आयुर्वेद प्रकाश (माधव उपाध्याय - रसशास्त्र, पारद शोधन व धातु भस्म निर्माण सटीक)

३० आयुर्वेदीयग्रन्थमाला । [ अध्यायः अथ मतान्तरं यथा— कुण्डाम्भसि लोहमये सबिडं सग्रासमीशजं पात्रे । अतिचिपिटलोहपात्र्या पिधाय संलिप्य वह्निना योज्यः ॥२१७ इयतैव रसायनतात्पर्यं पर्यवसति, किंतु वादस्य न प्राधान्यम् ॥ इति हेमजारणा ॥ अथ संप्रत्युभयप्राधान्येन जारणा यथा, तत्र घनसत्त्वजा- रणम् । यत उक्तं— घनरहितबीजजारणसंप्राप्तदलादिसिद्धिकृतकृत्याः । कृपणाः प्राप्य समुद्रं वराटिकालाभसंतुष्टाः ॥ २१८ ॥ मुक्त्वैकमभ्रसत्त्वं नान्यो रसपक्षकर्तनसमर्थः । तेन निरुद्धप्रसरो नियम्यते बध्यते च सुखम् ॥ २१९ ॥ रक्तं पीतं च हेमार्थे कृष्णं हेमशरीरयोः । तारकर्मणि तच्छुक्लं काचकिट्टं सदा त्यजेत् ॥ २२० ॥ त्रुटिशो दत्त्वा मृदितं सोष्णे खल्वेऽभ्रसत्त्वहेमादि । चरति रसेन्द्रः क्षितिखगवेतसजम्बीरबीजपूरारम्लैः ॥ २२१ क्षितिखगः कासीसम् । अम्लाभावे पूर्वसाधितकाञ्जिक- मपि ज्ञेयम् । अन्यच्च— अभ्रकजारणमादौ गर्भद्रुतिजारणं च हेम्नोऽन्ते । यो जानाति न वादी वृथैव सोऽर्थक्षयं कुरुते ॥ २२२ ॥ इत्यभ्रकसत्त्वजारणा ॥ अथ गर्भद्रुतिः । व्योमसत्त्वसमांशेन ताप्यसत्त्वेन संयुतम् । साकल्येन चरेद्देवी गर्भद्रावी भवेद्रसः ॥ २२३ ॥ एवं हेमताराद्यादयः खखरिपुणा निर्व्यूढाः प्रयोजनमव- लोक्य प्रयोज्याः । गर्भद्रुतिमन्तरेण जारणैव न स्यात् ।