युक्तिकल्पतरु (महाराज भोज - नौका-निर्माण, जलयान-विज्ञान, शस्त्र, दुर्ग एवं राजधर्म सटीक)

१६४ युक्तिकल्पतरौ— चामराकृति नेत्रत्वात् तन्नेत्रमिति निर्द्दिशेत् । अस्य प्रभावात् जायन्ते चामरोद्भूत-सम्पदः ॥ ७० ॥ एकानेक(१)शिखे शैलनेत्रे तन्नेत्रसंज्ञकम् । अपि राष्ट्रभये युद्धे विषमे वैरिसङ्कटे । स्थिरीकरोति धरणीं धरणीं पर्व्वतो यथा ॥ ७१ ॥ पुष्पमाला-समं नेत्रं पुष्पनेत्रं वदन्तितम् । अस्य प्रभावात् तुष्यन्ति ग्रहाः सर्व्वांश्च देवताः ॥ ७२ ॥ भुजङ्गमसमे नेत्रे सर्पनेत्रमिदं मतम् । अयं शत्रुगणं हन्ति यथा मत्स्यं भुजङ्गमः ॥ ७३ ॥ सवर्णमसवर्णञ्च तत् सर्व्वं द्विविधं भवेत् । सवर्णं शान्तिसम्पत्त्यै रिपुनाशे तथा परम् ॥ ७४ ॥ द्वयोरेकत्र पृष्ठे च तत् पुनर्द्विविधं (२) भवेत् । एकलोकसुखं नेदं ददाति द्विविधं द्वयोः ॥ ७५ ॥ मूलमध्याग्रसंस्थानात्तत् पुनर्द्विविधं भवेत् । अग्रे चाग्रफलं ज्ञेयं मध्ये मध्यफलं मतम् ॥ ७६ ॥ मूले फलं जघन्यं स्यात् (३) प्राह नागार्जुनो मुनिः । एकं द्वे त्रीणि नेत्राणि नात्र संख्याव्यतिक्रमः ॥ ७७ ॥ एकं धर्मः स्वर्गकामौ द्वे त्रीणि च त्रिवर्गकम् । तत्फलानि (४) प्रयच्छन्ति प्राह नागार्जुनो मुनिः ॥ ७८ ॥ ( १ ) एकनेत्र इति (क) पुस्तक पाठः । ( २ ) विविधं इति (ख) पुस्तक पाठः । ( ३ ) मूले जलं यदन्यं स्यात् इति (ग) पुस्तक पाठः । ( ४ ) जलानि इति (घ) पुस्तक पाठः ।