विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० ॥४३॥ तृ० सं० अ० ३०२

आरूढोद्यानहौ मन्त्रमारुहेच्च व पादुके ॥ ३३ ॥ ईषाधस्तु रथं ग्राह्यं छत्रं दंडे तु वाचयेत् ॥ द्रव्याणामथ सर्वेषां मूले न्यस्तकरो द्विजः ॥ ३४ ॥
आयुधानि समादाय तथोन्मुच्य विभूषणम् ॥ वर्म्मध्वजौ तथा स्पृष्ट्वा प्रविश्य च तथा गृहम् ॥३५॥ अवतीर्य तु सर्वाणि जलस्थानानि वै द्विजाः॥
द्रव्याण्यन्यान्थ्यादाय स्पृष्ट्वा तु ब्राह्मणः पठेत् ॥ ३६ ॥ कन्यादाने तु च पठेद्द्रव्याणान्तु पृथक्पृथक् ॥ प्रतिग्रहे द्विजश्रेष्ठाइत्सर्वेत्रान्तर्भवन्ति ते
॥ ३७ ॥ द्रव्याणामथ सर्वेषां द्रव्यसंश्रवणान्तराः ॥ वाच्येज्जलंमादाय करेणाथ प्रतिग्रहम् ॥ ३८ ॥ प्रतिग्रहस्य यो धर्म्म न जानाति द्विजो
विधिम् ॥ द्रव्यैस्तैन्त्यसमायुक्तो नरकं प्रतिपद्यते ॥ ३९ ॥ निष्क्रीणाति तु तद्द्रव्यं ब्राह्मणस्तु प्रतिग्रहात् ॥ विधिं तु धर्म्म विज्ञाय ब्राह्मणस्तु
प्रतिग्रहे ॥ ४० ॥ आत्मनः श्रेयसा योगं कुर्याद्दाता तथैव च ॥ भुवं धेनुमथाश्वं च रत्नानि कनकं तथा ॥ ४१ ॥ तिलानि कुञ्जरं दद्याद्भाविक्षाय
ज्ञाय गुणगुणान् ॥ आनृशंस्येन सर्वस्य दद्याद्वनं विचक्षणः ॥४२॥ वासश्च दद्यात्सर्वस्य सर्वसाधारणे हिते ॥ विधिं धर्म्ममविज्ञाय यस्तु कुर्या-
त्प्रतिग्रहम् ॥ ४३ ॥ दात्रा सह तरेन्नेव नैव दुर्गाण्योऽसौ द्विजाः ॥ तस्मात्सर्वप्रयत्नेन विधिज्ञैयः प्रतिग्रहे ॥ ४४ ॥ प्रतिग्रहो यो विधिना गृहीतो
दद्यात्तु योगं परमेण कुर्यात् ॥ पत्र संत्युत्य तथैह लोके स श्रेयसे नात्र विचारमस्ति ॥ ४५ ॥ इति श्रीविष्णुधर्म्मोत्तरे तृ०खं मा०सं०मुनी-
न्वति हंसगीतासु प्रतिग्रहविधिर्वर्णनो नामैकोत्तरिशतरात्ततमोऽध्यायः ॥ ३०१ ॥ ऋषय ऊचुः ॥ पृथक्पृथक् त्वयाऽद्यैव दानानां फलमुक्त-
मम् ॥ सर्वधर्म्मभृतां श्रेष्ठ सर्वज्ञस्त्वं मतो हि नः ॥ १ ॥ ॥ हंस उवाच ॥ ॥ अभयस्य प्रदानाद्धि नान्यद्दानं विशिष्यते ॥ सर्वधर्म्ममव
दानानां प्राणदानं विशिष्यते ॥ २ ॥ ग्राह्यं प्राणप्रदानन्तु चण्डालात्पुक्कसादपि ॥ जीवन्सर्वमवाप्नोति जीवन्धर्म्म करोति च ॥ ३ ॥
जीवमानस्तु पुरुषः कामानां भाजनं भवेत् ॥ भाजनेन तु सर्वं वै भाजनत्वं विनश्यति ॥ ४ ॥ शरीरधर्म्मसर्वस्वं रक्षणाय प्रयत्नतः ॥
शरीरात्स्रवते धर्मं पर्वतात्सलिलं यथा ॥ ५ ॥ अभयस्य प्रदानेन नरः स्यात्सर्वकामदः ॥ अश्वमेधफलं तस्य यो रक्षेच्छरणागतम्
॥ ६ ॥ शरणागतं तु सन्त्यज्य यो नरः पुरुषाधमः ॥ बह्व्यब्दसहस्राणि नरकं प्रतिपद्यते ॥ ७ ॥ नकञ्च तथा भुक्तिक्तिर्यग्यौनिषु
जायते ॥ तत्रापि च तथाप्नोति वधन्धान्यैश्चनेकशः ॥ ८ ॥ देवान्मानुष्यमासाद्य चण्डालत्वमवाप्नुयात् ॥ व्याधिबन्धवधैर्घोरैस्तत्रापि सच
युज्यते ॥ ९ ॥ परित्राणं तु यः कुर्याद्भीतस्य शरैषिणः ॥ स एकः पुरुषो लोके सर्वधर्म्मभृतां वरः ॥ १० ॥ वधभीतस्य
यः कुर्यात्परित्राणं नरोत्तमः ॥ शक्रलोकैः स्तुतस्तस्य यावदिन्द्राश्चतुर्दश ॥ ११ ॥ तमःप्रवेशभीतस्य परित्राणेन मानवः ॥

॥४३॥