आपस्तम्ब धर्मसूत्र (महर्षि आपस्तम्ब - हरदत्त टीका एवं हिन्दी अनुवाद)
Apastamba Dharmasutra with Hindi Commentary
महर्षि आपस्तम्ब / हरदत्त टीका द्वारा
अशुद्धसंशोधनम् ॥ अशुद्धम् शुद्धम् पृ० पं० सस्मवे सम्भवे ६ १६ यजुष्यवि यजुष्पवि १० १४ मुलोदसंक्ज्ञो मुलोदकसंज्ञो १६ १५ इहाष्यजिन इहाप्यजिन १७ १३ आप ग० आप० गृ १७ २६ इष्टापूतसुंकृत इष्टापूर्तसुकृत २० २६ च्छुतिविप्रति श्रुतिविप्रति २४ ३ मेधोहरण मेधाहरण २५ १४ दृष्टार्थमहष्टाहष्टार्थं दृष्टार्थमदृष्टार्थं १८ १९ कर्माणयारमने कर्माणयारभते २७ २१ आचाचार्यकुले आचार्यकुले २८ १३ प्रथमप्रश्न प्रथमप्रश्ने ,, २० विरचितया विरचिताया ,, १९ पुरुषात पुरुषात् २९ ११ तपस्व्यज तपस्व्यृजु ३९(३१) १६ आत्मनिन्दिा आत्मनिन्दा ४३ १३ यीतेति (२९) विशष यतीति (२८) विशेष ४४ २३ उपालप्तानि उपलिप्तानि ४५ ८ उपलिसकेश उपलिप्तकेश ,, ,, अनभिभाषित्तो अनभिभाषितो ४७ १२ निर्गमनामर्गा निर्गमनमार्ग ५२ २ शूद्रापतित शूद्रपतित ,, १६ दत्रद्रष्टव्यः अत्र द्रष्टव्यः '५३ २७ द्विताया द्वितीया ५४ १६ चो रादीनां चोरादीनां ५५ १ कार्तिकं कार्तिको ,, १४ ाविधिरयं विधिरयं ५६ ११ चाऽऽमातृकस्थ चाऽमातृकस्य ६० १४ नुलेखणा नुलेपणा ६२ १० ॥ २९ ॥ ॥ १९ ॥ ६३ १२ नीहीरे नीहारे ६३ २१ सर्वासा सर्वासां ६४ १० पुच्छवन्नन्ताम् पुच्छवन्नक्षत्रम् ,, २४
अशुद्धसंशोधनम् । २ अशुद्धम् शुद्धम् पृ० पं० कर्मभिर्वृद्धानां कर्मभिर्वृद्धानां ७३ १६ वसठ्या वक्तव्या ७६ १४ पुस्तकाति पुनस्तानी ७७ ,, त्तिवर्ष पूर्व्वः त्तिवर्षपूर्व्वः ७९ २६ सर्व्वानद्या सर्व्वानद्यो ८४ १ इद्यम्य उद्यम्य ,, २२ नमवत्येव नभवत्येव ,, २७ सुतिकादेक्या सूतिकोदक्या ८६ २० मन्थेधु अन्येषु ८७ ,, लेपानुच्छिष्टानप्युच्छि लेपानुच्छिष्टानप्युच्छि ८८ २४ स्पर्शनमात्र स्पर्शनमात्रं ,, २६ मुषिकलांगं बा मूषिकलांगं वा ९४ ५ वचनाद्धित्वा वचनाद्विवा ,, २३ कुत्सयिवा कुत्सयित्वा ९६ २४ पाकेनोम्ली पाकेनाम्ली ९७ ५ सलाबृक्या सलावृक्या ,, २० तत,न्तैव तत्तत्रैव ,, ३० वृन्दचाराः वृन्दचराः १०० ६ लक्ष्मणबजं लक्ष्मणवर्जम् ,, ७ धरादिष्टव्यञ्जनया धरादिष्टौव्यञ्जनया १०३ २४ भोक्तव्यं भौक्तव्यं १०४ ९ दक्षणियेष्टिः दीक्षणियेष्टिः १०५ १७ ताएते त एते १०७ २२ अभाज्यान्नोः अभोज्यान्नाः ,, २६ क्ष्वधर्मेण स्वधर्मेण च १०८ ९ वंशमन्वन्तराणि बंशो मन्वन्तराणि ११० २ स्तदलाभे तदलाभे ११४ १९ ब्रह्म ब्रह्म ११७ ,, कार्यमीवद्या कार्यमविद्या १२२ ८ अत्राबध्यस्यन्ते अत्रावध्यस्यन्ते १२४ २६ मपस्य मपास्य १२५ २९ सर्व एव सर्व एव १२६ २७ स्वकयि स्वकीय १२७ ४ येऽनुऽतिष्ठन्तीति येऽनुतिष्ठन्तीति १२८ १०
३ अशुद्धसंशोधनम् । अशुद्धम् शुद्धम् पृ० पं० मेतदिति एतदिति ” २७ विसोर्णायां बिसोर्णायां १३३ २२ घटादेरिव घटादेरिव १३४ २ पृथिव्या पृथिव्या ” १९ निहन्तुम् निर्हन्तुम् १३५ ३० करणापेक्षामः करणोपशमः १३७ ८ अविरोलक्षणा अविरोधलक्षणा ” १३ ऐकाप्यम् ऐकाग्रयम् १३९ ५ स्वाक्ष्णनृतम् साक्ष्यनृतम् ” १३ निघाताथर्नादि निर्घातादीनि १४० ९ प्रदेशामाच्छाद्य प्रदेशमाच्छाद्य १४२ १० ग्रवृत्तस्य प्रवृत्तस्य १४३ २४ शाक्त्या शक्त्याः १४८ १३ ततत्र्यहम् ततस्त्र्यहम् १५३ ८ कृच्छ कृच्छ्र ” ९ हरीतौ हारीतौ १५५ २ सन्यवहारो संव्यवहारो १५६ ५ लच्छ्रास उच्छ्वास १५८ १३ खटाङ्गं खट्वाङ्गमू १५९ ९ ” ” ” २२ भ्रणहा भ्रूणहा ” २३ चक्रम्येत चंक्रम्येत ” २४ स्वटांगस्य खट्वाङ्गस्य ” २६ विप्रजत विप्रव्रजत १६२ १ द्वहान् द्वयहान् १६२ १७ वपेरन् (७-७) वपेरन् (१०-७) १६४ १ काल (१०-७) काल (७-७) ” ” मन्यते मन्यन्ते ” १६ उच्यते उच्यन्ते १६५ १ नित्वेति नीत्वेति ” २ अहिताग्नि आहिताग्नि १६६ ८ पयस्विनीभवति पयस्विनी न भवति १७० ५ फ्ल्पन्तत्वेन क्तव्यन्तत्वेन ” ७ ग्रशस्तं प्रशस्तं ” १३
