विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

च्छेत्ससीदन्स्नातकः क्षुधा ॥ याज्यान्तेवासिनो वापि न त्यज्यत इति स्थितिः ॥ १६२ ॥ न जीर्णमलद्वद्वासा भवेच्च विभवं सति ॥ स्वाध्यायं नित्ययुक्तः स्यान्नित्यमात्महितेषु च ॥ १६३॥ वैणवीं धारयेद्यष्टिं सोदकं च कमण्डलुम् ॥ यज्ञोपवीतं वेदं च शुभे रौक्मे च कुण्डले ॥ १६४ ॥ शुक्लवासा भवेन्नित्यं परिसृष्टपरिच्छदः ॥ न चैव प्रलिवेद्भूमिं नात्मनोपहरेत्स्रजम् ॥ १६५ ॥ नाप्सु मूत्रं पुरीषं वा ष्ठीवनं वा समुत्सृजेत् ॥ अमेध्यलिप्तमन्यद्वा लोहितं वा विषाणि वा ॥ १६६ ॥ एतान्यत्व तथा वह्नौ निक्षिपेन्नैव च द्विजः ॥ नैकः शून्यगृहे स्वप्याच्छयानं नैव बोधयेत् ॥ १६७ ॥ न दिवाऽन्द्रासुधं दृष्ट्वा कस्यचिद्दर्शयेद्बुधः ॥ न शूद्रराज्ये निवसेन्नाधार्मिकजनावृते ॥ १६८ ॥ न पाषण्डिजना कीर्णे नोपसृष्टे न पर्वते ॥ वैधांसांवत्सरेऽर्हन्ति तथा प्रबलनायके ॥ १६९ ॥ न कुर्वीत वृथा चेष्टां न वार्यञ्जलिना पिवेत् ॥ नोत्सङ्गे भक्षयेद्भक्ष्यान जातु स्यात्कुतूहली ॥ १७० ॥ न नृत्येदथ वा गायेन्नाब्दिाणि न वादयेत् ॥ नास्फोटयेन्न च ष्क्वेद्वेन च रक्तो विरागयेत्॥१७१॥ न पादौ धावयेत्कांस्ये न च पादौ प्रतापयेत् ॥ न छिन्द्यान्नखरूरोमाणि दन्तैर्नोत्पाटयेन्नखान् ॥ १७२ ॥ पाद्येनाँचैन्न कुर्वीत दर्भेषु परिमार्जन नम् ॥ पालाशमासनं वर्ज्यं पादुके दन्तधावनम् ॥ १७३ ॥ न कर्म निष्फलं कुर्यान्नादयत्यां वा सुखोदयम् ॥ न विगर्हकथाः कुर्याद्विहिंसामूल्यं न धारयेत्॥१६४॥ अद्वारेण न चातीयाद्रामं वा वेश्म चैव वा ॥ रात्रौ च वृक्षमूलानि दूरतः परिवर्जयेत् ॥ १७६॥ आर्द्रपादस्तु भुञ्जीत नार्द्रपादस्तु संवि शेत् ॥न शूद्राय मतिं दद्यान्नोच्छिष्टं न हविष्कृतम् ॥ १६६॥ न चास्योपदिशेद्धर्मं न चास्य व्रतमादिशेत् ॥ न राज्ञः प्रतिगृह्णीयाल्लुब्धस्योच्छास्त्रव र्तिनः॥१६७॥ नक्तार्णानि च सर्वाणि द्वाद्वाशप्रजायतिक्षुः ॥ दशसूनासहस्रकी दशचक्रसमो ध्वजी॥ १७८॥दशध्वजसमा वेश्या दशवेश्यासमो नृपः ॥ एतद्विक्षाय वै राज्ञां न प्रगृह्णन्ति साधवः ॥ १६९ ॥ उपाकर्मणि चोत्सर्गे त्रिरात्रं न पठेद् द्विजः ॥ वेदाङ्गानि पठेत्कृष्णे शुक्ले वेदमदन्तिदूतः ॥ ॥ १७० ॥ नाविस्पष्टमधीयीत न शूद्रजनसन्निधौ ॥ न निशान्ते परिश्रान्तो ब्रह्माधीत्य पुनः स्वपेत् ॥ १७१॥ सायं निशीथे नाध्ययनं वादिने न च वाद्यौता अतिश्विश्राननुज्ञाप्य मारुते वाति वा भृशम् ॥ १७२॥ पशुमण्डूक मार्जारश्वसर्पनकुलादिभिः ॥ कृतेऽन्तरतालमने रुधिरे च तथा स्रुतौ ॥ १७३॥ द्वावेतो वर्जयेन्नित्यमनध्यायौ द्विजोत्तमः ॥ स्वाध्यायभूमिं चाशुद्धां चात्मानमशुचिं द्विजः ॥ १७४॥ देवतानां गुरो राज्ञः स्नातकाचार्ययोस्तथा॥ नाक्रामेत्कामतश्छायां बभ्रुगो दीक्षितस्य च ॥ १७५॥ नात्मानमवमन्येत पूर्वादभिरसमृद्धिभिः ॥ आमृत्योः श्रियमन्विच्छेन्नैतां मन्येत दुर्लभा म्॥ १७६॥ सत्यं ब्रूयात्प्रियं ब्रूयान्न ब्रूयात्सत्यमप्रियम् ॥ प्रियं च नानृतं ब्रूयादेष धर्मः सनातनः ॥ १७७ ॥ भद्रं भद्रमिति ब्रूयाद्भद्रमित्येव वा