बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

796 बृहत्संहितायाम् [Adh. CV. Sl. 7-9 It is much better if it (the day) also happens to be Monday. The above worship itself is called Rupa-Satra (formal sacrifice). Cf. गर्गः— अष्टम्यां मधुमासस्य कृष्णपक्षे तु नैरृते । नक्षत्रे चन्द्रवारे तु मुहूर्ते तु गुणान्विते ॥ प्रारम्भेद्रूपसत्राख्यं व्रतं धर्मात्मकः पुमान् । येन पूर्णेन मनुजो रूपशोभामवाप्नुयात् ॥ दद्याद्व्रते समाप्ते घृतपूर्णं भाजनं सुवर्णयुतम् । विप्राय कालविदुषे सरत्नवस्त्रं स्वशक्त्या च ॥७॥ Sloka 7.—When the above observance is over, the person should make a gift of a vessel filled with clarified butter, along with gold, gems and cloths according to his capacity to a Brahmin who is an expert astrologer अन्नैः क्षीरघृतोत्कटैः सहगुडैर्विप्रान् समभ्यर्चयेद् दद्यात्तेषु सुवर्णवस्त्ररजतं लावण्यमिच्छन्नरः । मूलर्क्षात्प्रभृति क्रमादुपवसन्नक्षत्रनामस्वपि कुर्यात् केशवपूजनं स्वविधिना धिष्ण्यस्य पूजां तथा ॥८॥ Sloka 8.—A person who wishes for beautiful features shall worship and feed Brahmins with food abounding in milk and ghee, mixed with jaggery ; he should also pre- sent them with gold, cloths, and silver. Then he should fast regularly on the days when the Moon passes through the several asterisms beginning with Mula and represent- ing the various limbs of the नक्षत्रपुरुष, and also worship in accordance with Vedic rules both Lord Hari and the नक्षत्रपुरुष. प्रलम्बबाहुः पृथुपीनवक्षाः क्षपाकरास्यः सितचारुदन्तः । गजेन्द्रगामी कमलायताक्षः स्त्रीचित्तहारी स्मरतुल्यमूर्तिः ॥९॥ Sloka 9.—One who has performed the above wor- ship will have (in the next birth) long arms (touching the

Adh. CV, Sl 10-13.] पञ्चाधिकशततमोऽध्यायः 797 knees), broad and muscular breast, moon-like face, white and beautiful teeth, the gait of a lordly elephant, long eyes resembling the lotus, an appearance captivating the hearts of damsels and a body verily like that of Cupid. शरदमलपूर्णचन्द्रद्युतिसदृशमुखी सरोजदलनेत्रा। रुचिरदशना सुकर्णा भ्रमरोदरसंनिभैः केशैः ॥१०॥ पुंस्कोकिलसमवाणी ताम्रोष्ठी पद्मपत्रकरचरणा। स्तनभारानतमध्या प्रदक्षिणावर्त्तया नाभ्या ॥११॥ कदलीकाण्डनिभोरूः सुश्रोणी वरकुकुन्दरा सुभगा। सुश्लिष्टाङ्गुलिपादा भवति प्रमदा मनुष्यश्च ॥१२॥ Slokas 10-12.—A woman who performs the worship as prescribed above will be born with a face as bright and spotless as the autumnal full Moon, eyes like the petals of lotus, beautiful (and sparkling) teeth, fine ears, hairs re- sembling the belly of the bees, a voice as sweet as that of an intoxicated cuckoo, red lips, hands and feet as tender and charming as lotus-petals, a slender waist bending under the weight of the bosoms, a navel with turns from left to right, thighs similar to plantain trees, fine buttocks and excellent loins. She will win the love of her hus- band, and have well-knit toes. She may also be born a man. यावन्नक्षत्रमाला विचरति गगने भूषयन्तीह भासा तावन्नक्षत्रभूतो विचरति सह तैर्ब्रह्मणोऽह्नोऽवशेषम्। कल्पादौ चक्रवर्ती भवति हि मतिमांस्तत्क्षयाच्चापि भूयः संसारे जायमानो भवति नरपतिर्ब्राह्मणो वा धनाढ्यः ॥१३॥ Sloka 13.—Such a person—man or woman—will become a star and move with the stars in the sky as long as the clusters of stars illumine the world, while moving

