विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

जीवितं यतः ॥ ५ ॥ नास्ति धर्मविहीनस्य सुखमल्पमपि वै द्विजाः ॥ धर्मेण देवैर्देवत्वमृषित्वमृषिभिस्तथा ॥ ६ ॥ प्राप्तं धर्मेण सकलं ब्रह्मणा च कृतं जगत् ॥ येन सर्वमिदं सृष्टं स वै धर्मे हरिः स्थितः ॥ ७ ॥ कृतस्य धर्मस्य न चास्ति नाश स्तस्मात्तु धर्मः पुरुषेण कार्यः॥ धर्मे कृते नास्ति भयं नराणां लोके परे चेह तथा द्विजेन्द्राः ॥ ८ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृ० ख० मार्कण्डेयवज्रसंवादे मुनीन्प्रति हंसगीतासु धर्मप्रशंसावर्णनो नाम पञ्चाशादुत्तरद्विशततमोऽध्यायः ॥ २६५ ॥ हंस उवाच ॥ ज्ञातव्या गुरुशुश्रूषा परमं धर्मकारणम् ॥ गुरुशुश्रूषया विद्यां नरः समधिगच्छति ॥ १ ॥ विद्यया तदवाप्नोति यत्र गत्वा न शोचति ॥ सुवर्णपुष्पां पृथिवीं विचिन्वन्ति नरास्त्रयः ॥ २ ॥ शूरश्च कृतविद्यश्च यश्च जानाति सेवितुम् ॥ सर्वधर्मविहीनोऽपि गुरुशुश्रूषणे रतः ॥ ३ ॥ स्वर्गलोकमवाप्नोति पुरुषोऽपि सुदारुणः ॥ मातरं पितरं वापि ज्येष्ठं भ्रातरमेव च ॥४॥ गुरुं विद्याप्रदं वापि यश्च शुश्रूषते नरः ॥ स्वर्गलोकमवाप्नोति यावदिन्द्राश्चतुर्दश ॥५॥ यदेव पुण्यमाप्नोति गुरुशुश्रूषया द्विजः ॥ द्विजशुश्रूषया शूद्रस्तदेव फलमश्नुते ॥ ६॥ प्राप्नोति पुण्यं परमं च साध्वी शुश्रूषते या पतिप्रममत्ता ॥ शुश्रूषया भूमिपतेः प्रजानां पुण्यं प्रादिष्टं परमं नृलोके ॥७॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृ०ख० मार्कण्डेयवज्रसंवादे मुनीन्प्रति हंसगीतासु गुरुशुश्रूषाप्रशंसावर्णनो नाम षट्पञ्चाशदुत्तर द्विशततमोऽध्यायः ॥ २६६॥ हंस उवाच ॥ स्वाध्यायसेवा कर्त्तव्या नित्यमेव विजानता ॥ स्वाध्यायेन तदामोति यत्किञ्चिन्मनसेच्छति ॥ १ ॥ पयसा मधुना दध्ना मांसेन च यथाक्रमम् ॥ ऋचो यजूंषि सामानि तथैवाथर्वणं पठेत् ॥२॥ पितॄणां तर्पणं कुर्याद्दध्ना क्षीरेण च सर्पिषा ॥ उपदंशानपि पठेत्तर्पयत्योदनेन तान् ॥ ३ ॥ विना स्थानानि सर्वाणि स्वैरेयेण तथा नरः ॥ सांख्ययोगं पांचरात्रं तथा पाशुपतं पठन् ॥ ४ ॥ क्षीरेण मधु- मिश्रेण पितॄंस्तर्पयते तथा ॥ वाकोवाक्यं पुराणञ्च नाराशंसीश्च गाथिकाः ॥५॥ स्तोत्राणि च पठन्नित्यं दध्ना च मधुना तथा ॥ तस्मात्सर्व प्रयत्नेन द्विजः स्वाध्यायमारेत ॥ ६ ॥ स्वाध्याय एवह तपः पवित्रं स्वाध्याय एवह तथैव यज्ञः ॥ स्वाध्यायवानेव नरः प्रयाति त्रिविष्टपं मोक्षमथाप्यभोष्टम्॥७॥इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृतीयखण्डे मार्कण्डेयवज्रसं० मुनीन्प्रति हंसगीतासु स्वाध्यायप्रशंसावर्णनो नाम सप्तपञ्चाशदुत्तर द्विशततमोऽध्यायः ॥ २६७ ॥ हंस उवाच ॥ ब्रह्मचर्येदमिसंयुक्तो द्विजः स्वर्गमवाप्नुतेते ॥ ब्रह्मचर्यं परं धाम ब्रह्मचर्यं परं तपः ॥ १ ॥ ब्रह्मचर्यं परं यशो ब्रह्मचर्यं परं यशः ॥ ब्रह्मचर्येण संयुक्तः सर्वान्कामानवाप्नुयात् ॥ २ ॥ अदेवं दैवतं कुर्याद्देवंत चाप्यदैवतम् ॥ कुर्याल्लोकांस्तथैवान्यान्ब्रह्मचर्येण मानवः ॥ ३ ॥ कृतानपि तथा पूर्वान्निक्षममेव प्रणाशयेत् ॥ यथामीष्टमवाप्नोति ब्रह्मचर्येण मानवः ॥ ४ ॥