। अशुद्धसंशोधनम् । ४ अशुद्धम् शुद्धम् पृ० पं० अस्तंयस्तं अस्तं यन्तम् १७१ ८ बर्जयेत्पात्रम्य वर्जयेत्पात्रस्थ १८० १७ स्त्र्युपगार्थे स्त्र्युपभोगार्थं १८२ १४ शषाणि शेषाणि १८३ १८ गर्माधानादि गर्भाधानादि १८४ ४ चण्डालोपम्पर्श चण्डालोपस्पर्श १८६ १ पक्रमकम् पक्रमपक्वम् १८७ २१ प्रथमयोगः प्रथमप्रयोगः १८८ २ स्वाहृत्येताभ्यां स्वाहेत्येताभ्याम् १९० ४ अवोक्षत् अवोक्षेत् १९४ १४ मुदिन्या मुद्दिया २०१ " मित्यैकै मित्येके २०२ ४ माथवर्णिकानां माथर्वणिकानां २०७ ६ ब्रवाणः ब्रुवाणः २०७ १६ मधुपका मधुपर्का २०८ १७ भातरि मातरि २१२ ६ नष्ठवंसयोग नाष्ठवसंयोग २१४ ९ राजनं राजानं २१६ १६ शास्त्रोष्यर्थ शास्त्रेष्वर्थ " २० द्वारनम्रौंश्च द्वारनम्नींश्च २२० २ आवहरेन् आवहेरन २२४ १ यस्मिन्नुदति यस्मिन्नुदेति च २२५ २३ स्वपन्नोभीनमुक्तो स्वपन्नभिनिर्मुक्तो " २५ अपरद्युः अपरेद्युः " २६ गृह्नायात् गृह्णीयात् २३१ २१ प्रातगृह्णीयात प्रतिगृह्णीयात् " २२ धमार्थ धर्मार्थ २३२ १६ वेड्यनि वेश्मनि २३६ ३२ प्रवर्तंग्ये प्रवर्तन्ते २३८ ५ एवमतेषु एवमेतेषु " २६ प्रासयिद्यो प्राक्षविद्यो २३९ ६ मन्यते मन्यन्ते २४२ ४ ज्यष्ठं ज्येष्ठं २४२ २३ समानाधि सामानाधि २४७ १६
५ अशुद्धसंशोधनम् । अशुद्धम् शुद्धम् पृ० पं० शाद्ध श्राद्ध २४९ ४ वा घ्राणसस्य वाघ्राणसस्य २५३ ६ सम्भुञ्जतीति सम्भुञ्जती २५४ ३३ अपरेद्यः अपरेद्युः ,, २४ ग्रासावराष्ठर्यस्य ग्रासवराष्ठर्यस्य २५५ १६ अधीष्टेच अधीष्टेवे २५६ ४ शिवत्त्रद्विवत्री शिवन्नद्विश्वत्री ,, १८ ११६ १६६ ,, २८ ५७ ५६ ,, ३१ शाखाछ शाखाछ २५७ ११ द्वद्रय द्रव्य ,, १७ व्योनादान व्यानोदान ,, २९ अनग्गि अनग्नि २६० २ केशाश्मश्रु केशश्मश्रु ,, १६ कारयेत्पति कारयेत्प्रति २६१ ,, ब्राह्मणन्धु ब्राह्मणांन्धु २६२ १ मुख्य मुख्यः ,, २४ वर्षादनिाम वर्षादीनाम २६४ २० समिद्धोग्नि भस्म समिद्धोग्निर्भस्म २७२ ११ त्येतद्वनाऽस्ति त्यतन्नास्ति २७६ २ द्वन्द द्वन्द्वं ,, २१ त्रैवृद्धविद्यानां त्रै विद्यवृद्धानां २७८ २३ स्त्रेविद्य स्त्रैविद्य २७९ २ प्रजापतिं प्रजाति २८० ४ अमरमणं अमृतममरणं ,, ४ त्व त्वं ,, ५ षट्विशी षड्विशी २८९ ९ नियुङ्क नियुङ्क्ते ,, १७ दुवलोन्द्रया दुर्बलेन्द्रिया २९० ५ आरभ्यत आरभ्यते ,, २० दश देशे ,, २९ च्छदन च्छेदन २९१ ४ धार्मिके धार्मिकं २९२ ९ आचार्यादयादि आचार्यादयोपि २९३ १६ चावेराधन चावरोधन २९४ २१
उज्ज्वलायामुद्धृतानां ग्रन्थान्तरवाक्यानां प्रतीकसूची ॥ अङ्गिराः— | आपस्तम्बधर्मसूत्रम्— पृ० पं० | पृ० पं० ब्रह्मक्षत्रविशां भुक्त्वा ९२ २२ | अङ्गानि न प्रक्षालयीत १५ १४ ब्रह्मचारी शुना दष्टः ८६ १५ | अतिथिनेवाग्रे २०८ १० अमरकोशः— | अथो यत्किञ्च ३१ २१ औपवस्तन्तूपवासः १७८ १४ | अदण्ड्यान्दण्डयन् २१७ २० सर्गश्च प्रतिसर्गश्च ११० २ | अदिवास्वापी २६ २४ सुप्ते यस्मिन्नस्तमेति २२५ २३ | अधासनशायी १७ २१ आपस्तम्बगृह्यसूत्रम्— | अनृतं वोक्त्वा ४१ १२ अजिनमुत्तरमुत्तरया १७ १४ | अन्यत्रोपसंग्रहणात् ७६ ३ अदितेऽनुमन्यस्व १८९ ३ | अपि दुष्कृतकारिणः ९ २४ उत्तरेण यजुषा २५५ १२ | अपि वा सूत्रमेव ३७ ७ उपोषिताभ्यां पर्वसु १७९ २० | ” ८३ १२ एतदहर्विजानीयात् ” १ | आकालमभोजनम् २४६ १७ एवमन्यस्मिन्नपि २५ १५ | आचार्यकुले २८ १३ गर्भाष्टमेषु ब्राह्मणं ४ १५ | आचार्याधीनस्त्याव ८ ” चतुर्थिप्रभृत्याषोडशीं १८१ १५ | ” ११३ २८ तेन सर्पिष्मता १५० १७ | आचार्यप्राचार्य ३९ २ ” २६४ ५ | आचार्याय वा ” १९ दधि मध्विति संसृज्य २०९ २७ | आर्याधिष्ठिताः १८६ ३ दशमयामुत्थितायां ९२ २९ | आर्याः प्रयताः १८० २५ नवस्वस्तरे संविश ४७ ९ | आसीनस्त्रिराचामेत् ८९ ३ पुरस्तादुदग्वा १८० ९ | आहिताग्निरनड्वान् १३ २२ प्राचीः पूर्वम् ” १२ | उत्तमेन वैहायसं १८८ ५ यत्राऽस्मा अपचितिं १६५ ९ | उत्तरैर्ब्रह्मसदनं १८९ १० वसन्ते ब्राह्मणं ८ २ | उत्सङ्गश्लाघः ४१ ११ वेदमधीत्य स्नास्यन् ४६ ७ | उदङ्मुखो २२६ १७ ” १६४ १७ | उपासने गुरूणां १९४ ४ ” १९५ १४ ३९ आप० ध०
२ ग्रन्थान्तरीयवाक्यानां पृ० पं० | पृ० पं० उपेतस्याऽऽचार्यकुले ४ १६ | पूजा वर्णज्यायसां ७९ ६ ऋषभश्चाऽन्त्राऽधिकः १४० ४ | पूः प्राणिनः १२२ १२ कालयोर्भोजनं २१३ १२ | प्रक्षालयीत १५ १५ काषायञ्चैके १८ ६ | प्राङ्मुखोऽन्नानि २ १ क्रोधादींश्च १६९ २३ | प्रेतसंक्लृप्तञ्च ६१ ४ क्षत्रियं हत्वा १४८ २५ | प्रोषितो भैक्षात् २२ ३ गृहमेधिनो १८६ ५ | बुद्धे चेत्क्षेमप्रापणम् १२३ ५ ग्रामे प्रतिष्ठेत १४२ १० | ब्रह्मणि मिथः ११६ ९ जायापत्योः न विभागः २३३ २१ | ब्राह्मणमात्रञ्च हत्वा ११७ १६ ज्येष्ठो दायादः २४४ १६ | ,, १४१ १४ तत्परिवृत्तौ १२० १५ | ब्राह्मणस्य गोरिति २ ७ तस्य