798 बृहत्संहितायाम् [CV. 14-16, CVI. 1. in the sky till the end of the creator's day, i. e., Kalpa. And when the universe is recreated, the person will be- come an intelligent monarch ; and will be reborn in the world as a king or a wealthy Brahmin. मृगशीर्षाद्याः केशवनारायणमाधवाः सगोविन्दाः । विष्णुमधुसूदनारख्यौ त्रिविक्रमो वामनश्चैव ॥१४॥ श्रीधरनामा तस्मात् सहृषीकेशश्च पद्मनाभश्च । दामोदर इत्येते मासाः प्रोक्ता यथासंख्यम् ॥१५॥ Slokas 14-15.—The twelve lunar months beginning with Margasirsha are said to be presided over by Kesava, Narayana, Madhava, Govinda, Vishnu, Madhusudana, Trivikrama Vamana, Sridhara, Hrishikesa, Padmanabha and Damodara respectively. Sloka 15, last quarter—मासेशाः स्युर्यथासंख्यम् is another reading मासनामसमुपोषितो नरो द्वादशीषु विधिवत् प्रकीर्तयन् । केशवं समभिपूज्य तत्पदं याति यत्र न हि जन्मजं भयम् ॥१६॥ Sloka 16.—One who fasts on the 12th days of the several months and worships Lord Kesava with his res- pective names attains His position, where there is absolu- tely no fear of re-birth. (He becomes one with Him or attains emancipation). Thus ends the 105th Adhyaya on the "Worship of the Stellar or Deity." उपसंहाराध्यायः ॥१०६॥ Conclusion. ज्योतिःशास्त्रसमुद्रं प्रमथ्य मतिमन्दराद्रिणाऽथ मया । लोकस्यालोककरः शास्त्रशशाङ्कः समुत्क्षिप्तः ॥१॥

Adh. CVI. Sl. 2-4.} षडधिकशततमोऽध्यायः 799 Sloka 1.--Having churned the ocean of Astrology with the मन्दर mountain of my intelligence, I have taken out the Moon of Science (correct knowledge) that affords light to the world. The idea is brought out here beautifully through a metaphor. This means that this संहिता contains the quint-essence of the whole science of Astrology-cum-Astronomy. ..पूर्वाचार्यग्रन्था नोत्सृष्टाः कुर्वता मया शास्त्रम् । तानवलोक्येदं च प्रयतध्वं कामतः सुजनाः ॥२॥ Sloka 2.--I have not discarded the works of ancient seers while writing this Sastra or scientific work. Hence, O Ye good men ! You may by all means compare mine with theirs, and accept whichever you like. अथवा कृशमपि सुजनः प्रथयति दोषार्णवादगुणं दृष्ट्वा । नीचस्तद्विपरीतः प्रकृतिरियं साध्वसाधूनाम् ॥३॥ Sloka 3.--Or, a good man finding some excellence (virtue), though slender, in an ocean of faults, proclaims that (virtue), while a mean-minded man does contrari- wise (finding a small fault in an ocean of excellences, he proclaims the fault alone). This is the nature of the good and the wicked. दुर्जनहुताशतप्तं काव्यसुवर्णं विशुद्धिमायाति । श्रावयितव्यं तस्माद्दुष्टजनस्य प्रयत्नेन ॥४॥ Sloka 4.--The gold of poetry being heated by the fire of wicked men becomes purified. Hence, it should be shown (read) to the wicked by all means. ग्रन्थस्य यत्प्रचरतोऽस्य विनाशमेति लेख्याद्बहुश्रुतमुखाधिगमक्रमेण ।

800 बृहत्संहितायाम् [CVI. 5-6, CVII. 1. यद्वा मया कुकृतमल्पमिहाकृतं वा कार्यं तदत्र विदुषा परिहृत्य रागम् ॥५॥ Sloka 5.—Whatever point of this work gets lost or altered in the course of its circulation by the fault of scribes or of students receiving oral instruction from the learned, may kindly be supplied or set right by scholars avoiding jealousy ; so too, whatever I have ill-done, done niggardly, or not done at all. दिनकरमुनिगुरुचरणप्रणिपातकृतप्रसादमतिनेदम् । शास्त्रमुपसंगृहीतं नमोऽस्तु पूर्वप्रणेतृभ्यः ॥६॥ Sloka 6.—With my intellect rendered quite pure (clear)—[or with intelligence caused by the favour] on account of salutations offered to the feet of the Sun (and other planets), the sages such as Vyasa and my preceptor (i, e, my own father आदित्यदास), I have only summarised (or given the essence of) this science. Hence I make obeisance to the ancient authors. Thus ends the 106th Adhyaya on "Conclusion". शास्त्रानुक्रमणी ॥१०७॥ Table of Contents in this Science This chapter must have been composed by somebody else. शास्त्रोपनयः पूर्वं सांवत्सरसूत्रमर्कचाराश्च । शशिराहुभौमबुधगुरुसितमन्दशिखिग्रहाणां च ॥१॥ Sloka 1.—Introduction of the science is the first chapter in this work ; next come the astrological rules (or the rules of astrologers); next, the transit of the

