विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

तृ० खं० अ० ३०६

स्तस्था ॥ तस्माद्भूमिं न हिंसैत दद्यादेव विचक्षणः ॥ २६ ॥ भूमिदानात्परं दानं नान्यल्लोकेषु विद्यते ॥ भूमिं युद्धजितां दद्याद्ब्राह्मणेषु महीपतिः ॥ २७ ॥ परं राष्ट्रं समासाद्य प्राग्दत्तं नैव हिंसयेत् ॥ स्वराष्ट्रं परराष्ट्रं वा देवब्राह्मणसात्कृतम् ॥ २८ ॥ चिरं नरकमवाप्नोति हत्वा भूमिपतिर्भुवम् ॥ दत्ता न हिंसनीया स्याद्द्विगुणापि वसुन्धरा ॥ २९ ॥ भूमिहर्ता परं दुःखं प्रेत्य चेह तथाश्नुते ॥ भूमिं क्रीत्वा तु यः कुर्याद्देवब्राह्मणसात्खरः ॥ ३० ॥ स्वर्गलोकमवाप्नोति पुरुषोऽपि सुदारुणः ॥ षष्टिं वर्षसहस्राणि स्वर्गे वसति भूमिदः ॥ ३१ ॥ आच्छेत्ता चानुमन्ता च तावन्ति नरके वसेत् ॥ पक्वसस्यां वसुमतीं षोडशङ्कृत्य प्रयच्छति ॥ ३२ ॥ कामगेन विमानेन ब्रह्मलोके स गच्छति ॥ यथा भवति विप्रेन्द्राः फलं भूमौ पुनः पुनः ॥ ३३ ॥ तथा भूमिकृतं दानं सस्यैरिव विवर्धते ॥ यस्तु राजा द्विजातिभ्यः सम्यग्भूमिं प्रयच्छति ॥ पुनस्तु जननं प्राप्य राजैव भुवि जायते ॥ ३४ ॥ शश्वं भद्रासनं छत्रं नराश्चवाववारणाः ॥ भूमिदानस्य पुष्पाणि फलं स्वर्गः प्रकीर्तितः ॥ ३५॥ संग्रामे ये हताः शूरास्तथा ये यज्ञयाजिनः ॥ वनेषु ये मृतास्ते च नातिक्रामन्ति भूमिदम् ॥ ३६ ॥ नास्ति विष्णुसमादाता नास्ति गङ्गासमा नदी ॥ ३७॥ होममन्त्रस्तथा नास्ति महाव्याहृतिभिः समः ॥ गायत्रीसदृशो जप्यो यथा नास्ति द्विजो त्तमाः॥३८॥ अन्तर्जले तथा नास्ति मन्त्रोऽघमर्षणमर्षणात् ॥ विधिर्मानसमो नास्ति तपो नानशनात्परम् ॥३९॥गुरुकीर्तिसमो नास्ति नास्ति भार्यासमाः सखा ॥ नीचावमाननाद्दुःखं न नास्ति यथा परम् ॥ ४० ॥ यथा च नास्ति लोकेषु सुखं शत्रुजयाधिकम् ॥ चक्षुर्ज्ञानसमं नास्ति सुहृद्धर्मसमस्तथा ॥ ४१ ॥ भूमिदानात्परं दानं तथा नास्ति द्विजोत्तमाः ॥भूमिदानात्परं नास्ति विमानैः कामगैरपि ॥ ४२ ॥ देवदन्तिव्यधुहुले वीणामुरजनादिते ॥ किंकिणीजालनिर्घोषे मनोरथफलद्रुमे ॥४३॥ बुढ्याविंवंदवरामाभिर्वीज्यमानास्तु चामरैः॥ संगीयमाना गन्धर्वैः स्तूयमाना स्तथैव च ॥४४॥ बहून्यब्दसहस्राणि देवभोगांस्तु ते नराः ॥ स्वर्गे भुक्त्वा यदा यान्ति मानुष्यं कालपर्ययात् ॥भवन्ति सर्वभोगाढ्याः सर्वदुःखविव र्जिताः॥४५॥विख्यातशब्दाश्च जनाभिरामाः प्रतप्तचामीकरसुप्रभाङ्गाः ॥ सुगन्धिगन्धाश्च तथानुलिप्ता भवन्ति लोके च सुवेषरुपेताः ॥४६॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृ०खं० मा०सं० मुनीन्प्रति हंसगीतासु भूमिदानवर्णनो नाम पश्चादधिकत्रिशततमोऽध्यायः॥३०६॥हंस उवाच॥ गावः पवित्रा मङ्ग ल्या गोषु लोकाः प्रतिष्ठिताः॥ तास्सर्वयान्ति यज्ञानि देवतातिथिपूजनम्॥ १॥ बलन्तीष्विष्टिश्च पृष्टिश्च तथा श्राद्धक्रिया द्विजाः॥नानासो सम्प्रयच्छन्ति वस्य धेतुनं विद्यते॥२॥ तस्मात्सर्वप्रदानानां गवां दानमुत्तमम् ॥ हीनाङ्गी क्षीरपां वृद्धां दुग्धदोहां निरिन्द्रियाम्॥ श्रान्त्याधितां विपन्नां व्यालां

वि० ध० ॥४३६॥ ॥४३६॥