विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

शयनासनदानञ्च मिथुनोपगते रवौ ॥ कर्कप्रवेशे सक्तूनां सितया च तथैव च ॥ ३९ ॥ गुडफाणितखण्डानां सितायाश्च तथा द्विजाः ॥ लवणो त्पलफालानाञ्च तथा हरितकस्य च ॥ ४० ॥ तथा चैवोदकुंभानां दानं ज्ञेयं महाफलम् ॥ सिंहप्रवेशे पात्राणां तैजसानां तथैव च ॥ ४१ ॥ कन्याप्रवेशे वस्त्राणां सुरभीणां तथैव च ॥ तुलाप्रवेशे धान्यानां बीजानामपि चोत्तमे ॥ ४२ ॥ कीटप्रवेशे वस्त्राणां वेश्मनां दानमेव च ॥ धन्विप्रवेशे वस्त्राणां यानानाञ्च महाफलम् ॥ ४३ ॥ मृगप्रवेशे दारूणां दानमग्नेस्तथैव च ॥ कुम्भप्रवेशे दानं तु गवामथ तृणस्य तु ॥ मीनप्रवेशे स्थानानां माल्यानामपि चोत्तमम् ॥ ४४ ॥ दानान्येतानि मया द्विजेन्द्राः प्रोक्तानि काले तु नरश्च दत्त्वा ॥ प्राप्नोति कामान्मनसा त्य भीष्टांस्तस्मात्प्रशंसन्ति महाप्रदानम्॥४५॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृतीयखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे मुनीन्प्रति हंसगीतासु द्वादशपौर्णमासीदानफल निरूपणं नामैकोनविंशाधिकत्रिशततमोऽध्यायः ॥ ३१९ ॥ ऋषय ऊचुः ॥ पुण्ययज्ञाक्रियाः प्रोक्ता ये नराशनसंयुताः ॥ तथा मध्यमवृत्तानां दानानि विविधानि च ॥ १ ॥ कथितान्यल्पवृत्तानां दानानि विविधानि च ॥ ये नरा विस्तरहितास्तेषां धर्मक्रियां वद ॥ २ ॥ हंस उवाच ॥ उपवासक्रिया तेषां परं धर्मकारणम् ॥ वित्तान्वितानाञ्च तथा प्रशस्ता सा महाफला ॥ ३ ॥ सायं प्रातस्तु भुञ्जानो नान्तरात्वोदकमपिबन् ॥ षड्भिरूषैर्नरो लोकं प्राप्नोति मनसेप्सितम् ॥ ४॥ ऽथमासानुवृत्तं चेत्तच्छ्रन्यं निर्व्यलीकं भवेत् ॥ यथेहलोकदं पुण्यं मानुष्येपि महाफलम् ॥ ५॥ उप वासं नरः कुर्वन्मासि द्विजोत्तमाः ॥ उषित्वा शुचिरं लोके मानुष्ये जायते यदा ॥ ६ ॥ तदा भवति दीर्घायुर्धनवान्बहुसंयुतः ॥ पक्षपक्षं तथा कुर्वन्द्दिगुणं फलमश्नुते ॥ ७ ॥ मासेमासे त्रिरात्रन्तु यः कुर्यान्मानवोत्तमः ॥ गाणपत्यमवाप्नोति स्वर्गलोकेऽप्सरोवृतः ॥ ८ ॥ पक्षपक्षे त्रिरात्रन्तु कृत्वा भवति पार्थिवः ॥ स्वर्गलोकात्पारिभ्रष्टः सुचिरेण महाबलः ॥ ९ ॥ द्विजास्त्रिकालं कुर्वीत न तु शूद्रः कथञ्चन ॥ षष्ठकाला शनं तस्य तपः परिमहोच्यते ॥ १० ॥ शूद्रस्त्रिरात्रं कुरुते विषये यस्य भूपतेः ॥ तस्य सीदति तद्राष्ट्रं व्याधिदुर्भिक्षतस्करैः ॥ ११ ॥ तपः कुर्वीत शूद्रस्तु चैकद्विदिवसान्तरम् ॥ यथाशक्ति द्विजश्रेष्ठान्तेन कामानवाप्नुते ॥ १२ ॥ अतः परन्तु वर्षानां मासेमासे द्विजोत्तमाः ॥ एक कालाशनानान्तु शृणुध्वं फलमुत्तमम् ॥ १३ ॥ चैत्रन्तु नियमो मासं चैकभक्तेन यः क्षिपेत् ॥ सुवर्णमणिमुक्ताढ्ये कुले महति जायते ॥ १४ ॥ निरस्यैदेकभक्तेन वैशाखे यो द्विजोत्तमः ॥ नरो वा यदि वा नारी ज्ञातीनां श्रेष्ठतां व्रजेत् ॥ १५ ॥ ज्येष्ठामूलं तु यो मासमेकभक्तेन वर्तयेत् ॥ वैश्वर्यमतुलं श्रेष्ठं पुमांस्त्री वाभिजायते ॥ १६ ॥ आषाढमेकभक्तेन स्थित्वा मासमतन्द्रितः ॥ बहुधान्यो बहुधनो बहुपुत्रश्च जायते ॥ १७ ॥