Adh. CVII: Sl. 2-5.] सप्ताधिकशततमोऽध्यायः 801 Sun; next, that of the Moon; next, of Rahu; then, of Mars, of Mercury, of Jupiter, of Venus, of Saturn and of the Ketus. (Altogether 11 chapters). चारश्चागस्त्यमुनेः सप्तर्षीणां च कूर्मयोगश्च । नक्षत्राणां व्यूहो ग्रहभक्तिर्ग्रहविमर्दश्च ॥२॥ Sloka 2.—The 12th chapter deals with the Transit of Agasthya, (13) the next one, with that of the Great Bear (seven sages), next; (14) with Nakshatra Kurma Vibhaga (Divisions of the country belonging to the Stars; next (15) with the Nakshatra Vyuha; next (16) with the places and objects belonging to the several planets; and next, (17) with planetary conflicts. ग्रहशशियोगः सम्यग्ग्रहवर्षफलं ग्रहाणां च । शृङ्गाटसंस्थितानां मेघानां गर्भलक्षणं चैव ॥३॥ Sloka 3.—The next chapter (18) is on the Moon's conjunction with the planets; next (19), on the years pre- sided over by planets and their effects; next (20), on planetary positions in the form of शृङ्गाटक configurations; and next (21), on the pregnancy of clouds. धारणवर्षणरोहिणिवायव्याषाढभद्रपदयोगाः । क्षणवृष्टिः कुसुमलताः सन्ध्या चिह्नं दिशां दाहः ॥४॥ Sloka 4.—The next (22) is on the retention of rain- water by the clouds; next (23), on the quantity of Rain- fall; next (24), on Rohini-Yoga; next (25), on Swati- Yoga; next (26), on Ashadha Yoga; next (27), on Vata Chakra or Bhadrapada Yoga; next (28), on immediate rain; next (29) on flowers and creepers; next (30), signs at twilights; next (31), glow at the horizon. भूकम्पोल्कापरिवेषलक्षणं शक्रचापखपुरं च । प्रतिसूर्यो निर्घातः ससद्मपर्याप्तकाण्डं च ॥५॥ बृ. सं 101

802 बृहत्संहितायाम् [Adh. CVII. Sl. 6-8. Sloka 5.—The next (32) chapter deals with earth- quakes ; the next (33), with meteors ; the next (34), with halos round the luminaries ; the next (35), with rain- bows ; the next (36), with aerial city ; the next (37), with Mock Suns ; the next (39), with portentous thunder ; the next (40), with the growth of crops ; the next, (41), with the classification of substances ; the next (42), with fluctuation of prices. इन्द्रध्वजनीराजनखञ्जनकोत्पातबर्हिचित्रं च । पुष्पाभिषेकपट्टप्रमाणमसिलक्षणं वास्तु ॥६॥ Sloka 6.—The next (43) chapter deals with the glories of Indra's banner ; the next (44), with lustration ceremony ; the next (45), with wagtails ; the next (46), with portentous phenomena ; the next (47), with Mayura Chitraka (or motley miscellany) ; the next (48), with royal ablutions ; the next (49), with royal crowns ; the next (50), with swords ; the next (53), with archi- tecture. उदकार्गलमारामिकममरालयलक्षणं कुलिशलेपः । प्रतिमावनप्रवेशः सुरभवनानां प्रतिष्ठा च ॥७॥ Sloka 7.—The next (54) chapter deals with the ex- ploration of water-springs ; the next (55), with the treat- ment of trees ; the next (56), with the description of temples ; the next (57), with adamantine glue ; the next (58), with idols ; the next (59), with entry into the forest ; and the next (60), with installation of idols. चिह्नं गवामथ शुनां कुक्कुटकूर्माजपुरुषचिह्नं च । पञ्चमनुष्यविभागः स्त्रीचिह्नं वस्त्रविच्छेदः ॥८॥ Sloka 8.—The next (61) chapter treats of the signs of cows ; the next (62), of dogs ; the next (63), of cocks ;