विधिः ७३ ५ | मनसा चाऽनध्याये ३४ १९ तावत्कालं ६५ ९ | मातरि पितरि २१२ ६ तेषामभ्यागमनं २१२ ४ | मासं प्रदोषे ६५ २१ तेषामुत्सन्नाः ३ २१ | यत्र क्वचाग्नि १९९ ६ तेषु सर्वेषु १२० २३ | यथायुक्तो विवाहः २३२ १४ ,, १२१ १७ | यदुच्छिष्टं प्राश्नाति २१२ ७ तैष्यां पौर्णमास्यां ६५ १५ | यस्य कुले म्रियेत १०२ ३ त्रिवर्षपूर्वः ७९ १० | वर्णज्यायसां च २१८ २ दशवर्षं पौरसख्यं १९३ १६ | विद्यया स्नाति १३ ७ दोषवच्च कर्म १६० १२ | विधूय कविः १२० २१ धर्मविप्रतिपत्तौ २१२ ४ | विलयनं मथितं २६० ६ न पतितैस्स १५६ ५ | श्मशानवच्छूद्र ४ १८ न समावृत्ता वपेरन् १६४ २ | श्मशाने सर्वतः ११ १६ न हि भर्तुर्विप्रवासे २१७ २ | श्रोत्रियं वा कर्म १६० ४ नात्मार्थमभिरूपं १७९ २ | ष्ठीवनमैथुनयोः १४९ १९ नापृष्ट श्लाघमानः १५ १६ | सगोत्राय दुहितरं २२८ ७ नाश्य आर्यश्शूद्रायां २११ ९ | सत्यानृते १२० २१ निहृत्य भूतदाहान् १२१ १३ | सन्धयोश्च बहिः १ १८ पादूनम् १६४ ११ | सन्धावनुस्तनिते २२६ २४ पितुर्ज्येष्ठस्य च भ्रातुः २११ २५ | सलावृक्येकसृक ९७ १९ | सलावृक्यामेकसृक ,, २०
प्रतीकसूची । ३ पृ० पं० पृ० पं० सर्वतोपेतं १०९ १३ सह धर्मञ्चरतं २२४ १० सर्ववर्णानां स्वधर्मे १०८ ७ हत्वा भित्त्वा च शीर्षाणि ,, ८ ,, १२० १४ ईशावास्योपनिषत्— ,, २१४ २२ तत्र को मोहः १३३ ४ सावित्र्या समित् १८० २३ उशनाः— स्तेनोऽभिशस्तः २१९ ६ उपाकर्मणि चोत्सर्गे ५६ ७ स्तेनः प्रकीर्ण १११ ४ पर्वणीतिहास ५५ १६ स्नातस्तु काले १६४ २ ऋक्संहिता— स्वकर्म ब्राह्मणस्य १९४ २० अवर्त्या शुन अन्त्राणि १०३ १२ ,, २६८ ९ इन्द्रश्च मृडयाति ७८ ९ आपस्तम्बपरिभाषा— चतुष्कपर्दा २५७ ७ अर्थान्तरत्वात् ७० १२ यदन्ति यच्च दूरके १० १२ जुहोतिचोदना १५२ ३ येन द्यौरुग्रा पृथिवी च १३३ २६ स त्रयाणां वर्णानां ४ २१ ऐतरेयब्राह्मणम्— आपस्तम्बमन्त्रप्रश्नः— तज्जाया जाया २५६ २३ अग्नये स्वाहा १८८ १९ कठोपनिषत्— आपस्तम्बश्रौतसूत्रम्— एष सर्वेषु भूतेषु १२७ १६ अपि वोपांशु २१ ४ मृत्युमुखात्प्रमुच्यते १२२ ९ अप्यल्पशो लोमानि १९८ ८ सा काष्ठा सा परा गतिः १३१ ५ ऋत्वे वा जायां ,, १४ कात्यायनस्मृतिः— एवमत ऊर्ध्वम् १७८ १५ क्लीबं विहाय पतितं २३६ २७ दोषनिर्घातार्थानि १४० ९ नाविद्यानां २३९ ३ न तस्य सायं १७८ १५ परभक्तप्रदानेन ,, ४ नाऽनुवषट्करोति २१ ४ प्रवर एषामविवाहः २२१ १० यदि द्विपिता स्यात् २३० १२ आत्रा पितृव्यमातृभ्यां २३४ ११ यस्य हविषे वत्साः १७० २ रातीयानामविवाहः २२१ १३ यावन्तो यजमानस्य १५६ २२ कात्यायनवार्तिकम्— आश्वलायनगृह्यसूत्रम्— दूतवणिग्भ्याञ्च २१५ १८ दिवाचारिभ्य इति दिवा १९२ १ धेनोर्भेद्द्यायां १७० ६ पितरिदं तेऽर्ध्यम् २५५ २२ काश्यपः— मुखमग्ने ब्राह्मणः ४५ ७ उदकं स्पर्शयिता या च २३६ २५ समादिष्टे त्वध्यापयीत ४४ २२ सप्त पौनर्भवाः कन्याः ,, २३
४ ग्रन्थान्तरीयवाक्यानां पृ० पं० | पृ० पं० कौटिल्यः— | तद्भार्या पुत्रेषु चैवं ४४ ४ पञ्चारत्नी रथपथः १४२ १७ | तद्विदाञ्च स्मृतिशीले ३ १९ ” २१८ १७ | तस्याश्रमविकल्प २६८ १८ गोपथब्राह्मणम्— | तिष्ठेत्पूर्वामासीत १६६ ४ अथाङ्गिरसश्लाघमानो १५ २६ | तिस्रोऽष्टकाः ५६ ४ अथैतद्ब्रह्मचारिकः ४० २४ | देशकुलधर्मांश्च २४४ २० तस्मा एतत्प्रोवाच १२ २४ | द्विजातिकर्मभ्यः १ १४ तस्माद्ब्रह्मचारी २५ २५ | ” ४ २४ ते देवा अब्रुवन् २० ” | द्वे परदारे २९१ २३ नान्यत्र संस्कृतः ६ ३ | न तिष्ठन्नुद्धृतोदकेन ८९ ९ नोपरिशायी १८ २४ | न दोषो हिंसायां २१६ ७ पञ्च ह वा एते ब्रह्मचारिणि ४२ २३ | न द्वितीयामपर्तुम् २७१ ११ स यदहरहराचार्यकुले २७ २४ | न प्रावृत्य शिरः १६७ १४ गौतमधर्मसूत्रम्— | न शारीरोब्राह्म २९२ २५ अथापरं त्र्यहं १५३ ९ | नाञ्जलिना जलं पिबेत् ८९ ६ अनुगमनशुश्रूषा १९५ ३ | पतितचण्डाल ८५ २० अनुलोमाः पुनः २२९ २ | पिण्डगोत्रर्षि २४० १६ अन्यत्राऽपां २४८ ४ | पितोत्सृजत्पुत्रिकां २३६ ७ अभोज्यभोजने १५२ १७ | प्रतिलोमास्तु ४ ५ अशुचिकरनिर्वेषः १ १४ | प्रागुपनयनात्कामचार ५ २ असन्निधौ तद्भार्यां २१ २२ | ” २४८ २० असमानप्रवरैर्विवाहः २२१ ९ | भार्यादिरग्निः १७७ १० अस्थन्वतां सहस्रं १४८ १५ | मन्त्रब्राह्मणमुच्चारयतः ९१ ११ आचार्यश्श्रेष्ठो गुरूणां ७ २४ | मद्यं नित्यं ब्राह्मणस्य ९८ २ आर्यस्त्र्यभिगमने २९१ ४ | मुण्डश्शिखी २७३ ६ ऐकाश्रम्यन्त्वाचार्याः २६८ ११ | मूलफल २८७ १३ कार्त्तिकी फाल्गुनी ५५ १४ | वर्जयेन्मधुमांस ४० १५ कौत्सात्थं १४४ ६ | वर्णा आश्रमाश्च १२० १७ गाश्च वैश्यवत् १४८ १० | वर्षासु ध्रुवशीलः २७१ १२ गुर्वर्थनिवेशन २१४ ९ | वित्तेनानति २२४ ३ ग्रामञ्च न प्रविशेत् २७३ ११ | विनिमयस्तु रसानां ११६ ७ तदलाभे क्षत्रियवृत्तिः ११४ १७ | विंशतिभागश्शुल्कः २८७ ९
