विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध०		प्र० सं०
॥ १३ ॥		अ० २२

श्रवणदशेषं पापं नराणां सद्युपैति शन्तिम् ॥ ३४ ॥ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे प्रथमखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे गङ्गाव्यक्तिर्नाम द्वाविंशतितमो ऽध्यायः ॥ २२ ॥ वज्र उवाच ॥ भगीरथस्य राजर्षेर्वंशमुत्तमपूरुष ॥ त्वत्तोऽहं श्रोतुमिच्छामि गङ्गा येनावतारिता ॥ १ ॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ भगीरथसुतः श्रीमान्विश्रुतो नाम धार्मिकः ॥ विश्रुतस्यात्मजः श्रीमान्नाभाग इति विश्रुतः ॥ २ ॥ अम्बरीषस्तु नाभागियुतारिस्तदात्मजः ॥ तत्सुतो ऋतपर्णश्च राजा नलसखो बली ॥ ३ ॥ शर्वकामः सुतस्तस्य सुदासस्तस्य चात्मजः ॥ तस्य मित्रसहः पुत्रः तस्य पुत्रोऽभवत्को नृप ॥ ४ ॥ मूलकस्तत्सुतो राजा महाबुद्धिर्धनेश्वरः ॥ क्षत्रियाणां वधे घोरे रामेण विनिपातिते ॥ ५ ॥ पुरा पितृवधामर्षान्माहामो भार्गवनन्दनः ॥ निःसत्कृत्यः पृथिवीं चक्रे निःक्षत्रियामिमाम् ॥६॥ भगीरथकुलोत्पन्नं मूलकं नाम जघ्निवान् ॥ वज्र उवाच ॥ कथं रामेण वसुधा पुरा निःक्षत्रिया कृता ॥ किमर्थं च महाभाग तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥ ७॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ सोमवंशसमुत्पन्नो ययातिर्नाम पार्थिवः ॥ तस्यापि संहतः पुत्रो बभूव पृथिवीपतिः ॥ ८ ॥ सहस्रजित्सुतस्तस्य नमजित्तस्य चात्मजः ॥ तस्यापि हैहयः पुत्रः कुन्तिस्तस्यापि चात्मजः ॥ ९ ॥ तस्यापि संहतः पुत्रो महिष्मान्स्तस्य चात्मजः ॥ माहिष्मती कृता येन नगरी सुमनोहरा ॥ १० ॥ भद्रश्रेण्यः सुतस्तस्य दुर्मदस्तस्य चात्मजः ॥ कनकंस्तत्सुतो राजा कृतवीर्यस्तदात्मजः ॥ ११ ॥ अर्जुनस्तनयस्तस्य सप्तद्वीपेश्वरोऽभवत् ॥ दत्तोत्रेयोऽथ भगवाग्विष्णुरूपानुकंप्यपृच्छा ॥ १२॥ आराधय तपसा येन प्राप्तं राज्यं सुदुर्लभम् ॥ तथा बाहुसहस्रं च मतिं धर्मे तथोत्तमाम् ॥ १३ ॥ अधर्मे वर्तमानस्य मरणं च जनार्दनात ॥ युद्धेन पृथिवीं जित्वा धर्मेणावरुधंऽजयन् ॥ १४ ॥ तेनेयं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपत्तना ॥ सतोदधिपरीक्षिता शास्त्रेण विधिना जिता ॥ १५ ॥ पातालनगरे शैले वसुधायां रसातले ॥ तस्य पार्थिवसिंहस्य चक्रं न प्रतिहन्यते ॥ १६॥ द्वीपेषु म दि संवेषु खातं खातमथाऽकरोत् ॥ यूपचिह्नानि च तथा बर्ह्री शतशनी रथी ॥ १७ ॥ देशान्तु चान्योणालतदा पश्यन्ति तस्करान्व ॥ १८ ॥ स एव पशुपालोऽभूत्क्षेत्रपालः म् एव च ॥ १८ ॥ स एव वृष्ट्या पर्जन्यो यगित्वार्जुनोऽभवत ॥ स तु बाहुसहस्रेण ज्याघातकठिनत्वचा ॥ १९ ॥ भाति गुष्ममहनश्वन् शार्ङ्गेन्व भास्करः ॥ गक्षसा निर्जितास्तेन तेन बद्धश्च गवणः ॥ २० ॥ जित्वा भोगवती तेन कर्कोटकसुता हता ॥ तम्य बाहुमहस्रेण क्षोभ्यमाणे महोदधौ ॥ भवन्ति लीना निश्चेष्टाः पातालस्था महासुगाः ॥ २१ ॥ मन्दक्षोभचकित्ता अमृतोत्पादशङ्किताः ॥ नतंनिश्चलसर्वाङ्गा भवन्ति च महोरगाः ॥ २२ ॥ दृश्यन्महस्रबाणि तनद्योनि महीक्षिता ॥ द्वीप द्वीपे महाराज धर्मेण महात्मना ॥ २३ ॥ संर्व यज्ञा महाराज तन्मयान्मूरिदक्षिणाः ॥ सर्व काञ्चनवँडूर्याः सर्वं ग्रूपश्च काञ्चनः ॥२४॥ द्विजानां

॥ १३ ॥