विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

तृ० खं०
अ० २७७
वि० ध०
॥४२३॥

च्छति। तत्प्रसिद्धिः सर्वशौचानां मनःशौचं परं स्मृतम् ॥ १३॥ आत्मा नदी पुण्यतया सुतीर्था सत्योदका धृतिकूला दयोर्मिः॥ यस्यां स्नातः पूयते पुण्यकर्मा तीर्थं ह्यात्मा नित्यसंभोग एव ॥ १४ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृ० ख० मा० सं० मुनीन्व्रति हंसगीतासु मनःशौचनिरूपणो नाम पञ्चसप्तत्यधिकद्विशततमोऽध्यायः ॥ २७५ ॥ हंस उवाच ॥ अश्रद्धान्वितेन मनसा यत्किञ्चित्कर्मसमाचरेत् ॥ तत्तदल्पफलं तस्य जायते लोकयोर्द्वयोः ॥ ॥ १ ॥ श्रद्धामयोऽयं पुरुषो यो यच्छ्रद्धः स एव सः॥ देवश्रद्धा नरा देवाः कथिता देवयाजिनः॥२॥पितृश्रद्धाश्च पितरो दैत्ये श्रद्धा दितैः सुताः॥ पापश्रद्धास्तथा पापा विज्ञेया नरकङ्गमाः ॥ ३॥ तस्माच्छ्रद्धां समास्थाय धर्मं धर्म समाचरेत् ॥ बहुद्वारस्य धर्मस्य नेहास्ति विफला क्रिया ॥ आस्तिक्यभावमास्थाय नरः श्रद्धासमन्वितः ॥ ४ ॥ नित्यं पुण्यानि कुर्वीत पापानि परिवर्जयेत् ॥ पुण्यं बहुफलं तस्य श्रद्दधानास्थाय यत्कृतम् ॥५ ॥ श्रद्धा पवित्रं परमं हि लोके श्रद्धा शरीरं पुरुषस्य चोत्तमम् ॥ श्रद्धां समास्थाय नरश्च कृत्वा पुण्यानि पुण्यां गतिमाप्नुवन्ति ॥ ६ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृतीयखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे मुनीन्प्रति हंसगीतासु श्रद्धाफलवर्णनो नाम षट्सप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः ॥ २७६ ॥ हंस उवाच ॥ नित्यं नैमित्तिकं काम्यं क्रियाङ्गं मलकर्षणम् ॥ १ ॥ पञ्च पिण्डान्समुद्धृत्य स्नातव्यं परवारिणि ॥ अतोनैमित्तिको कार्यों उष्णोदकपरोदकैः ॥ तृतीयं च परस्नानं यदुक्तं मलकर्षणम् ॥ २ ॥ पञ्च पिण्डान्समुद्धृत्य स्नातव्यं परवारिणि ॥ अतोऽन्यथा नरः स्नातो दुष्कृतांशेन लिप्यते ॥ ३ ॥ स्नातः शुद्धिमवाप्नोति न तु स्नानफलं नरः ॥ उद्धृत्य पञ्च पिण्डानि स्नातोऽपि परवारिणा ॥ ॥४॥ वहितस्ताम्बुना स्नातो नामोति स्नानजं फलम् ॥ स्नातः शुद्धिमवाप्नोति कर्मण्यश्चैव जायते ॥५॥आत्मात्मानपुण्येषु तीर्थेषु सागरेषु च ॥ सरित्स्वपि च दिव्यासु तथा प्रस्रवणेष्वपि ॥ ६॥ धर्मार्थमाचरेत्स्नानं तेन नाके महीयते ॥ तोयालाभे तथाऽशक्त्ये नित्यस्नैर्मित्तिकावुभौ ॥ ७ ॥ मलकर्षणं स्नानं तृतीयं च समाचरेत् ॥ शुद्धिममात्रमवाप्नोति ततोदकपरोदकैः ॥ ८॥ स्रवन्ति रात्रौ छिद्राणि छतस्य पुरुषस्य तु ॥ तस्मात्कल्यमुत्थाय स्नानं नित्यं समाचरेत् ॥९॥ क्रियानैष्फल्यमाप्नोति स्नानहीनः समाचरन् ॥ यथाकथञ्चित्कुर्वीत स्नानं नित्यमतो बुधः ॥ १० ॥ स्नातस्तु तर्पणं कृत्वा देवानां पितृभिः सह ॥ स्नातो भवति धर्मात्मा नान्यथा स्नात उच्यते ॥ ११ ॥ सूतके मृतके स्नातो न कुर्यात्तिलतर्पणम् ॥ सूतके तर्पणं कुर्यान्मुक्तस्त्वर्कस्य पण्डितः ॥ १२॥ स्नातः शौचमवाप्नोति स्नानं तुष्टिकुरं परम् ॥ बाह्यमाभ्यन्तरं दोषं स्नानेन प्रणुदत्यपि ॥ १३ ॥ दुःस्वप्नशमनं स्नानं चामङ्गल्यप्रणाशनम् ॥ मङ्गल्यजननं मुख्यं मनःशौचकरं परम् ॥ १४ ॥ नाप्नोति नारकं दुःखं