विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० ॥४१७॥ तृ० खं० अ० २५५

कुलेषु तेषु जायन्ते गुरुवृद्धावचायकाः ॥ ३६ ॥ परोद्वेगरतोनित्यं बहुभाषश्च जायते ॥ प्रकीर्णमैथुनो जन्तुः क्लीबो भवति वै द्विजः ॥ ३६ ॥ नरः पापसमाचारो मृत्युमभ्येति कुत्सितम् ॥ श्वभ्रे तु मरणं लोके विषैः स्थावरजङ्गमःै ॥ ३७ ॥ दंष्ट्रिभ्यश्च नखिभ्यश्च चण्डालाद्ब्राह्मणातथा ॥ गृहात्पपतनाच्चैव द्रुमाश्वपतितास्तथा ॥ ३८ ॥ नौभंगादग्निदाहाच्च तथोद्वन्धनकर्मणा ॥ गोभ्यश्च मरणं लोके विज्ञेयं पापकर्मणः ॥ ३९ ॥ एषा- मन्यतमं मृत्युमासाद्य नरकं व्रजेत् ॥ नत्वापि तैश्च युज्यन्ते ये नराः शुभकारिणः ॥ ४० ॥ ताडिता ताड्यते लोके बद्धा वै बध्यते तथा ॥ हन्ता वध्यमवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा ॥ ४१ ॥ यद्यत्परस्याचरति तत्तत्स्याद्योपजायते ॥ ४२ ॥ प्राप्नोति यादृशीं बाधां यत्कर्माणि कृते परः ॥ तस्यापि तादृशी बाधा ज्ञेया जन्मनिजन्मनि ॥ ४३ ॥ तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पापबाधां विवर्जयेत् ॥ श्रूयतां धर्मसर्वस्वं श्रुत्वा चाप्यवधार्यताम् ॥ आत्मनः प्रतिकूलानि परेषां न समाचरेत् ॥ ४४ ॥ परोपतापक्रीकया न कार्यं धनार्जनं दोषसमूहकारि ॥ परोपतापप्रभवो हि दोषः शक्यो न हन्तुं विबुधालयैरपि ॥ ४५ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृतीयखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे मुनीन्प्रति हंसगीतासु पापकर्मफल- निरूपणो नाम त्रिपञ्चाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः ॥ २५३ ॥ ॥ हंस उवाच ॥ ॥ ज्ञानं सुखावंहं लोके ज्ञानं चक्षुः परं मतम् ॥ ज्ञानाद्धर्म- मवाप्नोति ज्ञानार्थं च मानवः ॥ १ ॥ ज्ञानात्काममवाप्नोति ज्ञानान्मोक्षं च गच्छति ॥ तस्मात्सर्वप्रयत्नेन ज्ञाने यत्नं समाचरेत् ॥ २ ॥ ज्ञानेन सर्वमाप्नोति यत्किञ्चिन्मनसेच्छति ॥ ज्ञानैकहेतुश्च तथा नित्यं शास्त्राववेक्षणम् ॥ ३ ॥ आचार्यगुरुशुश्रूषा वृद्धानां चैव सेवनम् ॥ अनालस्यमकौपिन्यं दिवा निद्राविवर्जनम् ॥ ४ ॥ ज्ञानमेष परो बन्धुर्ज्ञानं मार्गस्य देशकम् ॥ संसारबन्धनक्लेशैस्तथा ज्ञानेन मुच्यते ॥ ५ ॥ ज्ञानेन पुरुषो वेत्ति ज्ञानाद्वैराग्यमृच्छति ॥ ज्ञानेन तदवाप्नोति यद् गत्वा नानुशोचति ॥ ६ ॥ एतद्विदित्वा पुरुषेण कार्यं ज्ञाने सदा यत्नमदी- नसत्त्वाः ॥ ज्ञानं समासाद्य महातुभावा विमुक्तदुःखाः सुखिनो भवन्ति ॥ ७ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृतीयखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे मुनी- न्प्रति हंसगीतासु ज्ञानवर्णनो नाम चतुष्पञ्चाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः ॥ २५४ ॥ ॥ हंस उवाच ॥ ॥ धर्मे यत्नः सदा कार्यो धर्म एकः सुखावहः ॥ धर्मेण पाल्यते सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ १ ॥ धारणाद्धर्ममित्याहुर्धर्मो धारयति प्रजाः ॥ धर्मे संसेविते कामान्प्राप्नोति मनसेप्सितान् ॥ २ ॥ धर्मेणार्थं तथा लोके प्राप्नोति मनसेप्सितम् ॥ मृतं शरीरमुत्सृज्य काष्ठलोष्टसमं क्षितौ ॥ ३ ॥ विमुखा बान्धवा यान्ति धर्म- स्तमेकोनुगच्छति ॥ एकस्मिन्नप्यतिक्रान्ते दिने धर्मविवर्जिते ॥ ४ ॥ दस्युभिर्मुषितस्येव युक्तमाक्रन्दितं चिरम् ॥ बलोदैव चरेद्धर्ममनित्यं

॥४१७॥