Adh. CVII. Sl. 9-12.] सप्ताधिकशततमोऽध्यायः 803 the next (64), of tortoises; the next (65), of goats; the next (68), of men; the next (69), of five kinds of great men; the next (70), of maidens; the next (71), of omens from slits of garments. चामरदण्डपरीक्षा स्त्रीस्तोत्रं चापि सुभगकरणं च । कान्दर्पिकानुलेपनपुंस्त्रीकाध्यायशयनविधिः ॥९॥ Sloka 9.—The next (72) chapter treats of chowries; the next (73), of umbrellas; the next (74), of praise of women; the next (75), of winning of affection; the next (76), of erotic remedies; the next (77), of perfumes; the next (78), of sexual union; and the next (79), of couches. वज्रपरीक्षामौक्तिकलक्षणमथ पद्मरागमरकतयोः । दीपस्य लक्षणं दन्तधावनं शाकुनं मिश्रम् ॥१०॥ Sloka 10.—The next (80) chapter treats of gems (diamonds); the next (81), of pearls; the next (82), of rubies; the next (83), of emeralds; the next (84), of lamps; the next (85), of tooth-sticks; and the next (86), of omens through birds and beasts. अन्तरचक्रं विरुतं श्वचेष्टितं विरुतमथ शिवायाश्च । चरितं मृगाश्वकरिणां वायसविद्योत्तरं च ततः ॥११॥ Sloka 11.—The next (87) chapter treats of the circle of Quarters; the next (88), of cries of birds and beasts; the next (89), of the circle of dogs; the next (90), of the cries of jackals; the next (91), of the move- ments of wild animals; the next (93), of horses; the next (94), of elephants; the next (95), of the cries of crows; and the next (96), of further omens. पाको नक्षत्रगुणास्तिथिकरणगुणाः सधिष्ण्यजन्मगुणाः । गोचरमथ ग्रहाणां कथितो नक्षत्रपुरुषश्च ॥१२॥

804 बृहत्संहितायाम् [Adh. CVII. Sl. 13-14. Sloka 12.—The next (97) chapter treats of the time of fruition of effects; the next (98), of the func- tions and qualities of the asterisms; the next (99), of func- tions and properties of the Tithies; and the next (100), of the qualities of the Karanas; the next, of the effects of birth in the several asterisms; the next (104), of the transits of planets; and the last, the worship of the stellar deity. शतमिदमध्यायानामनुपरिपाटिक्रमानुक्रान्तम् । अत्र श्लोकसहस्राण्याबद्धान्यूनचत्वारि ॥१३॥ Sloka 13.—Thus have the above one hundred chap- ters been listed in regular order and verses equivalent to 3900 ones of the Sloka metre have been composed in this work. The commentator says that this number does not include the verses of chapters on वातचक्र, अङ्गविद्या, पिटकलक्षण, अश्वलक्षण, and गजलक्षण. They being included, it will be 4000 verses. अत्रैवान्तर्भूतं परिशेषं निगादितं च यात्रायाम् । बह्वाश्चर्यं जातकमुक्तं करणं च बहुचोद्यम् ॥१४॥ Sloka 14.—This work contains matters relating to journey (यात्रा); the work bearing that name gives fuller details that are not mentioned here. I have already written the Brihat Jataka, containing very many wonderful mate- rials, also the Karana (पञ्चसिद्धान्तिका) which has been en- logised by many. Thus ends the 107th Adhyaya on the "Table of Contents in this science. ꧁ स्वस्ति श्रीः ꧂

श्लोकानुक्रमणी ❖❖❖❖❖ अ Adhyaya Sloka Adhyaya Sloka अकलुषांशु viii 53 अण्डजहारविजो x 20 अकारणे क्रोशति xcii 2 अण्डीरकष्ठीति lxxxviii 26 अक्षोभः श्रवणं xc 9 अतसीकुसुमश्यामं lxxxi 7 अग्नयः पितरस्तारा xlviii 69 अतसीकुसुमश्यामः lviii 32 अग्निप्रकृत्या lxviii 110 अतसीवे xxix 6 अग्निभयं च lxxxvii 31 अतिकृश lxviii 51 अग्रतः पृष्ठतो xxviii 22 अतिमुक्त xxix 5 अङ्गारगौरि xlvi 78 अतिवृद्धिः xlvi 34 अङ्गारे स्तेन liii 61 अतिवृष्ट्यु xlii 1 अङ्गिरसो xiii 10 अतीवह्रेषन्ति xciii 11 अङ्गुलशतार्ध l 1 अतृणेसतृणा liv 52 अङ्गुलानि lxix 18 अत्यम्लतिक्त lxxvi 12 अङ्गुष्ठकेन liii 99 अत्यन्तविरुद्धानां xcvii 12 अङ्गुष्ठनखः lviii 20 अत्युत्तमोत्तमाने ix 9 अङ्गुष्ठमूले lxx 14 अत्युल्बण lxxvii 15 अङ्गुष्ठयवै lxviii 42 अत्रसहस्र lxxvii 17 अङ्गुष्ठेन li 37 अत्राक्रान्ते ix 17 अच्छिद्रः xlvii 23 अत्रारोहेच्छलिक ix 21 अच्छिद्रमवनि xxxv 3 अत्रारोहेद्रविडा ix 19 अच्छिद्ररज्जुं xliii 58 अत्रैवान्त cvii 14 अजात शाखान् lv 5 अत्रोदित ix 11 अजोऽव्ययः xliii 54 अथ च चतुर्भुज lviii 34 अञ्जनभृङ्ग lxiv 2 अथ तु भुजगेन्द्र v 6 अञ्जनमुस्तो liy 121 अथ दक्षिणेन xiv 11 अज्ञातपूर्वाणि lxxxv 2 अथ पश्चिमे lxxxvii 33 अणुरपडु xix 22 अथ पाशर्वादीनां liii 15