प्रतीकसूची । ५ पृ० पं० | पृ० पं० वेदो धर्ममूलम् ३ १९ | तैत्तिरीयसंहिता— शूद्रो द्विजातीन् २९२ १३ | अग्नयेँ होमुचे १५२ २७ श्रामणकेनाग्नि २७० २७ | अग्निः पशुरासीत् १०३ ३ सज्योतिष्याज्योतिषः १६५ २४ | अग्ने गृहपते ५ १८ सर्वथा तु वृत्तिरशक्तौ ११६ २३ | आपो अस्मान् १० १४ सर्वे वा पूर्वजस्य २४१ २१ | आपो हि ष्ठा मयोभुवः १४९ २४ सृष्टश्शूद्रवाह्य २५३ ११ | इन्द्रो यतीन् ५९ २ छान्दोग्योपनिषत्— | इमं मे वरुण १५० " अर्चिरादिमार्गेण २७७ २३ | इमाँ रुद्राय तवसे १७२ ४ तद्यथेषीकातूलं १२३ २८ | काममाविजनितोः १८२ ११ " २३१ ४ | जायमानो वै २७० ७ तद्यथेषीका २७२ ९ | तत्त्वा यामि ब्रह्मणा १५० २ तस्य तावदेव चिरं १२२ ९ | तस्मात्स्त्रियो निरिन्द्रियाः २३९ २५ तत्त्वमसि १२५ १० | त्वन्नो अग्ने वरुणस्य १५० ३ धूमादिमार्गेण २७७ १९ | धानाः करम्भः ९७ १२ न वधेनास्य हन्यते १२७ ९ | मधु वाता ऋतायते २५७ ६ मटचीहतेषु कुरुषु १०३ १० | मा देवानां मिथुयाकः २३२ १२ श्वेतकेतुर्हारुणे : ३० १२ | यो वै श्रद्धामनारभ्य ११२ ९ स आत्मा तत्त्वमसि १२७ १६ | श्या मच मेलोहञ्चमे २६१ १५ जाबालोपनिषत्— | सुकृतां वा एतानि २८२ १३ ब्रह्मचर्यादेव २६९ २५ | हंसश्शुचिषत ११ १ यदहरेव विरजेत २७० १२ | हिरण्यवर्णाः १४९ २४ तैत्तिरीयब्राह्मणम्— | तैत्तिरीयारण्यकम्— तस्मात्प्रदरादुदकन्नाचामेत ८४ २९ | अजामेकांलोहित १२८ १ दिविज्योतिरजरमारभेताम् २४३ २६ | आनन्दं ब्रह्मणो विद्वान् १२१ १४ न कर्मणा लिप्यते २७२ ८ | " १३५ २१ नमो रुद्राय वास्तोष्पतये १७२ ३ | तत्सृष्ट्वा १२५ २ पवमानस्सुवर्जनः १५० " | तस्माद्वा एतस्मात १३४ १९ यत्कर्मैर्जुहोति ९७ १२ | तस्यैवं विदुषो १२२ २५ येन सूर्यस्तपति तेजसेद्धः १५० ३ | तानि वा एनान्यवराणि " २१ वसन्ता ब्राह्मणः ४ २० | त्यागेनैके अमृतत्वं " २३ | दक्षिणं बाहुमुद्धरते ८३ १० | दर्भाणां महदुपस्तीर्य ६७ ९
६ ग्रन्थान्तरीयवाक्यानां पृ० पं० | पृ० पं० प्राणापानव्यानोदान २५७ १४ | उपसर्गस्य १५९ २० ब्रह्ममेतु मां ,, ८ | ,, १६३ १० य इमं त्रिसुपर्णं ,, ९ | ऋतव्यवास्तव्यवा १९८ १२ यतो वा इमानि १३४ ७ | एनपाद्वितीया २८३ २० ये भूताः प्रचरन्ति १८८ ५ | एण्या ढञ् १७ १६ सत्यं ज्ञानमनन्तं १३४ २५ | कालाध्वनोः ९ ५ ब्रह्मविदाप्नोति १२३ ६ | कृत्यचः ५६ २५ दत्तः— | कृत्यानां कर्तरि ३४ ९ सन्ध्याहीनो १ १३ | कृत्यल्युटो बहुलं १४ ८ देवलः— | गृधिवञ्च्योः ११३ ४ आनुलोम्येकपुत्रस्तु २३५ १६ | गोत्रचरणाद्वुञ् ९ २ ततो दायमपुत्रस्य २४० २७ | ग्लानिस्थश्च १९ २० तेषां सवर्णा ये पुत्राः २३८ १२ | ङ्याप्पोससंज्ञा १०० १३ यावत्स शुद्धि मन्येत ८८ १८ | णेर्विभाषा ५७ १ सर्वे ह्यनौरसस्य २३८ १० | तयोरेवचि ३३ १० नारदः— | द्वन्द्वाच्चूदषहा ४५ ११ आसप्तमात्पञ्चमाच्च २२२ १० | नक्षत्रे च लुपि २६२ १८ कानीनश्च सहोढश्च २३७ ३ | नपुंसकमनपुंसकेन २३१ ८ ज्यायसोज्यायसो भावे २३८ ७ | निपातैर्येद्यदिहन्त ७८ ,, द्व्यामुष्यायणको २३० १७ | पूरणगुण १७८ ६ माता मातृष्वसा १४५ १३ | पूर्वन्तु भाषायां २०३ १४ मातुर्निवृत्ते रजसि २३३ १३ | प्रत्यभिवादेऽशूद्रे ३३ १ यच्छिष्टं प्रतिदायेभ्यः २३४ ७ | प्रथमायाश्च द्विवचने ११३ १० निरुक्तम्— | भवे छन्दसि १९८ १२ अप्यक्षरसाम्यात् ७ ८ | यतश्चाध्वकाल २८७ १ पाणिनिः— | राजाऽहस्सखिभ्यष्टच् ३४ १४ अण् कर्मणि चेति २५ १९ | वाक्यस्य टेः ३३ १ अधीष्टे च २५६ ४ | वा छन्दसि १४३ २० अह्नोदन्तात् ३४ १५ | विभाषा श्यावा २२७ ६ अह्नोह्न एतेभ्यः ,, १४ | वोपसर्जनस्य २९ ९ आशंकायां भूतवच्च १६२ ५ | वृत्तिसर्गतायनेषु २५३ ११ इतराभ्योपि दृश्यते २२८ २३ | व्यवहृपणोः ११४ १४
प्रतीकसूची । ७ पृ० पं० पृ० पं० सुपां सुलुक् १६४ १४ पुत्रोऽथ पुत्रिकापुत्रः २३६ २० पारस्करगृह्यसूत्रम्— ब्रह्मक्षत्रियविट्शूद्राः २३५ ५ वनं प्रवेश्यन् १७२ ५ शूद्रां द्विजातिभिर्जातः ,, २२ पैठीनसिः— स्त्रीधनं तदपत्यानां २३४ ,, अथ दत्तक्रीतकृत्रिम २३७ १४ बौधायनः— असमानार्षेयां २२१ २८ अङ्गाध्यायी १५९ १८ मूत्रोच्चारे कृते शौचं ८८ २१ अथ यद्येतत् २४७ २० बह्वृचब्राह्मणम्— अथाकाश उत्क्षिपत्ति १९१ २४ अशितव्यं वपायां १०६ ७ अप्रमत्ता रक्षथ १८२ ८ ऋणमस्मिन्संन्नयति २३२ ६ ऋतुस्नातां तु १८१ २६ मध्यं ह्येषामङ्गानां १३२ २ एक एव ऋषिः २२३ ४ स ज्येष्ठं पुत्रम् २३२ ३ एकदण्डी २७३ ५ श्लेष्मणा चर्मण्यं ११५ २ एकां शाखामधीत्य १५९ १७ बृहदारण्यकम्— कल्पाध्यायी ,, १९ अभयं वै जनक १२१ १५ काममितरेषु १८९ १९ ,, १३५ २१ केशकीटनखरोम ९३ २१ ,, १३६ २६ कौशं सूत्रं वा १९४ २८ आत्मज्योतिस्सम्प्राद् १३० ९ गृहस्थो ब्रह्मचारी वा १७८ २ इदं सर्वं यदयं १३१ ३ गोत्राणान्तु सहस्राणि २२३ २ तदेतत्प्रेयः पुत्रात् १२४ १३ तेषां ग्रहणे द्वादशरात्रं १८७ २८ तस्माद्ब्राह्मणः पाण्डित्यं १३५ २८ ब्राह्मणः क्षत्रियो वो ४ ३ नाऽन्यदतोऽस्ति द्रष्टा १२७ १७ यानि दक्षिणतः २१२ ११ श्रोतव्यो मन्तव्यः १२६ २० वानप्रस्थो वैखानसः २७३ १८ बृहस्पतिः— वृक्षमूलको वेद २७१ ५ अन्नाद्यं तण्डुलप्रस्थं २४० २ वेदानां किञ्चिदधीत्य १५९ १७ अन्यत्र ब्राह्मणात् २३९ २९ श्रान्तो दृष्टपूजैः २०१ १५ एतावदेव साध्वीनां २४० ४ सगोत्राञ्चेदु २२२ २३ एक एवौरसः पित्र्ये २३६ १० सूत्रप्रवचनाध्यायी १५९ १८ क्षेत्रजाद्यास्मृताः २३८ १८ स्वाध्यायिन कुले १६१ ७ धनं व्यपोह्य २४० ६ भगवद्गीता— धूमावसानिकं ,, ७ ज्ञानाग्निसर्वकर्माणि १३६ २० न प्रतिग्रहभूद्देया २३५ २० रसोऽप्यस्य परं दृष्ट्वा ,, १४
८ ग्रन्थान्तरीयवाक्यानां
| पृ० | पं० | पृ० | पं० | ||
|---|---|---|---|---|---|
| क्षीयन्ते चाऽस्य कर्माणि | ,, | २० | उत्पद्यते गृहे यस्य | २३७ | १२ |
| यथैधांसि समिद्धोऽग्निः | २७२ | ११ | उद्धृते दक्षिणे पाणौ | ८३ | १३ |
| भट्टपादः— | उपाकर्मणि चोत्सर्गो | ५६ | ९ | ||
| श्रेयो हि पुरुषप्रीतिः | २ | २७ | उभयत्र दशाहानि | ,, | १३ |
| भार्गवः— | ऊर्ध्वं नाभेः करौ मुक्त्वा | ८७ | ३ | ||
| अशीतिर्यस्य वर्षाणि | १४९ | ६ | ऋणानि त्रीण्यपाकृत्य | २७० | ९ |
| भारद्वाजसूत्रम्— | ऋतुस्स्वाभाविकस्त्रीणां | १८१ | ७ | ||
| अथ यद्यनाहिताग्निः | २२० | १९ | एतदेव चरेदब्दं | १४१ | १ |
| मनुः— | एतदेव तं कृत्स्नं | १४१ | ३ | ||
| अकामतस्तु राजन्यं | १४० | २० | एतास्तिस्रस्तु भार्यार्थे | २२२ | १९ |
| अजा गावो महिष्यश्च | ८३ | १९ | एवञ्चरति यो विप्रः | २६९ | १७ |
| अत्राऽस्य माता सावित्री | ७ | १७ | एष वै प्रथमः कल्पः | २५३ | २५ |
| अनिर्दशाया गोः क्षीरं | ९८ | १३ | एषु त्वविद्यमानेषु | २६९ | १५ |
| अनिन्दिया अदायादाः | २३९ | २७ | कर्णश्रवेऽनिले रात्रौ | ६१ | २७ |
| अनुमन्ता विशसिता | १०१ | ३ | कार्पासमुपवीतं स्यात् | ८३ | १२ |
| अनुपघ्नन्पितृद्रव्यं | २३८ | ३१ | ,, | १९४ | ९ |
| अनृतञ्चसमुत्कर्षं | १४८ | ८ | काममुत्पाद्य कुष्यान्तु | ११५ | २२ |
| अनंशौ क्लीबपतितौ | २३३ | ८ | क्रीणीयाद्यस्त्वपत्यार्थे | २३७ | १९ |
| अपशस्त्रं विषं मांसं | ११५ | १२ | क्रुध्यन्तन्न प्रतिक्रुध्येत | २७२ | १९ |
| अमावास्याचतुर्दश्योः | ५५ | ७ | गुरुवद्गुरुपत्नीषु | ४४ | ३ |
| अमावास्यामष्टमीं च | १८१ | ११ | गौडी पैष्टी च माध्वी च | ९७ | २५ |
| अवकीर्णी तु काणेन | १५० | ९ | ,, | ११७ | २३ |
| असपिण्डा च या मातुः | २२० | २९ | ,, | १४५ | ,, |
| आचार्ये तु खलु | २६९ | १३ | चण्डालात्त्यस्त्रियो गत्वा | १५७ | ७ |
| आत्मनश्च परित्राणे | १६१ | १३ | जनन्यां संस्थितायान्तु | २३४ | २६ |
| आपश्शुद्धा भूमिगताः | ८३ | १६ | जीवितात्ययमापन्नः | ११६ | २५ |
| आयुष्मान्भव सौम्येति | ३३ | ५ | तद्धि सत्याद्विशिष्यते | २७१ | २६ |
| आयुष्यं प्राङ्मुखो भुंक्ते | १६८ | १९ | तासामाद्याश्चतस्रस्तु | १८१ | ९ |
| आरण्यांश्च पशून् सर्वान् | ११५ | १४ | तृणानि भूमिरुदकं | १९२ | २७ |
| आहैव स नखाग्रेभ्यः | ६७ | १३ | त्रिभ्य एव तु वेदेभ्यः | ५ | २४ |
| इत्तरेषु च शिष्टेषु | २१४ | २३ | त्र्यब्दं चरेद्वा नियतः | १४० | २२ |
| त्यजेदाश्वयुजे मासि | २७६ | २४ |
प्रतीकसूची । ९ पृ० पं० पृ० पं० दिवाचरेभ्यो भूतेभ्यः १९२ ४ यथा खनन्रखनित्रेण ७८ १७ द्विजोऽध्वगः क्षीणवृत्तिः १५५ २० यस्य दृश्येत सप्ताहात् २९८ ५ धर्मार्थौ यत्र न स्यातां ४९ २६ या गर्भिणी संस्क्रियते २३७ १० ,, ७५ १२ यावदेकाऽनुद्दिश्य ६० ४ न चोत्पातनिमित्ताभ्यां २७२ १९ यासां नाऽऽददते शुल्कं २३२ २२ न निशान्ते परिश्रान्तः १७४ १६ येनाऽङ्गेनावरो २९२ ११ न मांसभक्षणे दोषः १०१ ७ रसा रसैर्निमातव्याः ११६ ५ न वासोभिस्सहऽजस्रं १८७ २ राजभिर्धृतदण्डास्तु २९८ १३ नाग्नि मुखेनोपधमेत् ८७ १६ रूपसत्वगुणो २२४ २२ नेक्षेतोद्यन्तमादित्यं १७१ ११ लशुनं गृञ्जनं चैव ९९ ६ नैत्यके नाऽस्त्यनध्यायः ७० ७ वित्तं बन्धुर्वयः ७३ २७ नोदाहरेत्तस्य नाम ४७ २२ वृषलीफेनपीतस्य १५४ ७ पतितं पतितत्युक्त्वा १११ २ वेदानधीत्य वेदौ वा १६४ ,, पत्यौ जीवति कुण्डः २२८ २५ वेदोऽखिलो धर्ममूलं ३ १७ पिता रक्षति कौमारे २३४ १७ व्यत्यस्तपाणिना ३४ ११ पितृवेश्मनि या कन्या २३६ ३२ शय्यासने चाऽध्युषिते ४६ २१ पुत्रिकायां कृतायां ,, १३ शस्त्रं द्विजातिभिर्ग्राह्यं १६१ १० पूर्वां सन्ध्यां जपंस्तिष्ठेत् १६६ २ शुनां च पतितानाञ्च २५१ १६ पैतृष्वसेयीं भगिनीं २२२ १७ शूद्रोऽपि दशमी गतः ७३ ,, प्रतिवातेऽनुवाते च ३६ २४ श्रद्धाभूतं वदान्यस्य १०८ १५ प्राजापत्यान्निरुप्येष्टि २७० १४ श्रेयसश्रेयसोऽभावे २३८ ५ बलवानिन्द्रियग्रामः १९ ७ षट्त्रिंशदाब्दिकं चर्यं १३ ११ ब्राह्मणक्षत्रियविशां २९१ १५ षष्ठं तु क्षेत्रजस्यांशं २३८ १५ ब्राह्मादिषु विवाहेषु २२४ १९ सदृशं तु प्रकुर्यातां २३७ २३ भार्यायै पूर्वमारिण्यै २१९ २४ सपिण्डता तु पुरुषे २४५ २ भ्रातॄणामेकजातानां २३७ १७ सव्याहृतीं सप्रणवां २२६ ९ मातापितृभ्यामुत्सृष्टं ,, २५ सर्वान् रसानपोहेत ११५ ८ मातामहं मातुलञ्च २५४ १ सर्वञ्च तान्तवं रक्तं ,, १० मातापितृविहीनो यः २३७ २१ सर्वं वा रिक्थजातं तत् २३५ ९ मातुस्तु यौतकं २३४ २४ संवत्सरेण पतति ११७ ६ मां स भक्षयिता १०१ ५ सायं प्रातर्द्विजातीनां ११७ १६ यत्पुंसः परदारेषु २९२ ५ स्नातकव्रतलोपे च ६३ ८ ४० आप० ध०
१० ग्रन्थान्तरीयवाक्यानां पृ० पं० | पृ० पं० स्त्रीरत्नं दुष्कुलादपि ९ २५ | चत्वारो वेदधर्मज्ञाः ११३ २१ ” २२९ ६ | जातो हि दास्यां शूद्रेण २३५ १५ मत्स्यपुराणम्— | दिवा सन्ध्यासु कर्णस्थ १६७ २२ लेपभाजश्चतुर्थाद्याः २३९ २१ | नास्तिक्यं व्रतलोपश्च २३२ २ महाभारतम्— | पञ्चदश्यां चतुर्दश्यां ५५ १९ अन्धस्य पन्था बधिरस्य पन्थाः २१८ २५ | पत्यौ जीवति यत्स्त्रीभिः २३९ १३ मीमांसासूत्रम् (जैमिनिः) | पत्नी दुहितरश्चैति २४० १४ चोदनालक्षणोऽर्थो धर्मः २७९ ४ | पिण्डदोंशहरः २३८ ३ प्रत्यक्षमनिमित्तम् ” ४ | पितुरूर्ध्वं विभजतां २३४ १४ शास्त्रफलं प्रयोक्तरि २९६ ९ | प्राणिनां (वर्णिनां) १३९ १३ विरोधे त्वनपेक्षं स्यात् १६६ १४ | वेदं व्रतानि वा पारं १६४ १९ मुण्डकोपनिषत्— | शुचि गोतृप्तिकृत्तोयं ८३ १९ तस्य भासा सर्वमिदं १२९ २९ | सजातावुत्तमो दण्डः २९१ ७ ब्रह्म वेद ब्रह्मैव भवति १२२ १८ | स सम्यक्पालितो २८५ १७ भिद्यते हृदयग्रन्थिः ” ९ | सजातीयेष्वयं २३७ २७ ” १२३ १६ | संसृष्टिनस्तु २४१ ५ यमः— | वसिष्ठः— श्लेष्मातकस्य शाल्मल्या ६६ २ | अकरश्श्रोत्रियः २८८ ९ याज्ञवल्क्यः— | अग्निदो गरदश्चैव १६१ १६ अन्योदर्यस्य संसृष्टी २४१ ४ | अप्रत्ता दुहिता यस्य २३७ ६ अपुत्रेण परक्षेत्रे २३० १४ | आततायिनमायान्तं १६१ १८ ” २३६ १६ | ऋतुस्नातामात्रेयीं १७१ २४ अरोगिणीं भ्रातृमतीं २२२ ४ | कामन्तु केशकीटान् १३२ २ अविप्लुतब्रह्मचर्यः ” ५ | कौमारदारत्यागिने १५८ २२ आहरेद्विधिवद्दारान् २२० ” | गृहस्थो विनीतक्रोधः २२१ १९ इज्याचारदमा १२३ २९ | पतितेनोत्पादितः २२९ ५ एवं गच्छन् स्त्रियं क्षामां १८१ १४ | दिग्दाहपर्वत ६६ ३ ग्लहे शतिकवृद्धेस्तु २८५ १६ | न ज्येष्ठं पुत्रं २३१ २० न्यायार्जितधनः २७० ४ | न शूद्रायोच्छिष्टं १७२ १२ यदुच्यते द्विजातीनां २५६ २५ | पतितोत्पन्नः २२९ ५ क्रमादभ्यागतं २३९ ११ | पुत्रं प्रतिग्रहीष्यन् २३८ २४ गन्धलेपक्षयकरं ८८ १६ | ब्राह्मणस्तु शुना दष्टः ८६ १२
