विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

द्विजशुश्रूषया राज्यं द्विजत्वं वापि पुष्कलम् ॥३७॥ देवशुश्रूषया कामान्यथेष्टान्प्राप्नुयान्नरः ॥ मान्त्वदः सर्वभूतानां सर्वलोकैः प्रपूज्यते ॥ ३८ ॥ केशश्मश्रुनखायत्तः त्वभ्वा भवति सन्ततिः ॥ गन्धमाल्यान्निवृत्त्या तु कीर्त्तिर्भवति पुष्कला ॥ ३९ ॥ पञ्चिर्यारंगतः सम्यङ् न रोगै-
स्त्वभिभूयते ॥ गोलोक्रमाप्नोति तथा गवाञ्च परिचर्यया ॥ ४० ॥ देवमाल्यापनयनात्पादशौचाद्विजस्य तु ॥ श्रान्तसंवाहनाद्विप्राः सुखम-
त्यन्तमश्नुते ॥ ४१ ॥ जले सप्तसहस्राणि एकादश हुताशने ॥ भुञ्जप्रभाते च दश संग्रामे विंशतिस्तथा ॥ ४२ ॥ नगे वर्षस-
हस्राणि तनुं त्यक्त्वा तु मोदते ॥ अनाशके तु धर्मज्ञाः परिसंख्या न विद्यते ॥ ४३ ॥ मेरो साधयते राज्यं चयष्टं
भुवि जायते ॥ महाप्रस्थानमाविश्य यथेष्टां गतिमाप्नुयात् ॥ ४४ ॥ वह्निप्रवेशनंनियतंममीहं लोकमश्नुते ॥ वारुणं लोकमा-
प्नोति त्यक्ताम्भसि तनुं नरः॥४५॥अनातुरो व्याधिरहितो न त्यजेदात्मनस्तनुम् ॥ असूयर्या नाम ते लोका अन्धेन तमसा वृताः ॥ तांस्ते
प्रेत्याभिगच्छन्ति ये के चात्महनो जनाः ॥४६॥ अनिवृत्तैरात्मनो ज्ञात्वा मृत्युकालमुपस्थितम् ॥ व्याधितो भिषजा त्यक्तः पूर्ण चायुरपि वासकै ॥
॥४७॥यथायथागमानुसारेण संत्यजेदात्मनस्तनुम् ॥ तस्मिन्काले तनुत्यागाद्यथोक्तं फलमाप्नुयात् ॥४८॥ आयुष्मत्तु परं दृष्टं मरणं ब्राह्मण द्वयोः ॥
क्षत्रियस्य तु सङ्ग्रामे मृते भर्त्तरि योषितः ॥४९॥ ब्राह्मणार्थे गवांर्थे वा यस्त्यजेदात्मनस्तनुम् ॥ आत्मानं शूपमुत्सृज्य स यज्ञोऽन्तन्दक्षिणः ॥
॥ ५० ॥ शष्पं मृगस्त्वोस्तृष्टं यो मृगेः सह सेवते ॥ दीक्षितो वै मुदा युक्तः स गच्छत्यमरावतीम् ॥ ५१ ॥ रोवैलं शोणिपूर्ण वा तद्वतं यो निय-
वते ॥ शान्तो यो मनसा नित्यं स गच्छेत्परमाङ्गतिम् ॥ ५२ ॥ वायुभक्ष्योम्बुभक्ष्यो वा फलमूलाशनोपि वा ॥ यक्षैश्चर्य्यमवादाय मोदतेऽप्स-
रसाङ्गणैः ॥ ५३ ॥ अमियोगवहो ग्रीष्मे विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ तीर्त्त्वा द्वादशवर्षाणि राजा भवति पार्थिवः ॥ ५४ ॥ आहारनियमं कृत्वा मुनि-
र्द्वादशवार्षिकम् ॥ व्रतं संसाध्य काले तु राजा भवति पार्थिवः ॥ ५५ ॥ स्थण्डिले शुद्धमाकाशं परिगृह्य समन्ततः ॥ प्रविश्य न मुदा युक्तो
दीक्षां द्वादशवार्षिकीम् ॥ ५६ ॥ स्थण्डिलस्य फलान्याहुर्यनानि शयनानि च ॥ गृहाणि शयनाहीणि चन्द्रशुभ्राणि ब्राह्मणाः ॥ ५७ ॥
आत्मानमुपजीवन्त्यो नियतो नियताशनः ॥ देहं चानशने त्यक्त्वा स स्वर्गं समुपाश्नुते ॥ ५८ ॥ आत्मानमुपजीवन्त्यो दीक्षां द्वादशवा-
र्षिकीम् ॥ अश्मना चरणौ हत्वा गुह्यकेषु च मोदते ॥ ५९ ॥ साधयित्वात्मनात्मानं निर्द्वन्द्वो निष्परिग्रहः ॥ तीर्त्त्वा द्वादशवर्षाणि दीक्षामेकां

---

१ 'निर्धौतम्' इति ख० पा० ।