप्नोति लोकं त्रिदशेश्वरस्य॥ मानुष्यमासाद्य तथैव पश्चाद्रूपान्वितो भवतिह वीरः ॥ ६॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृतीयखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे चतुर्मूर्तिव्रतकल्पे आध्रुवव्रतवर्णनो नामाष्टचत्वारिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १४८ ॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ इदमन्यत्प्रवक्ष्यामि चतुर्मूत्तिव्रतं तव ॥ त्रिरात्रोपोषितः सम्यग्वसन्ते विषुवद्दिने ॥ १ ॥ पूजां कृत्वा यथाशक्ति वासुदेवस्य शार्ङ्गिणः ॥ ततो मासत्रयं नित्यं वासुदेवं तु पूजयेत् ॥ २ ॥ तच्च मासत्रयं तिष्ठत्फलाहारो विचक्षणः ॥ ततः शारदमासाद्य धर्मज्ञं विषुवद्दिनम् ॥ ॥ ३ ॥ त्रिरात्रोपोषितः स्नात्वा प्रद्युम्नं पूजयेत्प्रियम् ॥ होमं कृत्वा ततोऽनीयाद्दत्त्वा दानं च शक्तितः ॥ ४ ॥ प्राणायात्रं तु कुर्वीत यावकान्नं महामते। व्रतावसानमासाद्य वासन्तं विषुवद्दिनम् ॥ ५ ॥ ब्राह्मणं भोजयेच्छक्त्या दद्याद्विप्रेषु दक्षिणाम् ॥५॥ काञ्चनं रजतं वस्त्रं गां च दद्यान्नन्दन ॥ एतत्संवत्सरं कृत्वा व्रतं नाम हरिप्रियम् ॥ ६ ॥ स्वर्गलोकमवाप्नोति बहुकालमसंशयम् ॥ ततोऽश्विलोकान्प्राप्नोति वसुलोकं ततो द्विजः ॥ ७ ॥ विश्वेषां चैव देवानां तथैवादित्यैर्द्विजः ॥ रुद्राणामस्य साध्यानां शक्रस्य सवितुस्तथा ॥ ८ ॥ मरुतामपि धर्मज्ञ शिशिरांशोस्तथैव च ॥ प्राप्नोति देवलोकं च कामचारी विहङ्गमः ॥ ९ ॥ प्राप्नोति लोकं स हुताशनस्य शक्रस्य देवस्य तथा हरस्य ॥ लोकं समासाद्य पितामहस्य ततः स विष्णोः पुरूषः प्रयाति ॥ १० ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृतीयखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे चतुर्मूर्तिव्रतकल्पे फलाहारहरिप्रियव्रतवर्णनो नामैकोनपञ्चा- शदुत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १४९ ॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ इदमन्यत्प्रवक्ष्यामि चतुर्मूत्तिव्रतं तव ॥ तस्मिन्नेव व्रते राजन्यथा पूर्वोदिते शुभे ॥ १॥ विष्णोः स्थाने त्वनन्तस्य पूजा कार्या विजानता ॥ तस्य संपूजनं कृत्वा महीगगनवेधसाम् ॥ २ ॥ द्वितीयादिषु कुर्वीत यथावद्विजितेन्द्रियः ॥ अनन्तं पूजयेद्विद्वान्प्रथमेहि यथाविधि ॥ ३ ॥ व्रतमेतत्नरः कृत्वा पूर्ण संवत्सरं ततः॥ विष्णोर्लोकमवाप्नोति यावदिन्द्राश्चतुर्दश ॥ ४ ॥ मानुष्य- मासाद्य भवेदरोगो जितेन्द्रियः सत्यपरो विनीतः ॥ धनेन रूपेण सुतेन युक्तो जनाभिरामः प्रमदाप्रियश्च ॥ ५ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे