युक्तिकल्पतरु (महाराज भोज - नौका-निर्माण, जलयान-विज्ञान, शस्त्र, दुर्ग एवं राजधर्म सटीक)

अस्त्रयुक्तिः । १६३ शार्दूलनेत्रं तं विद्याच्छार्दूलाकृति-नेत्रतः । शत्रुश्रेणी-विनाशाय संग्रामे विजयाय च ॥ ५९ ॥ सिंहाकृति र्यदा नेत्रं सिंहनेत्रमिमं विदुः ॥ अस्य प्रभावात् क्षीणोऽपि कृत्स्नां साधयते महीम् ॥ ६० ॥ तत् सिंहासननेत्रं स्यान्नेत्रे सिंहासनोपमे । अस्य प्रभावात् क्षितिपः कृत्स्नां साधयते महीम् ॥ ६१ ॥ गजाकृति र्यदा नेत्रं गजनेत्रं वदन्तितम् । अस्यप्रभावात् क्षीणोऽपि (१) लभते राजसम्पदम् ॥ ६२ ॥ नेत्रं हंसाकृति र्यदा हंसनेत्रं वदन्ति तम् । अस्य प्रभावात् भूपालो यशः प्राप्नोत्यनुत्तमम् ॥ ६३ ॥ मयूराकृति नेत्रे द्वे तन्नेत्रमिति निर्दिशेत् । अस्य प्रभावान्मनुजः सर्पदर्पान् (३) निसूदयेत् ॥ ६४ ॥ जिह्वाकारं यदा नेत्रं जिह्वानेत्रं वदन्ति च । संग्रामकखर्परैष्ववं पिवेद् वैरिशिरोरजः ॥ ६५ ॥ दन्ताकारं यदा नेत्रं दन्तनेत्रं वदन्तितम् । अयं रिपुगणं मूर्ध्नि (२) चर्व्वयत्यति भैरवम् ॥ ६६ ॥ खड्गाकारं यदा नेत्रं खड्गनेत्रं वदन्तितम् । अस्य प्रभावात् मनुजस्त्रिलोकीं वशयेदपि ॥ ६७ ॥ मनुष्य पुत्रिकाकारा पुत्रिका नेत्रमुच्यते । अयं सशैलां सद्वीपां कृत्स्नां साधयते क्षितिम् ॥ ६८ ॥ न चेयं पुत्रिका किन्तु जयलक्ष्मीरिह स्वयम् । तस्मान्नायं मनुष्यानामल्पभाग्येन लभ्यते ॥ ६९ ॥ ( १ ) क्षितिपः इति (क) पुस्तक पाठः । ( २ ) युद्धे इति (ख) पुस्तक पाठः । ( ३ ) वर्पान् इति (ग) पुस्तक पाठः ।