विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

सर्वपापेष्ववस्थितम् ॥ ४ ॥ स्तेनं विवासयेद्राष्ट्रात्ससमग्रधनमक्षतम् ॥ महापातकितं विप्रं कृतचिह्नं विवासयेत् ॥ ५ ॥ ग्रामसीम्नि हतं द्रव्यं ग्राम्यो दाप्यस्तथा भवेत् ॥ यस्मिन्ग्रामे पदं गच्छेदूतश्च दाप्यस्तथा भवेत् ॥ ८ ॥ ग्रामे द्वौ दण्डनीयौ तु सीमामध्ये हतं यदि ॥ अरण्यां तं नियुक्तं तु नगरे नगराधिपः ॥ ७ ॥ महापातकितः सर्वं घातनीया महीक्षिता ॥ कबन्धन्चाङ्कयेद्विप्रं ललाटे ब्रह्मघातकम् ॥ ८ ॥ सुरां तद्धजनेनाथ कृतं चाश्वपदेन तु ॥ अगम्यगामिनं विप्रं भगाङ्केनाङ्कयेन्नृपः ॥ ९॥घातनीयास्तथा राज्ञा नराश्चाखिलघातिनः ॥ अग्निदांनगरदांश्चैव भूम्यर्थं कूटसा- क्षिणः॥१०॥सेतुभेदकरा ये च राज्ञो व्यञ्जयंश्च दो॥ ते चाङ्गहीनाः कर्तव्या राज्ञा कूटसाक्ष्येद्वकाः॥११॥ कर्णादीनस्तथा कार्यो यश्चैहोपधिविद्विता॥ उत्क्रोशतां जनानां च ह्रियमाणे धने वधं ॥ १२ ॥ श्रोता यस्तु न वावेतंराजा तानपि घातयेत् ॥ अजावघातिनो बध्यास्तथा गोघातिनश्च ये ॥ १३॥ परिशेषपशूनां तु घातिनां छेदयेत्करम् ॥ कार्षापणशतं दण्ड आरण्यपशुघातने ॥१४॥ पक्षघाती तदर्थं तु इति धर्मविदो विदुः ॥ फले- पगद्रुमच्छेदै दण्ड उत्तमसाहसम् ॥ १५ ॥ पुष्पप्रदस्य यश्छेदी मध्यमं दण्डमर्हति ॥ कार्षापणशतं दंड्या लतागुल्मादिभेदकाः ॥ १६ ॥ सवर्णणः पारजायी दंड्या उत्तमसाहसम् ॥ हीनवर्णागमे दण्ड्यास्तथा प्रथमसाहसम् ॥ १७ ॥ तथैवोत्ततमवर्णाया गमने घातमर्हति ॥ हीनवर्णागमे नारी वधमर्हत्यसंशयम् ॥ १८ ॥ समवर्णागमे त्याज्या उत्कृष्टगामथ गच्छति ॥ हताधिकारां मलिनां तां तु संवासयेद्गृहे ॥ १९ ॥ येनयेन तथेांगेन हीनवर्णो नराधमः ॥ उत्कृष्टस्यापकृरुते तत्तदेवांस्य घातयेत्॥२०॥श्वपाकपुक्कशुण्डालेष्ववधु वधवृत्तिषु ॥ हस्तिप्रम्राज्यदासेषु गुरुदाराभिगेषु चा॥२१॥ मर्यादातिक्रमे सद्यो घात एवात्रशासनम् ॥ मला होते मनुष्येषु धनमेषां सदात्मकम्॥२२॥तस्मात्तान्घातयेद्राजा नार्थद- ण्डेन दण्डयेत् ॥ शतं ब्राह्मणमाक्रम्य क्षत्रियो दण्डमर्हति ॥२३॥ विप्रः पंचशतं दण्ड्यः क्षत्रियस्याभिशंसने॥ वैश्यःस्याद्धंधपञ्चाशच्छूंद्रे द्वादशके दमः ॥२४॥लश्रियस्य तु पंचाशद्द्ंडो वैश्येऽभिशंसने॥शूद्रः स्यादर्धपंचाशद्दैश्यः शूद्रामिशंसने॥२५॥कार्षापणं भवेद्दण्ड्यस्तथा वै पञ्चविंशतिः ॥ आक्रोशे स सवर्णानां द्वादशेव व्यतिक्रमः॥२६॥ वादेषु वचनीयेषु तदेव द्विगुणं भवेत् ॥ काणं वाप्यथ वा खंजं त्वन्यद्वापि तथाविधम् ॥२७ ॥ तथ्येनापि ब्रुवन्दाप्यो दण्डः कार्षापणं नरम् ॥ न किल्बिषमपापर्वदच्छास्त्रतः कृतवासनम्॥२८॥ न राज्ञा धृतदण्डं तु दण्डता तद्व्यतिक्रमात् ॥ राजा च ब्राह्मणश्चैव लोके पूज्यतमो मतौ ॥ २९ ॥ नामजातिग्रहं तेषां त्वभिद्रोहेण कुर्वतः ॥ निधेयोयमयः शंकुर्ज्ज्वलन्नास्ये दशाङ्गुलः ॥ ॥ ३० ॥ धर्मोपदेशं द्विजानामस्य कुर्व्वति ॥ तप्तमासेचयेत्तैलं वक्रे श्रोत्रे च पार्थिवः ॥ ३१ ॥ सहहासनमभिप्रेप्सुरुत्कृष्टस्यापकृष्टजः ॥