2 Adhyaya Sloka | Adhyaya Sloka अथ पूर्वस्यां xiv 5 | अन्धत्वमूर्च्छे lviii 52 अथ मधुर xlv 4 | अङ्गं जगतः xxi 1 अथवा कुशमपि cvi 3 | अन्नैः क्षीरघृतोत्कटैः cv 8 अथवाञ्जन xxiv 16 | अन्यजन्मान्तर lxxxvi 5 अथवा समुद्रतीरे xlviii 12 | अन्यप्रतिरुता xc 8 अथवा स्पृशति l 10 | अन्यत्तौ xlvi 40 अथाङ्गान्यूर्वोष्ठ li 8 | अन्यानपि xi 36 अथाप्रशस्ताः lxv 10 | अन्येन lxxix 15 अधिराज्या xlviii 85 | अन्येनात्राक्रान्ते ix 13 अध्यक्षाधिकृतानां liii 9 | अन्येषांतु lxxiii 6 अध्यर्धहस्त lxxii 3 | अन्येषामुष्णान्नं lxxiii 5 अनभिहत xlvi 61 | अन्यैश्चकुम्भै xxiv 27 अनलभय viii 17 | अन्योन्य xcv 43 अनवरत xxxviii 5 | अपचारेण xlvi 2 अनिमित्तभङ्ग xlvi 8 | अपरस्यांचल xi 33 अनिमित्तसंहतै xcv 8 | अपरस्यां दिशि lxxxvii 23 अनियतचारः v 5 | अपरस्यां मणि xiv 20 अनिलभयं liii 70 | अपरस्यां स्वात्याद्यं ix 22 अनिलोऽनिलेन xxxii 2 | अपरेण xi 49 अनुगच्छति xxiv 32 | अपरे तु lxxxvii 44 अनुलोमगेऽअ xxx 19 | अपरेऽहनि xlviii 23 अनेकवर्णाकृति xxxvi 5 | अपरोन्त liii 34 अनेनैव xlviii 87 | अपसर्पणं xlvi 47 अन्तःपुरं xciii 2 | अपसव्यास्तु lxxxvi 57 अन्तःस्थे li 25 | अपसव्ये xxx 4 अन्तरङ्ग li 27 | अपहरति lxxxi 27 अन्तरचक्रं cvii 11 | अपिकाल civ 46 अन्तरमणि lxxxi 35 | अप्यर्थवस्य ii 4 अन्तर्धाय xlviii 48 | अप्रतिषिद्धा liii 31 अन्तर्वेदी v 65 | अप्रदीपाय ii 9 अन्तेगुरु ciii 12 | अप्रसिद्धं lxxxvi 61

