विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

देवस्तित्यमवच्छेदते तदा ॥ १२ ॥ यदा भवति मातुल्ये तदा भवति मर्त्यवत् ॥ मातुल्यं रूपमसाध्य तपसा विपुणान्तकम् ॥ १३ ॥ आराधयाम्यास
हरं स्वदेहे परमं तप ॥ स तु देववरस्याज्ञां पुरस्कृत्य महातपाः ॥ १४ ॥ युष्मद्भार्यामायाति राग्येण कृतलक्षणः ॥ तस्माच्छक्रेण संधानं भवतो
मम रोचते ॥ १५ ॥ त्रिविष्टपश्च देवानां भवन्तवसुरसत्तम ॥ पातालनिलया यूयं निवमध्वं गतज्वराः ॥ १६ ॥ अहं निवारयिष्यामि शंकरेण न
भार्गवम् ॥ अनन्या निर्विशध्वं च मनुष्येण निराकृताः ॥ १७ ॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ एवमुक्तास्तु शुक्रेण बुद्धा दैत्यबलाब्धयः ॥ उचुर्वाक्यं सुसं-
रब्धाः शुक्रं भृगुकुलोद्वहम् ॥१८॥ दैत्या उचुः ॥ एकत्राऽधिष्ठितं सर्वं जगत्स्थावरजंगमम् ॥ यदस्मात्मत्युध्येत न भीरुत्त्वादपि विद्यते ॥१९॥
ते कथं मातृपाङ्गोता नाकं त्यक्ष्याम शत्रवे ॥ शंकरं तं विजेष्यामो येनाऽसौ प्रपितो द्विजः ॥ २० ॥ शुक्र उवाच ॥ एकत्र
पिंडितं सर्वं जगत्स्थावरजंगमम् ॥ एकत्र भगवान्विष्णुर्जगतः सोऽतिरिच्यते ॥ २१ ॥ सं न शक्यो युधा जेतुं नैव देवो
महेश्वरः ॥ ते यूयं प्राकृतीं बुद्धिं त्यक्त्वा सर्वे महासुराः ॥ संधिं कुरुत देवेन शक्रेणाऽमित्रघातिना ॥ २२ ॥ शक्राक्यं सर्वदुष्टानां
देवदेवो जनार्दनः ॥ येन दैत्या विनिहताः पूर्वं पूर्वतराश्च ये ॥ २३ ॥ शंबरो नमुचिः शम्भुः कार्त्तवीर्यः कृतारंगमः ॥ हिरण्यक-
शिपुः केशी हिरण्याक्षो मदोत्कटः ॥ २४ ॥ मधुश्च कैटभश्चैव विटो धूमोऽतिडकोपनः ॥ हयग्रीवो निसुन्दश्च सुन्दश्चन्द्राकर्केलोचनः ॥ २५ ॥
चन्द्राकर्मदर्तश्च चन्द्रहर्ता रणप्रियः ॥ सूर्यशत्रुर्जितमित्रो यज्ञाहा यज्ञतापनः ॥ २६ ॥ मेघनादो महाग्रेमा मेघवादी भयानकः ॥ दृग्ग्रीवः
शतग्रीवो महाग्रीवश्च दानवः॥२७॥ कालकः कालकेयश्च कालनेमि पुलोचनः॥ कालश्च कालकल्पश्च मक्रगंक्षा जनान्तकः ॥ २८ ॥ अन्तः केशश्च
नो भीमो देवान्तकनरान्तकौ ॥ क्रोघहा बहुनेत्रश्च महाकालो जलान्तकः ॥२९॥ एकलव्यः स चाघागे दुर्जयो दुर्धरो बडिः ॥ इन्दुतापनपरभौ
च रणचण्डहरीप्रयौ ॥ ३० ॥ किरीटी गजवक्रश्च महासालो विलोहितः ॥ हालाहलादह्लादवृहत्खरखरदूषणाः ॥ ३१ ॥ शतभ्रः शलभश्चैव
कूपनश्च महासुरः ॥ विप्रचित्तिः शिवः शङ्करयः शङ्कस्तथैव च ॥ ३२ ॥ अयःशिरा अश्वशिरा भीमदंष्ट्रो गुहाशयः ॥ वेगवान्केतुमानुग्रः
सोमविप्रद्यो महासुरः ॥ ३३ ॥ पुष्करः पुष्कलेश्चैव साल्वेलावपतिरेव च ॥कुम्भो निकुम्भः शतदा संप्रह्री गगनप्रियः ॥ ३४ ॥ एते चाऽन्ये
च विख्याता दैत्येयाः समरोद्धताः ॥ सर्वे लब्ध्वराः शूराः सर्वे च गतमन्यवः ॥ ३५ ॥ सर्वैर्विद्वशराज्यानि कारितानि बलोद्धतैः ॥ ते

---

१ 'तस्य' इति ख० । २ 'ऋतागरः' इति ख० । ३ 'मेघनादो महारोमोऽथौ मेघो भयानकः' इति ख० । ४ 'कालकम्पश्च' इति ख० । ५ 'श्व नया' इति ख० ।