बौधायन शुल्बसूत्रम् (आचार्य बौधायन - प्राचीन वैदिक रेखागणित, ज्यामिति एवं वेदी-निर्माण सटीक)

भेदाभावः। यदवस्ताद् (तद् ?) द्वेधा विभजेत्। प्रधिमध्यमायाः पश्चात् चतुरस्राणां पुरस्तात् यत् क्षेत्रं प्रक्रमपरिमितं तद् द्वेधा अविशेषात् समं विभजेत्। अत्रापि चतुरस्राः चतुश्चत्वारिंशच्छतम्। प्रधिमूलेषु चतुर्विंशतिः। प्रधिषु अष्टाविंशति। ओष्ठे एका। तामभितः पश्चाद् द्वेधा भेदेन संगता एका। एवं द्व्यूनशतद्वयम्। दक्षिणोत्तरस्रक्तिगतयोः चतुरस्रेष्टकयोः पूर्ववद् भेदः। एवं द्विशतसम्पत्तिः। अयमत्र प्रकारः। अग्निक्षेत्रमध्ये शङ्कं निहत्य द्वाविंशतितिलसहितचतुरशीति- शताङ्गुलया रज्ज्वा मण्डलं परिलिख्य मण्डलमध्यशङ्कोः पुरस्तात् त्रिंशदङ्गुले विंशतितिलो नचतुरशीतिशताङ्गुले शङ्कु निहत्य द्वयोः पौरस्त्यशङ्कोः पुरस्तात् प्रक्रमप्रमाणं चतुरस्रं ओष्ठार्थं विहृत्य नाभेः पौरस्त्यमध्यमे शङ्कौ पाशं नियम्य विष्कम्भार्धेन ओष्ठचतुरस्रस्य उत्तरांसमारभ्य आ दक्षिणांसात् परिलिखेत्। मण्डलमध्ये चतुस्तिलो नैकषष्टिशतद्वयाङ्गुलप्रमाणेन महादिक्षु यथा स्रक्तयस्तथा चतुरस्रं कृत्वा तस्य करण्या द्वादशेन षड्विंशतितिलसहितेनैकविंशत्यङ्गुलेन प्रमाणे- नेष्टकाः कुर्यात्। प्रधीष्टकानां चत्वारि करणानि। आद्यं प्रध्यन्तं त्रिकोणम्। तस्य मण्डलमध्यचतुरस्रसंहितं पार्श्वं द्वादशतिलोनं त्रयस्त्रिंशदङ्गुलम्। षड्विंशत्यङ्गुलं अन्य- त्पार्श्वम्। सपञ्चविंशतितिलमेकचत्वारिंशदङ्गुलं तृतीयं कर्णरूपं धनुरिव तक्षेत्। षड्- तिलयुक्ताङ्गुलिः शरः। द्वितीयस्यापि पार्श्वद्वयं पूर्ववदेव। द्विचत्वारिंशदङ्गुलं साष्टतिलं तृतीयम्। षट्त्रिंशत् सषोडशतिलं पार्श्वान्तरं कर्णरूपं धनुरिव तक्षेत्। त्रिंशत्तिलाः शरः। तृतीयस्य प्रधिसंगतं पार्श्वं सदशतिलं पञ्चाशदङ्गुलम्। सार्धविंशत्यङ्गुलमेकं पार्श्वम्। सपञ्चविंशतितिलमेकत्रिंशदङ्गुलं पार्श्वान्तरम्। अष्टादशतिलमेकपञ्चा- शदङ्गुलं चतुर्थं कर्णरूपं धनुरिव तक्षेत्। सप्ततिलोनमङ्गुलिद्वयं शरः। प्रधिमध्यमाया व्यासो द्वात्रिंशदङ्गुलम्। सप्तपञ्चविंशतितिलमेकत्रिंशदङ्गुलं पार्श्वद्वयम्। बाह्यफलकं धनुराकारम्। द्विचत्वारिंशत्तिलाः शरः। ओष्ठेष्टकयोः प्रथमप्रस्तारार्थं करणद्वयम्। तयोः प्रथमस्य तिलहीननवाङ्गुलं पार्श्वद्वयम्। त्रिंशदङ्गुलमितरत् पार्श्वद्वयम्। तयोः पश्चिमफलकं अन्तर्वक्रम्। द्विच- त्वारिंशत्तिलाः शरः। यथैवमिष्टकारूपं सौष्ठमण्डलसन्धौ उपधेया (?)। ओष्ठेष्टकयो- र्द्वितीयास्याः सैकतिलमेकविंशत्यङ्गुलं पार्श्वद्वयम्। इतरद्वयं त्रिंशदङ्गुलम्। तस्य बाह्य- फलकं धनुरिव तक्षेत्। द्विचत्वारिंशत्तिलाः शरः। यथैवमिष्टकारूपं सौष्ठामे उपधेया। द्वितीयप्रस्तारे प्रधिमध्यमस्थानेष्टकयोः एकैकं करणम्। त्रिंशदङ्गुलं पार्श्व- द्वयम्। पञ्चदशाङ्गुलं पार्श्वद्वयम्। ते ओष्ठे उपहितप्रधिमध्यमायाः पश्चादुपधेये। संख्यापूरणार्थमक्षणया भेदेन चतुरस्रार्धेष्टकार्थमेकं करणम्। तस्या द्वे पार्श्वे चतुर- स्रवत् पञ्चदशतिलं त्रिंशदङ्गुलम्। तृतीयं कर्णरूपम्। एवं नव करणानि।