3

4 Adhyaya Sloka | Adhyaya Sloka अश्विनीपि cii 7 | अहिराजः liv 36 अश्विन्यामश्मकपं xi 54 | अहिवरुण x 2 अश्विन्यामश्व xv 26 | अहुताश xcvii 10 अश्विन्योऽथ cii 1 | अहुताशेऽनल xi 3 अश्वियमदहन xcviii 4 | अहोधाष्ट्र्यमसाधूनां lxxiv 15 अष्टमराशा xli 6 | आ अष्टमराशि xl 3 | आकारं lxxiv 3 अष्टशतं lxviii 105 | आकाररावी lxxxviii 33 अष्टाङ्गुलं lviii 6 | आक्रियमाण xcvii 5 अष्टांशाष्टांशोनाः lviii 19 | आगच्छन्तु xlviii 20 अष्टावंसौद्वादश lviii 25 | आगच्छन्त्यो xcii 3 अष्टावष्टा xlviii 51 | आग्नेयद्वि xcvi 6 अष्टाश्रिनीलरक्तं xliii 43 | आग्नेयेकौलिक lxxxvii 20 अष्टाष्टक liii 55 | आग्नेयेऽम्बुदनाशः xxxii 14 अष्टौचबहिष्कोणे liii 56 | आग्नेये यदि कोणे liv 97 अष्टौतुजानु lviii 22 | आग्नेयेसित xv 1 अष्टौसीसक lvii 8 | आग्नेय्यांदिशिको xiv 8 असनस्पन्दन lxxix 2 | आग्नेय्यांदिशिचन्द्र xxiv 33 असिकेशं xi 56 | आग्नेय्यामनला xcv 21 असितघन xxiv 15 | आग्नेय्यामपग v 82 असितेसितेन xvii 25 | आजानुलम्बबाहुः lviii 45 असिद्धि lxxxvi 62 | आज्यंतेजः xlviii 52 असिमुसलं vi 5 | आज्ञार्थमानास्पद civ 34 अस्तं याते xxxix 4 | आताम्रसंहत lxi 11 अस्फुटिता lxviii 57 | आत्मसुतकोश xlvi 7 अस्वेदन lxviii 33 | आत्मायमात्मनि lxxv 4 अस्वेदनौ lxviii 2 | आत्मासहैति lxxv 3 अहतक्षौम xlviii 50 | आदावनडुह xlviii 43 अहताम्बर xliii 24 | आदित्यहस्ताभि xv 29 अहिदेवे xv 7 | आदित्याबसवो xlviii 56 | आदित्ये पाञ्चनद x 6

5 Adhyaya Sloka | Adhyaya Sloka आदित्ये सत्यौदार्य xv 5 | आयुष्यं xlviii 74 आदिशेदुभय xciv 10 | आयेरवि ciii 11 आदौनेच्छति lxxviii 12 | आरक्षक xvi 20 आदौयादृक्सौम्यः civ 50 | आरोग्य lxxxv 5 आद्यं द्वितीयं viii 34 | आरोहणमन्य xciii 6 आद्यं धनिष्ठांश viii 27 | आरोहति क्षिति xciii 13 आद्यः प्लवंगो viii 43 | आर्कंपयो l 25 आद्यौंगिराः viii 31 | आर्कंपयो liv 116 आधूम्रयातु xi 40 | आर्द्रंद्रव्यं xxviii 2 आधूम्रव्रण lxxxii 11 | आर्यम्णं होत vii 5 आनर्त्ताबुद xvi 30 | आर्यम्णेमार्दव xv 10 आपस्तथापवत्सः liii 49 | आर्याणामपि civ 51 आपाण्डुपीतिका liv 20 | आलभ्यमन्त्रेण xxiv 8 आपाण्डुरस्य lxxxviii 13 | आवन्तिकाजनपदाः v 64 आपृच्छेद्य lxxxviii 43 | आवन्तोऽथा xiv 33 आपोनामेशाने liii 48 | आवरणं v 12 आपोहिष्ठाति xlviii 72 | आवर्त्त इति xi 50 आप्येड्डुवड्डु x 14 | आवर्षात्प्रथमे xlv 16 आप्येमृद्वोजल xv 18 | आवाहितेषु xlviii 22 आप्येसलिलजपीडा ix 33 | आवाह्यैवंततः xlviii 21 आप्योदयक्षं xcvi 5 | आशाग्रहोपघाते xxxiii 21 आब्रह्मकीटान्त lxxiv 20 | आश्रमतोरणमूलं xliv 16 आब्रह्मादिविनिः i 5 | आश्लेषाद्धादक्षिण iii 1 आभीराञ्छबरान् v 38 | आश्लेषासु ix 28 आमध्याह्ना xxxix 3 | आश्वयुजब्देऽजस्त्रं viii 14 आमतिन्दुक lvii 1 | आश्विनचारुण vii 6 आमेवामृतपात्रे liii 94 | आषाढ v 77 आग्नेः क्षेमं xxix 11 | आषाढीपर्वकाले xxvii 6 आयुधज्वलन xlvi 23 | आषाढे जायन्ते viii 11 आयुधभृङ्गाररूपं xxx 23 | आषाढ्यां पौर्ण xxvi 15 आयुः श्रोबल lx 4 | आषाढ्यां सम xxvi 1 2

