विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध०
॥४५४॥
तृ० खं०
अ० ३३८

षतः ॥ आवेदयेद्भयं चोरं व्याधिं वा ते ह्यपेक्षिताः ॥ ६ ॥ दोषवत्कल्मषं यत्स्यादनाम्नायं प्रकल्पितम् ॥ प्रवृत्तमपि तद्भक्त्या श्रेयःकामो निवर्त-
येत ॥ ६ ॥ गणपुष्टिश्च यत्किञ्चिन्मध्यैश्च समुद्धरेत् ॥ आत्मार्थे वा नियुक्तं वा देयं तैरेव तद्भवेत् ॥ ७ ॥ यत्स्यात्पृथक्कृतं द्विजैन्द्र्याः
क्षितिशक्त्येन कृतं च यद्वा ॥ भृत्यैः कृतं ज्ञेयमुणं भवेद्धि समीक्षितिस्तत्त्वविदो वदन्ति ॥ ८ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृ० ख० मार्कण्डेयवज्र
संवादे मुनीन्प्रति हंसगीतासु श्रेणिविभागवर्णनो नाम षट्त्रिंशदधिकत्रिशततमोऽध्यायः ॥ ३३६॥ हंस उवाच ॥ सीमाविवादे सम्प्राप्ते सामन्ताः
स्थविरा गणाः ॥ गोपाः सीमाकृषाणांश्च यदृक्षूस्तथा भवेत् ॥ १॥ रक्तस्रग्वसनाः सर्वे शिरसा क्षितिधारिणः ॥ सीमां नयेयुस्ते ज्येष्ठा प्रकाशेषु
समेषु च ॥२॥ सीमावृक्षांश्च कुर्वीत शाल्मलाश्र्वत्थकिंशुकान् ॥ तुषांगारकपालांस्थिशर्कराणि च यानि च ॥३॥ सीममध्ये तु जातानां वृक्षाणां
क्षेत्रयोर्द्वयोः ॥ फलं पुष्पं च सामान्यं क्षेत्रस्वामिषु निर्दिशेत्॥४॥ अन्यक्षेत्रेषु जातानां शाखा यत्त्रान्य संस्थिता ॥ स्वामिनं तं विजानीयाद्यस्य
क्षेत्रमुपस्थिता॥५॥गन्धस्पर्शाम्वान्धु प्रस्तुताप्रौढगाहका ॥ वाक्पारुष्यमहास्था विरथातिविशुद्धयोः॥क्षांसंचारपहता भूमिर्नदीवेगेन चिह्निता ॥
समुक्ता स्वामिने देया पूर्वमुक्तिर्व्यवस्थिता ॥७॥ गृहीत्वा कर्षको भूमिं यदि कश्चिन्न वापयेत् ॥ फलं क्षेत्रस्य दाप्योऽसौ क्षेत्रं चान्येन कारयेत् ॥
॥ ८ ॥ विण्मूत्रोदकमाक्रम्य व्रीहिं चित्रे निवेशयेत् ॥ अ...समुत्तुज्य परकुड्ये निवेशयेत् ॥९॥ भ्रमद्रणगवाक्षादचं परपीड़ाकरं तु यत् ॥ निवॄ-
शसमयादृद्ध्वं न तत्कार्यं कदाचन ॥ १० ॥ परस्थाने तु निर्वासं गवांधं यदि कारयेत् ॥ तद्धन्यं प्राप्नुयात्काले स्वामिना चिन्निवारितः ॥ ११ ॥
अजातेषु तु सस्येषु कार्या खलु वृतिर्भवेत् ॥ मासं दद्यात्तु महिषी तदार्वाग्गस्तथा भवेत् ॥ १२ ॥ अजाविकं तदर्धन्तु खरोष्ट्रं महिषीसमम् ॥
अश्वं च विप्रप्रवराः सस्यनाशं प्रदापयेत् ॥ १३ ॥ भक्षयित्वापविद्धेषु द्विगुणं प्रोच्यते दमः ॥ पालश्च दण्डं दाप्यः स्थानार्द्धभावे पतितस्तथा ॥
सतिकोत्कृष्टवृषभः त्वंड्ड्या गर्भिणी च या ॥ १४ ॥ पथस्तथा ग्रामनिनीतकानी न दोषमल्पे प्रवदन्ति कालैः यः कामकारेण करोति राज्ञे
विवासनीयः स भवेद्विजेन्द्रः ॥ १५॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृतीयखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे मुनीन्प्रति हंसगीतासु सस्यहानिदण्डवर्णनो नाम
सप्तत्रिंशदधिकत्रिशततमोऽध्यायः ॥ ३३७ ॥ ॥ हंस उवाच ॥ धनं धर्मार्थकामानां मूलमाहुर्मनीषिणः ॥ नृणां बहिश्धरा प्राणा द्रविणं च
प्रकीर्तितम् ॥१॥ तस्माद्धर्मविदा राज्ञा घातनीयास्तु तस्कराः ॥ ते हि वातनमर्हन्ति सर्वा बाधा विशेषतः ॥ २ ॥ राज्ञो धर्मं न पश्यन्ति
तस्करस्य वधादृते ॥ स्नेहाद्वा धनलोभाद्वा राजा चेत्तस्करं त्यजेत् ॥ ३ ॥ ब्रह्महत्याशतं तस्य प्राहुर्धर्मविदो जनाः ॥ न हन्याद्ब्राह्मणं राजा

॥४५४॥