प्रतीकसूची । ११ पृ० पं० पृ० पं० यथा मातरमाश्रित्य ७७ १७ दारानहरेत २२१ १६ रसा रसैस्समस्तः ११६ ३ नोन्मत्तमूकान् ५ १७ लोमानि मृत्योर्जुहोति १४७ १८ शातातपः-- वाजसनेयि ब्राह्मण-- परिणीय सगोत्रां २२२ १३ ब्रह्मयज्ञो ह वा ६७ १७ मातुलस्य सुतां ,, १५ (१) विष्णुः-- श्वेताश्वतरोपनिषत्-- असगोत्रां २२२ ७ एको देवस्सर्वभूतेषु १२७ १४ अङ्गानि वेदाश्चत्वारः ६४ १५ संवर्तः-- ज्ञानस्वरूपं २३४ २१ पितृदारान् समारुह्य १४५ ९ मातरः पुत्रभागानुसारतः २३५ २८ सामवेदः-- यत्र क्वचनोत्पादितस्तु २३८ १ कया नश्चित्र आभुवत् १० १५ व्यासः-- सुमन्तुः-- असंस्कृतास्तु २३२ ५ पितृपत्न्यस्सर्वाः २२३ ७ द्विषाहस्रः परो दायः २४० १० हारीतः--| पितामहपितृभ्याञ्च २३९ ८ पिता ह्यग्रयणः पुत्रा इतरे २३३ २७ मातुस्सगोत्रामप्येके २२१ ५ विभजिष्यमाणः २३८ २० साधारणं समाश्रित्य २३९ १६ श्वित्री कुष्ठयुदरी २२१ २३ स्नात्वा समुद्वहेत्कन्यां २२१ ३ स्त्रीष्ववकीर्णी १५० १२ शंखलिखितौ-- अपुत्रस्य स्वर्यातस्य २४० २५
इति ॥
(१) अत्रोज्वलाकारेण विष्णूक्तत्वेन यानि वचनान्युदाहृतानि तेष्वैकमपि वचनं पुण्यपत्तनमुम्बईमुद्रितस्मृतिसमुच्चयान्तर्गतविष्णुस्मृतौ श्लोकात्मिकायां नोपलभ्यते, किन्तु या कलिकातनगरे पृथक् विष्णुस्मृतिर्मुद्रिता गद्यपद्यात्मिका तत्र सर्वाणि वचनान्युपलभ्यन्ते । इयमेव च गौतमवसिष्ठपराशरस्मृतीर्मुक्त्वाऽन्यासां सर्वासां तदीयाना स्मृतीना दशा । अतो नेमास्स्मृतयः तत्तन्निबन्धनकारैरुद्धृता । याश्चोद्धृता नैतास्ता इति स्पष्टमवगम्यते ।
॥ श्रीः ॥ श्रीमदापस्तम्बधर्मसूत्रगतानां पदानां सूची ॥
अंसे १, २५, ४ *अकरः २, २६, १० अकर्ता १, ३, १५ अकारणात् १, ७, १०, १, १५, ६, १, २६, १; १, ३१, ७, १, ३२, २८, २, २०, १६ अकार्षीत् १, २६, १३ अकुर्वि १, १३, २० *अकृतप्रातराशः १, ११, १९ अकृत्वा १, २५, ११ अक्तः १, ८, २ *अक्रीतपण्यैः १, २०, १६ अक्रीतराजक. १, १८, २३ *अक्रोधः १, २३, ६ *अक्रोधनः १, ३, २३ अक्षशीलः २, १६, १२ अक्षार १, २६, ३, १, २८, ११ अक्षान् २, २५, १२ अक्षौर १, २६, ३, १, २८, ११ अखाद्य १, १७, १७ अगन्ता १, ३, १२ *अगन्धसेवी १, २, २५ अगारं १, २८, ११
अगारस्य २, ३, २२; २३, अगाराणि १, २८, १९ अगारे २, ४, १४ अगुरुवे १, १४, १४ अगुरुतल्पे १, २१, १० अगृह्यमानकारनः १, १२, ८ अग्नयः २, २५, ६ अग्नि *१, ४, १६, १८, *१, १५, १८, *१, २५, ६, १३,*२३, *२५, २, १, १२, २, ३, २०, २, ६, १, *२, १२, ६, *९, ११, २, १९, ९ अग्निः १, १९, १३, २, ६, २, *३, २, ७, २ अग्निना १, १५, १७ अग्निपूजा १, ४, १७, * २, २५, ७ अग्निभि. २, २२, ८ अग्निषु २, ७, १५ अग्निष्टोम २, ७, ४ अग्निसंस्पर्शम् १, २५, ३ *अग्निहोत्रम् १, १४, १ अग्निहोत्रस्य २, ७, १४ अग्नीन् १, १८, ३२, २, २२, ७ अग्नीषोमीयसंस्थायाम् १, १८, २४
- एतच्चिह्नाङ्कितानि पदानि सूत्रारम्भकाणि । तत्रैकैकपदमे एकत्रैव सूत्रारम्भकं, तत्र तत्प- दस्यादावेव चिह्नं कृतम् । यदि बहुत्र, तदा तत्सूत्रसङ्ख्यासमीपे चिह्नं कृतम् । अत्र संख्यात्रयं वर्तते । प्रथमसङ्ख्या प्रश्नावबोधिका । द्वितीयसङ्ख्या कण्डिकाविषयिणी । तृतीय- संख्या सूत्रावमर्शिनी । यत्तु पदमेकस्यामेव कण्डिकाया वारद्वयं वारत्रयं वाऽऽवर्तते तत्र सूत्रसंख्यैव दत्तेति वेदितव्यम् ।
श्रीमदापस्तम्बधर्मसूत्रगतानां १३ अग्रेः १, १६, १४ अतद्गुणाय २, १८, १२, २, २०, २ अग्नौ १, ३, ४२, १, १५, १२, २, अतिक्रमे १, १, ३५; १, २, ९ ३, ९, २, १५, १३, १६, २, १७, *अतिक्रान्ते १, १, २८ १८, १९, २, २९, ७ अतिक्रामति १, १३, ४ अग्न्याधेयम् १, १, ६ अतिक्रामेत् २, १२, ६; ८, अग्न्याधेयात् २, ११, १३ अतिजीवेत् २, २५, १० अग्न्युत्पाते १, ११, २६ अतिथयः १, १४, १, २, ७, ५ अग्न्युदकशेषेण १, ४, २० अतिथिः २, ६, ३, ५, २, ७, १२, अग्रम् *२, ४, १०, २, १५, १३ १३, १५, १७, २, ८, १ अग्रदिधिषु २, १२, २२ *अतिथिम् २, ८, १४ अग्रे २, ४, ११; २८; अतिथिभ्यः २, ८, ३ *अग्लॉस्नुः १, ३, २२ अतिथिवत् २, ४, २१ अङ्गम् १, १६, २७, २, ३, ३, २, ११, १४ *अतिथीन् २, ४, ११; २, ७, १६, २, अङ्गहीनः १, २९, ११ २५, ८ अङ्गानाम् २, २, १ *२, ८, १३ अतिथीनाम् १, १५, १, २, ७, २, *अङ्गानि १, २, २८ २, ८, २ अचलम् १, २२, ४ अतिथेः २, ७, ३ अछम्बट्काराय १, १२, ३ अतिपातयेत् २, २८, ६ अच्छाद्योपगत २, १८, ५ अतिप्रवर्तेरन् २, १०, १४ अजनवादशीलः १, ३, १३ अतिरथं २, १३, ११ अजस्राः २, २५, ६ अतिरात्र २, ७, ४, अजावयः २, १४, १३ अतिवाति २, १९, १ अजिनं १, ३, १०; २, १९, १ *अतिव्यवहारः १, २८, ४। अजिनानि १, २, ४०; १, ३, ९ अतिसृज २, ७, १५, अजेन २, १८, १४ अतिसृजेत् १, ८, ३१ अञ्जलौ १, २५, १ अतिसृष्टे २, १७, १९ अणिकः १, १९, १ अतिसृष्टेन २, ७, १५ अणीयान् १, २३, २ अतीयात् १, ३१, १६ अतः १, १, १, *१, ५, १०; १, अतीर्थे २, २०, २० ११, ३४ *१, २१, १९, २, १६, *अत्तृसिः २, १, ३ २६; २, १८, १८, *२, २१, ८, *१९, अत्यन्तं १, १८, ७, १५; १, २१, ३ २, २२, ११; १७, २, २६, २३
