विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि०ध० ॥४३४॥

यक्षफलं नरः ॥ उपवेदप्रदानेन गन्धर्वैः सह मोदते ॥ ५ ॥ वेदज्ञानां च दानेन शक्रलोकमवाप्नुयात् ॥ धर्मशास्त्रप्रदानेन धर्मेण सह मोदते ॥ ६ ॥ सिद्धान्तानां प्रदानेन मोक्षमप्नोत्यसंशयम् ॥ शास्त्राणि दत्त्वा चान्यानि नरो नाके महीयते ॥ ७ ॥ विद्यादानादवाप्नोति प्रदानात्पुस्तकस्य च ॥ शिल्पानि शिक्षयेश्चैस्तु पौण्डरीकफलं लभेत् ॥ ८ ॥ शिक्षयित्वा धनुर्वेदंश्वमेधफलं लभेत् ॥ शिल्पभाण्डप्रदानेन शिल्पदानफलं लभेत् ॥९॥ आहितेषु प्रवृत्तस्य तथा कृत्वा निवारणम् ॥ विद्यादानफलं प्रोक्तं नात्र कार्या विचारणा ॥१०॥ वापप्रवृत्तस्य तथा नरः कृत्वा निवारणम् ॥ विद्यादानफलं प्राप्य स्वर्गलोके महीयते ॥ ११ ॥ शिक्षयेत्पुरुषः कर्म कर्मणा येन जीवति ॥ शिक्ष यित्वा महाभागाः स्वर्गलोके महीयते ॥ १२ ॥ येन जीवति भाण्डेन तस्य भाण्डस्य दायकः ॥ सर्वकामसमृद्धस्य यज्ञस्य फलमश्नुते ॥ १३॥ अन्तर्वन्तीह दानानि सर्वाण्येव द्विजोत्तमाः ॥ एकं महाफलं ज्ञेयं विद्यादानमनन्तकम् ॥ १४ ॥ विद्यां यश्चैद्यं पुरुषस्य दत्त्वा मन्त्रं शुभं वाप्यथ वापि शिल्पम् ॥ शिल्पस्य भाण्डं यदि वा द्विजेन्द्राः प्राप्नोति लोकं मनसा त्वभीप्सम्॥ १५॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृ० ख० मा० पुं० दुर्नीनीति हंसगीतासु विद्यादानफलानिरूपणो नाम त्र्यधिकशततमोऽध्यायः॥३०३॥ हंस उवाच ॥ ब्राह्मत्यां तु यः कन्यां पुरस्य प्रयच्छति ॥ सतांस्तिता न्वयिष्याँश्च स्वकुले सप्त मानवान् ॥१॥ तेन कन्याप्रदानेन तारयिष्यत्यसंशयम् ॥ लोकमाप्नोति च तथा दक्षस्येह प्रजापतेः ॥ २ ॥ दत्त्वा देवेन विधिना कुलं त्रिपुरुषं नरः ॥ समुद्धरति दुर्गेभ्यो दक्षलोके च गच्छति ॥३॥ प्राजापत्येन विधिना दत्त्वात्मानं समुद्धरेत् ॥ महत्पुण्यमवाप्नोति स्वर्गलोके च गच्छति ॥ ४ ॥ शृङ्गारिन्द्राश्वदानानि गोदानञ्च तथैव च ॥ अन्तर्भवन्ति वै यस्मिन्क दानमधिकं ततः ॥ ५ ॥ दत्त्वा तां वर्णही नाय घोरे तमसि मज्जति ॥ बह्वब्बुदसहस्राणि तथैवाशुचिभुङ्नरः॥६॥ समावर्याय यो दद्यात्स तूर्णफलभाग्भवेत् ॥ दत्त्वा चाधिकवर्गाय द्विगुणां त्रिगुणां तथा ॥ ७ ॥ द्विगुप्रप्रमनांथ यः संस्कुर्याच्चैव कर्मभिः ॥ चूडोपनयनाद्यैश्च सोऽश्वमेधफलं लभेत् ॥ ८ ॥ अनाथां कन्यकां दत्त्वा सहशी वाधिके वरे ॥ द्विगुणं फलमाप्नोति कन्यादाने पदीरितम् ॥ ९ ॥ विवाहे समनुप्राप्ते कृत्त्वोपकरणानि च ॥ नाकलोकमवाप्नोति कर्मस्वन्येष्वपि द्विजाः ॥ १० ॥ वस्त्रं पत्रमलङ्कारं विवाहार्थं प्रयच्छति ॥ महत्फलमवाप्नोति नाकलोके महीयते ॥ ११ ॥ कन्यया सह यद्दत्तं द्रविणं वलिप्तु लोके ॥ सफलाद्धिगुणं तस्य फलमुक्तं पुरातनैः ॥ १२ ॥ कन्यादानादवाप्नोति दक्षलोके नरोत्तमः ॥ विष्णुपूजासमं पुण्यं तत्फल्लुः पूजया भवेत् ॥ १३॥ विमानमारुह्य मनोभिरामं सुराङ्गनागीतविलासन्द्यम् ॥ प्राप्नोति लोकांस्त्रिदशोत्तमानां कन्याप्रदो नात्र विचारणास्ति ॥ १४ ॥

तृ० खं० अ० ३०४ ॥४३४॥