विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० ॥४२८॥ तृ० खं० अ० २९१

त्यधिकद्विशततमोऽध्यायः ॥ २९० ॥ ॥ हंस उवाच ॥ गावः पवित्रा मङ्गल्या गोषु लोकाः प्रतिष्ठिताः ॥ यथा देवा यथा वेदा ब्राह्मणाश्च यथा द्विजाः ॥ १ ॥ तथा गावो विनिर्दिष्टाः सर्वलोकसुखावहाः ॥ एकैकं ब्राह्मणं ज्ञेयं तयोर्यज्ञः प्रतिष्ठितः ॥ २ ॥ विप्रेषु मन्त्रास्तिष्ठन्ति गोषु सन्तिष्ठते हविः ॥ गवां दानं द्विजश्रेष्ठा दुष्कृतान्यपकर्षति ॥ ३ ॥ गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधि सर्पिंश्च पञ्चमम् ॥ पवित्रमेतन्निर्दिष्टं नराणां शोधनं परम् ॥ ४ ॥ मङ्गल्याश्च पवित्राश्च रक्षोघ्ना रोचनास्तथा ॥ तासां शुद्धोदकं विप्रा जाह्नवीसलिलोपमम् ॥ ५ ॥ गवां कण्डूयनान्मर्त्यः सर्वं पापं व्यपोहति ॥ तासां ग्रासप्रदानेन महत्पुण्यमवाप्नुयात् ॥ ६ ॥ तासां च प्रचरं कृत्वा तथैव सलिलाशयम् ॥ स्वर्गलोकेषुभास्यन्ति बहून्यब्दगणानि तु ॥ ७ ॥ तासां प्रचारभूमिं तु कृत्वा प्राप्नोति मानवः ॥ अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम् ॥ ८ ॥ तासामावासथं कृत्वा नगराधिपतिर्भवेत् ॥ तथा लवणदानेन सौभाग्यं महदश्नुते ॥ ९ ॥ आतुरां पङ्कलग्नां वा चौरव्याघ्रभयार्दिताम् ॥ मोक्षयित्वा द्विजश्रेष्ठास्त्वश्वमेधफलं लभेत् ॥ १० ॥ तासामौषधदानेन विरोगस्त्वभिजायते ॥ विप्रमोच्य भयेभ्यश्च न भयं विद्यते क्वचित् ॥ ११ ॥ क्रीत्वा चण्डालहस्ताच्च गोमेधस्य फलं लभेत् ॥ गोपकस्त्वस्वस्य चान्यस्य क्रीत्वा हस्तात्तथैव च ॥ १२ ॥ कृत्वा शीतार्तत्राणं तासां स्वर्गमवाप्नुयात् ॥ उत्थितासूत्थितास्तिष्ठेद्गच्छन्तीरनुधावति ॥ १३ ॥ भुक्तवत्सु च चाश्रीयाज्जले पीते पिवेत्तु च ॥ गोमूत्रेणचरेत्स्नानं गोपुरीषात्तथा बुधैः ॥ १४ ॥ शरीरयात्रां कुर्वीत गोरसैश्च वा द्विजाः ॥ एतद्धि गोव्रतं मासार्त्सवकल्पमनाशनम् ॥ १५ ॥ एकां गां धारयेन्मासं दद्यात्तस्यास्तथा यवान् ॥ गोमयात्तान्समाश्रीय्यान्मासमेकमत्तः शुचिः ॥ १६ ॥ मासांते तां तथा धेनुं दद्याद्विप्राय भक्तिमान् ॥ ऋतमेतत्सुविद्दिष्टं सर्वकल्मपनाशनम् ॥ १७ ॥ राजसूयाश्वमेधाभ्यां ऋतमेतत्तथाधिकम् ॥ व्रतेनानेन चीर्णेन कामानिष्टानवाप्नुयात् ॥ १८ ॥ विमानेनार्कवर्णेन ब्रह्मलोकं च गच्छति ॥ विनापि गोप्रदानेन व्रतमेतन्महाफलम् ॥ १९ ॥ त्रिरात्रं सप्तरात्रं वा शक्तिं ज्ञात्वा तथा स्वकाम् ॥ गवां निहारंनिर्मुक्तैर्वृत्तिं कृत्वा तथा बुधैः ॥ २० ॥ पापमोक्षमवाप्नोति पुण्यं च महदश्नुते ॥ रजश्च गोखुरोद्धूतं सर्वकल्मषनाशनम् ॥ २१ ॥ पादशालात्तथादेशाद्वाह्यात्र कार्या विचारणा ॥ मङ्गल्यं च पवित्रं च तदलक्ष्मीविनाशनम् ॥ २२ ॥ गवां हि परिवासेन भूमिः शुद्धिंमवाप्नुयात् ॥ तद्धि शुद्धं यदा वेश्म यत्र तिष्ठन्ति धेनवः ॥ २३ ॥ तासांनिःश्वासवातेन परं नीराजनं भवेत् ॥ तासां संस्पर्शनं पुण्यं दुःस्वप्नाद्यविनाशनम् ॥ २४ ॥ ग्रीवमस्तकसंस्थौ तु तासां गङ्गा प्रतिष्ठिता ॥ सर्वदेवमया गावः सर्वतीर्थमयास्तथा ॥ २५ ॥ तासां रोमाणि पुण्यानि पवित्राणि तथा द्विजाः ॥ गोमयेनोपलिप्तं तु शुचि स्थानं प्रकीर्तितम् ॥ २६ ॥ अभ्यागारसुरा

॥४२८॥