विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

त्रिमूर्तेस्तव पार्थिव ॥ २ ॥ विष्णोरमितवीर्यस्य प्रतिमालक्षणं शुभम् ॥ ब्राह्मी तु राजसी मूर्तिस्तस्य सर्वप्रवर्तिनी ॥ ३ ॥ सात्विकी वैष्णवी ज्ञेया संसारपरिपालिनी ॥ तामसी च तथा रौद्री ज्ञेया संहारकारिणी ॥ ४ ॥ शृणुष्व कारयेद्विद्वान्देवं सौम्यं चतुर्मुखम् ॥ बद्धपद्मासनं तोष्यं तथा कृष्णाजिनाम्बरम् ॥ ५ ॥ जटाधरं चतुर्बाहुं सप्तहंसे रथे स्थितम् ॥ वामे न्यस्तं करंतले तस्योक्तं दीर्घमं भवेत् ॥ ६ ॥ एकस्मिन्दक्षिणे पाणौह्यक्षमाला तथा शुभा ॥ कमण्डलुद्वितीयं च सर्वाभरणधारिणः ॥ ७ ॥ सर्वलक्षणयुक्तस्य शान्तरूपस्य पार्थिव ॥ पद्मगर्भद- लाभाभं ध्यानसम्मोलितेक्षणम् ॥ ८ ॥ अर्चायां कारयेद्देवं चित्रे वा पुस्तकंर्मणि ॥ देवदेवं तथा विष्णुं कारयेद्गरुडस्थितम् ॥ ९ ॥ कौस्तुभो- द्भासितोरस्कं सर्वाभरणधारिणम् ॥ सजलाम्बुदसंकाशं पीतदिव्याम्बरं तथा ॥ १० ॥ मुखाश्च कार्याश्चत्वारो बहवो द्विगुणास्तथा ॥ सौम्यं तु वदनं पूर्वं नारसिंहं तु दक्षिणम् ॥ ११॥ कापिलं पश्चिमं वक्त्रं तथा वाराहमुत्तरम् ॥ तस्य दक्षिणहस्तेषु बाणाक्षमुसलादयः ॥ १२ ॥ चर्म चौरं धनुश्चैन्द्रचापेषु वनमालिनः ॥ कार्याणि विष्णोर्धर्माद्यैः शृणु रूपं पिनाकिनः ॥ १३॥ देवदेवं महादेवं वृषारूढं तु कारयेत् ॥ तस्य वक्राणि कार्याणि पञ्च यादवन्दन ॥ १४ ॥ सर्वाणि सौम्यरूपाणि दक्षिणं विकटं मुखम् ॥ कपालमालिनं भीमं जगत्संहारकंरकम् ॥ १५॥ त्रिनेत्राणि च सर्वाणि वदनं ह्युत्तरं विना ॥ जटाकलापे महति तस्य चन्द्रकला भवेत् ॥ १६ ॥ तस्योपरिह्यदादग्नं पञ्चमं तु विधीयते ॥ यज्ञोपवीतं च तथा वासुकिं तस्य कारयेत् ॥ १७ ॥ दशबाहुस्तथा कार्यो देवदेवो महेश्वरः ॥ अक्षमालों त्रिशूलं च शरन्दण्डमथात्पलम् ॥ १८ ॥ तस्य दक्षिणहस्तेषु कर्त- व्यानि महाभुज ॥ वामेषु मातुलिङ्गं च चापादर्शौ कमण्डलुम् ॥ १९ ॥ तथा चर्म च कर्तव्यं देवदेवस्य शूलिनः ॥ वणस्तिथा च कर्तव्या श्चन्द्रांशुसदृशप्रभाः ॥२०॥एतत्त्रिमूर्तेस्तव रूपमुक्तं महाद्युभावस्य जनार्दनस्य॥पद्मस्वरूपं तव वच्मि राजन्यथाऽर्चनं कार्यमथेश्वराणाम् ॥२१॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृतीयखण्डे मा० व० सं० त्रिमूर्तिर्निर्माणनाम चतुश्चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः ॥ ४४ ॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ सौवर्णं राजतं ताम्रमार्कूटमय तथा ॥ द्विरस्तमात्रं कर्तव्यं कमलं चारुकेसरम् ॥ १ ॥ तस्याष्टभागाः कर्तव्याः कर्णिका नृप वर्तुला ॥ अष्टभागोच्छ्रिता चैव पत्रे न्यस्ता तु कारयेत् ॥२॥ एकैनानेनपुष्पांशत्कर्णिकायां तु कारयेत् ॥ वर्तला कर्णिकाच्छेदा यवमात्रसमन्विताः ॥ ३ ॥ षोडशांशेन कर्तव्यं तद्धि विस्तारतस्तथा ॥ शेषं पत्रेषु संस्निग्धैः पूरयेद्धयमितस्तथा ॥ ४ ॥ तस्य प्रतिष्ठा कर्तव्या तत्र देवांस्तु पूजयेत् ॥ ब्रह्माणं पूजयेत्तत्र तत्र सम्पूजयेद्धरिम् ॥ ५ ॥ तत्र सम्पूजयेद्रुद्रं तत्र सम्पूजयेद्विधुम् ॥ तत्र सम्पूजयेदर्कं देवराजं जगत्पतिम् ॥ ६ ॥ तत्र सम्पूजयेत्सूर्य शूलिनं