विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

अष्टकौर्विनिणा पद्मम् । हिरण्यवर्णेति वा मात्रम् । तेन बिम्बस्नपनद्रव्याणि मङ्गलानि निवेदयेत् ॥ मधुपर्कविधिश्चैष कथितस्ते मयानघ ॥ एत- त्कृत्वा महाराज विष्णुलोके महीयते ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृतीयखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे मधुपर्कादिनिवेदनो नाम त्रयोदशोत्तरशततमो- ऽध्यायः ॥ १३३ ॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ हिरण्यवर्णैत्येतेन धूपेनैनं दद्यात् ॥ ततः समर्घ्यं सम्पूज्यं सहचरितकं सावदर्शं सफलं सावित्रेण निवेद- येन्नाशस्तस्या सुगन्धीनि मुख्यादीनि अनुपानानि च आपोहिष्ठेत्येति तर्पणेन, वात आवातु भेषजमिति निषुषन्सेनेन, शन्न आप इत्याचमनीयेन, अग्निसूर्येति पुनरनेनैव विधानेन, संविभागाध्यक्ष्येन अनुयज्ञेन श्रीभगवन्तमर्चयेत् ॥ मुखादिन्द्रश्च देवेषु तांबूलं दद्यात् ॥ तेनैव सुगन्धीनि, मुखवासानि. तेनैव दर्पणम् ॥ पुनरपि श्रीभगवन्तं गीतादिभिर्नृत्यैः सम्पूजयैत् ॥ अन्नयज्ञेन संवेज्य देवदेवं सनातनम् ॥ सर्वान्कामानवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृ० खण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे इन्द्राद्यर्चनो नाम चतुर्दशोत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १३४॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ ततः शङ्कस्गीतोक्तेन विधानेनेऽय्यां सास्वतः कुर्यात् ॥ कारिणश्च भोगैः शौचे भजेत ॥ देवपुरत एवत्विजो प्रत्येकं सुवर्णं महस्वं वासो गोवत्सकृतं कांस्यं दद्यात् ॥ स्वशक्त्या च तानभ्यर्चयेत् ॥ ततो ब्राह्मणान्भोजयेत् ॥ भुजानंश्च श्रीभगवन्माहात्म्यं श्रावयेत् ॥ ततो हविष्यं यजमानस्त्वश्नीयात् ॥ ततो देवागारे गीतनृत्यवाद्ययुक्तश्रवणे तिष्ठेत ॥ अनेन विधिना कृत्वा प्रतिष्ठां शार्ङ्गिणो नरः ॥सर्वान्का- मानवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृ०ख० मार्कण्डेयवज्रसंवादे सात्वतेऽद्यवार्चनो नाम पञ्चदशोत्तरशततमोऽध्यायः ॥ ॥ १३५ ॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ वैदिकेन्ज्याविधानेन सारस्वतोक्तेन दर्शनेनविधिहोमेन सप्ताहे प्रत्यहमर्चामर्चा कुर्यात् । ततः सप्तमेऽह्नि बृहत्स्नपनं कृत्वा कल्पकः कलशपाणिः या ओषधय इति तोरणान्यामिसिंचेत् ॥ गन्धद्वारेनेत्यनुलेपनेनार्चयेत् । पुष्पवतीति पुष्पैः ॥ अग्निसूर्येति दीपेन । धूरसीति धूपेन । सावित्राणि सावित्र्यति नैवेद्येन ॥ ततः प्रागुत्तरं ततः पूर्वं ततो दक्षिणतः पश्चिमे श्रीविष्णुगायत्र्या तोरणान्युद्धरेत् ॥ सर्वे एव ऋत्विजस्तोरणान्यादाय गजपृष्ठगा अश्वरथपृष्ठगा गोरथपृष्ठगाः शिबिकागता वा नदीं गच्छेयुः । तत्र च स्वस्तिन इन्द्र इति मन्त्रेणाविक्षेपुः ॥ मङ्गलैरिति श्रीदेवतागृहं व्रजेयुः गृहेऽह भगवन्निति प्रविशेयुः ॥ ततो भोगैर्विविधैवृक्वैण सर्वेण प्रतिष्ठितेन विधिना श्रीभगवन्तमन्वेयुः । ततो सूक्तैवस्तु विषेषु मूर्धायि त्वेति मन्त्रेण यजमानस्य दीक्षाकरणं बद्धं मुञ्चेत् ॥ कवचेन च रक्षणं

---

१ 'सस्मिन्' इति ख० ।