अणुभाष्य (महाप्रभु वल्लभाचार्य - शुद्धाद्वैत वेदान्त ब्रह्मसूत्र महाभाष्य प्रकाश टीका सहित)

भाष्यप्रकाश-रश्मि-परिवृंहितम् । ७१७ भाष्यप्रकाशः। ब्रह्मवाक्यत्वे लिङ्गमित्यर्थः । देवोपासनवदिति । देवोपासने उपास्यवदिति पाठः प्रतिभाति । सप्तम्यर्थे वा वतिः । ननूभयत्र कल्पनातोऽस्य पूर्वपक्षरीत्यैव निर्णयोऽस्तु । विशेषाभावादित्यत रश्मिः। मीश्वरं प्रयच्छन्तीत्यर्थः दाण्धातोः यच्छादेशः । ददति । प्रकृतमुच्यतेऽधुना । प्रातरादिलादिपदेन माध्यंदिनं सवनं तृतीयं सवनं च । तथाचापीतन्न तथत्रयममृतमित्यादि छान्दोग्ये तद्याकृतम् । स य एतदिति व्याक्रियते । स विस्तारकः य इति याजकः एतदिति गन्तृ एवं गन्तुः अमृतमानन्द- रूपं वेद जानाति छन्दसि लुङ्लङ्लिटः धात्वर्थानां संबन्धे सर्वकालेभ्येते वा स्युरित्यनेन लडर्थे लिट् । वसूनामेव गन्ता तेषु । एकं इन् । 'इण्भीति' कन् गन्ता तत्तत्साधारणस्य वेदस्य सर्वात्मभाववत् । भूत्वा सतां कृत्वाऽग्निनैवेत्यादि व्याख्यातम् । स यावदिति स विस्तारकः । यावत् वा प्रापणे अ. प. अ. प्रथमान्ताद्वतिः प्रापकः आदित्यः अक्लिष्टकर्मा लवनकर्मी विनाशकर्तृ- कर्माः । अपरं न पतत्यनेनेत्यपत्यं ण्यत् ह्रस्वभावश्छान्दसः पुंनाम्नि नरके अनेन न पतन्तीति तत्परिमाणं यस्य तद्धिता इति बहुवचनेनान्येऽनुक्ता अपि तद्धिता ज्ञापिताः तेन डावतुः यावदिति वा । पुरस्तादिति पूर्वस्मिन् सप्तमीलक्षातिः बस्नाति चेति पुरादयः पूर्वपूरणे भ्वा. प. से. पूर्वति बन् पूरक इत्यर्थः । उदक्शब्दः । कर्ता एता तृच् गन्ता आदित्यः स च मध्विति बोध्यम् । पश्चादिति अपरस्मिन् पश्चादित्यनेनापरस्य सप्तमीपञ्चमीप्रथमान्तस्य निपातः । अवरमवरीणाति रीङ् स्रवणे क्या. प. अ. ड. यद्वा रा. आदानेऽवराति अव धातोरर्थकर्दन् सन्मार्गवर्तिनः आ. व्यापकान् कृत्वा यथाधिकारं ददातीत्यपरं परं ब्रह्म तस्मिन् ण्यन्दकर्तेत्यादि पूर्वोक्तमन्वेति पश्चि- मांशे वा. यु. प. से. पश्यति पश्चात् बाहुलकावातृप्रत्ययः । 'लोशूना नूः' नकारलोपः पूरके सिद्धस्तृन्दकर्तृन् विनाशयति अक्षिमागें । अस्तमिति अस्यते अनु क्षेपे दि. प. से. फलप्रदः ऐता गन्ता तस्य वसूनां वा स गन्ता । तावदिति तत्परिमाणमस्य डावतुः तद्धितः विस्तारकं परि- माणम् । आधिपत्यमिति पातीति पतिः पातेर्डतिः पतावित्यधिपति तस्य भावः आधिपत्यम् । अधिकाररूपप्रयुक्तत्वम् । स्वं खन इन्द्रे शब्दकर्तुः वसूनां मध्ये शब्दकर्तुरित्यन्वयः । आ. व्यापकं राज्यं राज्ञो भावः । पर्यता । परिपूरकः एता एष्यति अद्यतनकालो विवक्षितः इत्यर्थः । अमृतदानं स एतदेव रूपमभिसंविशतीत्यमृतदानं वस्वा''''''वा तरोक्तं गृह्यते यद्वा वसवः प्रातःसवनं प्रयच्छन्तीत्यमृतदानं (वस्वादीति सर्वापत्तिस्त्वेवं ) भाष्यार्थमाहुः अत इत्यादि । अत्र छान्दोग्ये पञ्चमे प्रपाठके स य एतदेवममृतं वेद वसूनामेवैको भूत्वाऽग्निनेव मुखेनेत्यादिना येषूपसंवादिवाक्ये- नाप्यपत्तिः वेदार्थत्वेन नित्यसंयोगार्थं वसव आध्यासिकाः आधिदैविकानां भगवदवयवत्वात् उपास्यत्वात् । एवं च शब्देन प्रमितसोपजीव्यब्रह्मबृहद्रूपस्वार्थस्याभ्यन्तरं विनाऽनुपपद्यमानस्योपपद्य- तेऽवान्तरमुपास्याधिदैविकवपुरूपं 'यो वह्नेः स तं भजेत्' इति वाक्यात् भगवद्वपुर्वत्सविशिष्टम् । सोऽयमपरोक्षः । तस्य कल्पना तया उपास्या अतिरिक्ताः । सर्वापत्तिलक्षणार्थप्रत्ययेन शब्देन वा प्रमितस्य स्वार्थस्यां विनाऽनुपपद्यमानस्योपपद्यतेऽवान्तरकल्पना । ननु च कं प्रति उक्तेरियमुपास्या व्यतिरिक्ताः सम्पद्येतेति चेत् पुराणवासनाऽऽढ्यान् प्रति उक्तेरेषा इत्यवोचाम । नहीत्यादीति । जीवेति 'विस्तारः सर्ववपुंविराडिन्द्रियफलसमूहः यः सः। इदमेव दृष्ट्वा तर्पणमेव । इति पाठ इति उपासना परे ऽध्यायपाठ्या प्रकारान्तरमाहुः सप्तम्यर्थे इति । मधूपासनापरत्वे तदुपपत्तिलभ्योत्सन्नासङ्गोच्छाद्यायसर्वभावान्यभावार्थी- 737