युक्तिकल्पतरु (महाराज भोज - नौका-निर्माण, जलयान-विज्ञान, शस्त्र, दुर्ग एवं राजधर्म सटीक)

यानयुक्तिः । २१८ भोजस्तु,― चतुर्भिर्वाहकैर्द्दण्डैः षड्भिः कुम्भैः सुसंस्थितैः । स्तम्भैरष्टाभिरुदितं चतुर्दोलमनुत्तमम् ॥ ४२ ॥ तद्भेदा जयकल्याण वीर-सिंहा यथाक्रमम् । चतुर्विधानां भूपानां चतुर्दोलाः प्रकाशिताः ॥ ४३ ॥ त्रिहस्त-सम्मितायामो द्विहस्त परिणाहवान् । हस्तद्वयोन्नतः प्रोक्तश्चतुर्दौलो(लो) जयाख्यया ॥ ४४ ॥ चतुर्हस्तायतो यस्तु सार्द्धदन्दस्तदन्यथा । चतुर्दोलः समाख्यातः कल्याणस्तावदुन्नतः (१) ॥ ४५ ॥ पञ्चहस्तायतो व(य)स्तु त्रिहस्तपरिणाहवान् । तावदेवोन्नतो वीर(२)श्चतुर्दोल उदाहृतः ॥ ४६ ॥ आयामपरिणाहाभ्यां चतुर्हस्तमितो हि यः । चतुर्दोलो ह्ययं सिंहस्तदर्द्धेनोन्नतः शुभः ॥ ४७ ॥ सर्व्वोऽथ द्विविधः प्रोक्तः सच्छदिश्चापि निष्छदिः । आद्यः समरवर्षासु परः (श्च) केलिघनात्यये ॥ ४८ ॥ सर्व्वेषामेव काष्ठानां दण्डः स्यादङ्गवारणः । चन्दनेनैव घटना सर्व्वेषामुपयुज्यते ॥ ४६ ॥ लोमजं सर्व्ववस्त्रेषु (३) कनकं सर्व्वधातुषु । कुम्भश्च पद्मकोषश्च गिरिश्चेति यथाक्रमम् ॥ ५० ॥ त्रैदेशानां महीन्द्राणां चतुर्दोलेषु विन्यसेत् । दर्पणश्चार्द्धचन्द्रश्च हंसः केकी शुको गजः ॥ ( १ ) स्तावदुल्लभः इति (क) पुस्तक पाठः । ( २ ) धौरैः इति (ख) पुस्तक पाठः । ( ३ ) शस्त्रेषु इति (ग) पुस्तक पाठः ।