6

7

8 Adhyaya Sloka | Adhyaya Sloka उल्कामितादितशिखः xi 61 | एकादशमुहुंशं xliii 47 ,,ल्कामन्त्रिविनाशं v 93 | एकादशे पिङ्गल viii 48 ,,ल्काशिरसि विशाला xxxiii 8 | एकानंशाकार्यदेवी lviii 37 ,,ष्णा शीता च मही liv 94 | एकावलीनामयथेष्ट lxxxi 36 ,,स्नाक्रोडक lxxxvii 22 | एकाशीतिविभागेऽश liii 42 ऊ | एकेन वर्णेन रसेन चाम्भः liv 2 ऊरुघनौकरिकर lxx 3 | एकेनाक्ष्णासाधुणा lxxxix 10 ऊरुचाङ्गुलमानैश्च lviii 17 | एकेनावाक्शिरसा lxxix 28 ऊर्ध्वं सिद्धिः lxxxvii 7 | एकैकभवैः स्निग्धैः lxviii 81 ऊर्ध्वकरोदिवस iii 21 | एकैकमब्देषु न विहतेषु viii 22 ऊर्ध्वमुखाश्चलपक्षाः xcv 11 | एकैकमेकभागं lxxvii 18 ऊर्वोर्द्वाविंशेश्याद् l 14 | एकैकस्मिञ्छुकेशंतं xiii 4 ऊर्वोर्यानाङ्गनालाभं lii 7 | एकैव मूत्रधारावलिता lxviii 12 ऋ | एकोदुर्भिक्ष iii 19 ऋज्वीहिता vii 16 | एको निशीथेऽनल lxxxviii 41 ऋज्यतिवक्रा vii 15 | एतत्प्रयुज्यमानं xlviii 82 ऋतुविपरीतास्तरवो iii 10 | एतदनूपेवाच्यं liv 89 ऋतुस्वभावजाद्येते xlvi 96 | एतद्गुणयुक्तानां lxxxi 18 ऋषिधर्मपितृब्रह्मप्रो xlvi 10 | एतानिसर्वाणि lxxxi 30 ऋष्यशिरोरुहपादो lxv 8 | एताह्यमेदाश्चशिलाः liv 111 ए | एतेदक्षिणपार्श्वे liii 54 एकचरणानुविद्धाः xiv 31 | एतेद्रुमाः काण्डरोप्या lv 5 एकतश्चद्वितश्चैवत्रितो xlviii 65 | एते यदि सुस्निग्धा liv 51 एकदृमेण धन्यं lxxix 38 | एते सर्वे मोक्षावक्तव्या v 91 एकनिभायन्नमहीतृण liv 90 | एतैः सलिलद्रोणः lvii 2 एकं दीप्त्यायोजनं भाति xxx 32 | एलात्वक्पत्रान्रमधु lxxvii 32 एकक्षै चत्वारः xx 6 | एवं देशे देशेत lxxxviii 10 एकस्थानेरुवनदीतः lxxxvi 64 | एवमुपरागकारण v 13 एकस्थाः पञ्च यदा liv 82 | एवं रखेः क्षेत्रनवांश xcvi 10 एकादश भागयुतः liii 24 | एवं विरक्ताजनयन्ति lxxviii 2

9 Adhyaya Sloka | Adhyaya Sloka ऐ | कङ्कटकङ्कण xiv 12 ऐन्द्रं षडश्रि शुक्लं lxxx 8 | कङ्कप्लवोल्लूककपोत lxxi 12 ऐन्द्रं स्तुतकुलजाति xxxii 18 | कङ्कानांमवरुण xi 26 ऐन्द्रस्य शीतकिरणो iv 5 | कच्छपकः पुरुषाङ्गे liv 34 ऐन्द्राग्न्याख्ये x 11 | कटिरपि च कृत्तिका cv 2 ऐन्द्राग्न्याख्ये वैश्वे च xxiii 8 | कटिरणदशविपुला lviii 23 ऐन्द्रानलदिशोर्मध्ये lxxxvi 29 | कटुतिक्तरसायनविधव xvi 33 ऐन्द्रे भूपविरोधः v 21 | कडिति फलाप्तिः xcv 55 ऐन्द्र्यादिदिगवलोकी xcv 19 | कण्टकिनोये चस्यु lxxix 4 ऐन्द्र्यांदिशिशान्तायां lxxxvii 1 | कण्टकिमिथ्रैसौम्ये xcv 37 ऐन्द्र्यांदिशीन्द्रलिङ्गा lx 11 | कण्टक्यकण्टकानां liv 53 ऐरावतकुलजानां lxxxi 20 | कण्ठाद्द्वादशहृदयं lviii 16 ऐशानस्यासन्न lxxxvii 40 | कण्डूयेतेयदङ्गं liii 59 ऐशानेव्रतयुक्ता lxxxvii 26 | कथयन्ति पार्थिववधं xxxviii 1 ऐशानोयदि शीतलो xxvii 9 | कथयाम्यतः xlviii 29 ऐशान्यादिषु कोणेषु liii 81 | कदलीकाण्डनिभोरुः cv 12 ऐशान्यां देवगृहं liii 116 | कनकशिलाचय xxiv 1 ऐशान्यांदिवलोको lxxxvii 16 | कनिष्ठिकामूलभवा lxx 13 ऐशान्यां मेरुकनष्ट xiv 29 | कनिष्ठिकावातदनन्तरा lxx 16 ऐशान्यां सम्प्राप्ति xcv 24 | कन्यागतेदिनकरेचामर xlii 7 ऐश्वर्यं गम्भीरे lxviii 66 | कपित्थवल्लीकरणाग्रमूला lv 22 ओ | कपिलः प्रधान i 7 ओजेतस्कर xv 23 | कपोतकीचश्यामा lxxxviii 5 ओष्ठैः स्फुटित lxviii 52 | कमलजविधातृहरि xcix 1 औ | कमलोदरद्युतिमुखः lviii 48 औशीनरमपिसौम्ये xi 55 | कम्बलमपनीय ततः xlviii 54 क | कम्बुग्रीवो राजा lxviii 32 ककुभकरीरा liv 76 | करगोविरुतेवर्षं xcv 54 ककुभवटाग्रप्लक्ष liv 119 | करवीरोत्पलगजमदघृत l 21 3 | करिकरसदृशौवृत्ता lxviii 35 | करिणश्चहस्ति xxix 7

