युक्तिकल्पतरु (महाराज भोज - नौका-निर्माण, जलयान-विज्ञान, शस्त्र, दुर्ग एवं राजधर्म सटीक)

३४ युक्तिकल्पतरौ— सर्व्वारम्भफल-सिद्धिरुदये राशौ च भर्त्तुः शुभे ; स्वग्राम्य-स्थिरतोदये च भवनं कार्य्यं प्रवेशोऽपिवा ॥२२४॥ पौष्णे धनिष्ठाऽथ वारुणेषु, स्वायम्भुवेऽर्के त्रिषुचोत्तरेषु । अक्षीण चन्द्रे शुभवासरेच तथा विविक्ते च गृहप्रवेशः ॥२२५॥ तिथिवारश्च लग्नादि समारम्भे यथोदितम् । प्रवेशेऽपि(८) गृहं स्यात्तु(६) तथा ज्योतिर्विदो जनाः ॥२२६॥ --------------------------------- * --------------------------------- अथ द्वारम् । नैकद्वारं वास्तुखण्डं न चतुर्द्वारमारभेत् । एकद्वारं दुःसरणं चतुर्द्वारं दुरापहम् ॥ २२७ ॥ त्रि-द्वारमेव नृपतेर्वास्तुकर्म्म प्रशस्यते । द्वे मुख्ये तत्र चान्यत्स्यादमुख्यमिति निर्णयः ॥ २२८ ॥ राजद्वारन्तु (१०) तत्रैकं यमद्वारन्तथापरम् । अपद्वारं तथान्यत्स्यादिति द्वारस्य निर्णयः ॥ २२९ ॥ ब्रह्म-क्षत्रिय-वैश्यानां प्रागुदक् पश्चिमैः क्रमात् । मुख्यद्वारं दक्षिणस्य परन्तस्यापि दक्षिणे ॥ २३० ॥ बलवद्वै वैरिमुख्यं द्वारमित्यस्य सम्मतम् । राज-द्वारेऽन्य भूपानां शिष्टानां वा प्रवेशयेत् ॥ २३१ ॥ यात्रा प्रसाद-पर्व्वाणि राजद्वारेषु कारयेत् । यमद्वारिच्छिदाकर्म्म द्विषताञ्च प्रवेशनम् ॥ २३२ ॥

( ८ ) प्रवेशोऽपि इति (क) पुस्तक पाठः । ( ९ ) स्यात्तुं स्तथा इति (क) पुस्तक पाठः । ( १० ) द्वारस्तु इति (ख) पुस्तक पाठः ।