- एतच्चिह्नार्थं. एतत्सूच्यादौ टिप्पण्या द्रष्टव्य. ।
१४ पदानां सूची । अत्याधानम् २, २०, १४ अधिजिगांसमानः १, १०, १३ अत्याश १, २३, ५ अधिजिगांसमानस्य १, १०, १७ ❊अथ १, १, १; १, २, ७, १८, अधिदेवनम् २, २५, १२ १, २१, ७, २, १४, १३, २, अधिश्रित्य २, ३, ९ २३, ६, २, २४, १, २; ७ अधिष्ठानम् २, २०, १२ ❊अथो १, ५, ८ अधिहस्त्यम् १, ८, २२ ❊अदण्ड्यः २, २८, १३ अधीते १, १२, २ अदम्भः १, २३, ६ अधीत्य १, १०, १७, ❊२, ५, २, ३; अदर्शनम् १, ८, ३०, २, ६, ४ अदाम्भिकानाम् १, २०, ८; २, २९, १५ अधीयानः १, १०, १३ अदिवाशी १, २७, ७ ❊अधीयानेषु १, १०, १८, ❊अदिवास्वापी १, २, २४ अधीयीत १, ९, १, ५; ८; १३; २७, अदुष्टकर्मणां १, १, ६, १, १०, १३, १५; १८; १, ११, अद्भिः १, १६, २, २, १, १३, १५; ६, १२; १९, ३१, १, १२, ३, १, २, ३, ९, २, ४, २४, २, ६, १४ ३२, १७. अद्रोहः १, २३, ६ अधीहि १, १०, १५ अधः १, ४, १४, ❊२, १, ८, अधेनुः १, ३१, ११ अधर्मः १, २०, ६, ७, १, २८, ११ अधेनुम् ,, ,, ,, अधर्मचर्यया २, ११, ११ अधोनाभि १, २४, ११, १, २८, ❊अधर्माणं १, २१, ११ ११; ❊२, १८, ५ ❊अधर्माह्वितान् १, २८, ११ ❊अधोनिवीतः १, ६, १९ अधर्मेण २, १४, १५ अध्ययनम् १, ९, ४; २, ४, २६; अधश्शय्या, २, ३, १३ ❊२, ६, १३; २, १०, ५ अधस्तात् १, ५, २१ अध्ययनविघ्नेन १, ८, २६ ❊अधासनशायी १, २, २१ अध्ययनसंवृत्तिः १, ५, ९ अधि २, १, १ अध्ययनात् १, ५, २३ अधिकं❊ २, ३, ६; २, १९, १६ अध्ययनार्थेन १, १४, २ अधिकः १, २४, ४, २, २९, ९ अध्ययनसांवृत्तिः २, ६, १३, अधिका २, ६, १३ अध्यवसिते १, ९, ७ अधिकारः २, १५, २३ ❊अध्यात्मिकान् १, २२, १ अधिगतानां २, १०, १३ अध्यापनम् १, २, ८; १, ३२, ३; ─────────────────────────────────────────────────────────────
- एतच्चिह्नार्थः सूच्यादौ टिप्पण्या द्रष्टव्यः ।
श्रीमदापस्तम्बधर्मसूत्रगतानां १५ १४; २, १०, ५; ७ | अननियोगपूर्वम् १, १९, १२ अध्यापयति १, ७, २८ | *अननूक्तम् १, ११, ३१ अध्यापयन्तम् १, १३, १३ | अननूचानम् २, १०, ९ अध्यापयितुः २, ५, १५ | अनन्तदक्षिणः २, २६, २ अध्यापयेत * १, १०, १४; १६, १, ११, | अनन्तर १, ५, २३, १, ८, ३१ १२, १, ३२, ४ | अनन्तान् २, २६, १ अध्याप्यः १, १, ३१, १, २, ४ | अनन्तेवासी १, ८, २७, १, १८, २ अध्याय * १, १२, ७; २, १२, २० | अनन्त्यम् २, २३, १२ अध्यायम् १, ९, १ | अनन्यस्य १, २३, २ अध्याये १, ५, २३ | अनपच्छादयमानः १, ८, २५ अध्येष्यमाणः १, ९, १३, १, १३, ६ | अनपत्यः २, १६, ११ अध्वनि १, ८, १२ | *अनपाश्रितः १, ६, १७ अध्वशीलः २, १६, १२ | अनपिहितः १, १०, ८ *अध्वापन्नः १, ६, ११ | अनपेक्ष्या १, २२, ६ अनक्ताशी १, २७, ७ | अनभिभाषितः १, ८, १४ *अनग्निः २, २१, १० | अनभिमुखम् १, ६, २० अनग्निपक्ववृत्तिः २, १८, ५ | अनभिसन्धिपूर्वम् १, २६, ७ अनग्नौ १, ११, ३० | अनसुत्रः २, २१, १० अनङ्गुः १, २२, ७ | अनर्थकम् १, १२, ७ अनडुहोः १, १७, ३० | अनर्हङ्ग्यः २, ९, ६ अनड्वान् २, ९, १३ | अनर्हद्भिः १, १७, २ अनतिदूरे १, ६, २१ | अनवशेषम् २, ८, ३ अनतिसृष्टेन २, ७, १५ | अनश्नताम् २, ९, १३ अनत्याशः १, २३, ६ | अनश्नन् १, २७, ९ अनधीयानः २, १०, ९ | अनष्टं १, १४, २५ अनधीयानाय २, ४, १६ | अनसूया १, २३, ६ अनध्ययनम् २, ५, १ | *अनसूयुः १, ३, २४, १, २०, ५ अनध्यायं १, १२, ७ | *अनाक्रोश्यम् १, २६, ३ अनध्यायः १, ९, ७, ११, १६, २२, | अनागमात् १, ७, २६ १, १०, २०; २८, १, ११, ४, २३; | अनाचार्यः १, ८, २८ *१, ३२, १२; १५ | अनाचार्यसंबन्धात् १, ६, ३४ अनध्याये १, ५, २५, १, ११, २० | अनात्म्यम् १, २३, ५
- एतच्चिह्नार्थः सूच्यादौ टिप्पण्या द्रष्टव्यः ।