युक्तिकल्पतरु (महाराज भोज - नौका-निर्माण, जलयान-विज्ञान, शस्त्र, दुर्ग एवं राजधर्म सटीक)

२२० युक्तिकल्पतरौ- अश्वः सिंहश्च तस्याग्रे आदित्यादि दशोत्तरान् ॥ ५१ ॥ मणि-नियमस्तु दण्डवत् । रक्तः शुक्लश्च पीतश्च कृष्णश्चैवस्तथारुणः । नीलः कपिल इत्युक्तः पताकानान्तु संग्रहः । चतुर्द्दोलः सपताकः शुभयानमिति स्मृतः ॥ ५२ ॥ मुक्तास्तबकैर्द्दशभिर्युक्तः स्याद्राजकेशानाम् । चामरदण्डैर्द्दशभिर्दिग्जयिनां चतुर्द्दोलः ॥ ५३ ॥ चासपक्षस्य पुच्छश्चेत् (१) सर्व्वोपरि परिन्यसेत् । यात्रासिद्धिरयं नाम्ना चतुर्द्दौलो महीभुजाम् ॥ ५४ ॥ अथ निष्कुदिः । स्तम्भाच्छादरहितो निष्कुदिरुक्तश्चतुर्द्दोलः ॥ ५५ ॥ मानं पूर्व्ववत् । स पुनर्द्विविधः प्रोक्तः सध्वजश्चाथ निर्ध्वजः । ध्वजान् षड़त न्यस्यन्ति षड्‌वर्ग(न्ध) विजयैषिणः ॥ ५६ ॥ तेषां मानन्तु चत्वारः स्वामिहस्तैकसम्मिताः । कोणेषु पश्चादग्रे च हस्तद्वयमितौ ध्वजौ ॥ ५७ ॥ सुवर्णं रजतं युग्मं त्रिविधानां महीभुजाम् । मणिचामरकुम्भानां खङ्गादीनां विनिश्चयः ॥ ५८ ॥ चतुर्द्दोलध्वजे राज्ञां विज्ञेयो नवदण्डवत् । निर्ध्वजे च चतुर्द्दोले मानमन्यतमं शृणु ॥ ५६ ॥ आयामपरिणाहाभ्यां चतुर्हस्तमितो हि यः । विजयो नाम विज्ञातश्चतुर्द्दोलो महीभुजाम् ॥ ६० ॥ ( १ ) वासपक्षस्य पुच्छञ्चेत् इति (क) पुस्तक पाठः ।