10

11 Adhyaya Sloka | Adhyaya Sloka किलिकिलिविरुतं lxxxviii 22 | ,, लजनविनाश lxxviii 10 किलिकिलिकिलि lxxxviii 21 | ,, लपांसन xvi 35 किष्किन्धकण्टक xiv 10 | ,, वलयवैडूर्याम्बुज xxx 20 किष्किषिशब्दः lxxxviii 16 | ,, शयुकाशर liii 95 कीटाम्बुमक्षि xcvii 7 | ,, सुमरसपान xlviii 7 कीर्तिर्लक्ष्मीर्धृतिः xlviii 57 | ,, हकावेशपिहित ii 15 कुकुटरुतंप्रदोषे xlvi 69 | कृपेनापस्मारो liii 76 ,, :,टस्त्वृजुतनू lxiii 1 | कूर्मःप्रथमे liv 44 ', ,, टीचमृदुचारु lxiii 3 | कूर्मवसासृक् l 22 ,, ,, टेभपरित्य lxxxvi 20 | कृकलासकपि lxxix 25 कुक्षिकुचजठर li 31 | कृकलासकपि xciv 5 ,, जविजिते xvii 23 | कृकलासकाक l 3 ,, जेभिघातः civ 11 | कृकवाकुजीव xlviii 6 ,, अरुतिगजपृष्ठः lvi 25 | कृत्वाप्रभूतं lvi 1 ,, ट्कःकुटिलश्चैव lxv 9 | कृन्दारुणस्य liv 124 ,, ड्थमुक्ति lxxxix 9 | कृत्वावलिंप्रभूतं lx 17 ,, ज्नानुजातवल्ली lix 3 | कृत्स्नाङ्गोपाङ्ग ii 6 ,, व्जोनाम्नायः lxix 35 | कृशदीर्घेदेशमं lviii 55 ,, मुद्धतिकुमुद xi 43 | कृषिबीजगृहाश्रय c 4 ,, म्भाधस्ताज्जङ्घा lxxix 30 | कुष्टांप्ररूढबीजां liii 96 ,, म्मेगुरुर्गविशशीसूर्यो xl 7 | कृष्णचतुर्दश्य c 2 ,, म्मेऽन्तर्गिरिजान् v 42 | कृष्णश्वेतकपीतक lxxxi 19 ,, म्भोऽन्त्यधनिष्ठा cii 6 | कृष्णाःश्वेताःपीताः lxxxi 4 ,, रूभूमिजाः xvi 31 | कृष्णोगलेऽस्यबिन्दुः xlv 3 ,, रविन्दभवाः lxxxii 2 | केकेतिपूर्ण lxxxviii 25 ,, र्यदिहनि xliii 51 | केचित्तुशकुनद्वार lxxxvi 53 ,, र्याद्वारो xlviii 11 | केचिदनन्त xxxv 2 ,, र्याङ्गवेशुभ c 3 | केचिद्यथामिवृष्टं xxiii 4 ,, र्वन्तिभास्कर cii 2 | केचिद्वदन्तिकार्तिक xxi 5 ,, र्वन्त्येताः xxxiii 20 | केतुकुजराहुशुक्रा xvii 7 | केत्वाद्युदय xxxviii 8