भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 142, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 142

१२२ चक्रदत्त—६. अग्निमान्द्याधिकारमु.

अग्निमान्द्यमुनकु तृष्णाषधमु. मूलरोगमुलकु नाशककारि. मूढवातमुललो ननुकूलमुनु गल्गिंचुनु. कफवातमलवल्नఁ बुट्टिन गुल्ममुलनु श्लीपदमुलनु दहोदरमुलनु वापुनु पाण्डुरोगमुनु దగ్గును ग्रहणीरोगमुलनु श्वासमुनु इय्यदि मिगुल शीघ्रमुगा नुदयिंचिनसूर्युण्डु चीकटुल नशिंपఁजेयुनट्लु नशिंपఁజేయును.

-= क्षारगुडमु. =-

श्लो. द्वे पञ्चमूले त्रिफला मर्कमूलं शतावरीं. ६३.
दन्तीं चित्रक मास्फीतां रास्नां पाठां सुधां शठीं, पृथग्दशपला न्भागा न्दग्ध्वा भस्म समावपेत्. ६४.
त्रिस्सप्तकृत्व स्तद्भस्म जलद्रोणेन गालयेत्, तद्रसं साधये द्दग्नौ चतुर्भागावशेषितं. ६५.
ततो गुडतुलां दत्त्वा साधये न्मृदुनाग्निना, सिद्धं गुडं तु विज्ञाय चूर्णा नीमानि दापयेत्. ६६.
वृश्चिकालीं द्विकाकोल्या ववक्षारं समावपेत्, एते पञ्चकला भागाः पृथ क्पञ्चपलानि च. ६७.
हरीतकीं त्रिकटुकं सर्जिकां चित्रकं वचां, हिङ्ग्वम्लवेतसाख्यां च द्वे पले तत्र दापयेत्. ६८.
अक्षप्रमाणां गुटिकां कृत्वा खादे द्यथाबलं, अजीर्णं जरय त्येष जीर्णे सन्दीपय त्यपि. ६९.
भुक्तं भुक्तं च जीर्येत पाण्डुत्वमुपकर्षति, प्लीहार्शश्श्वयथुं चैव श्लेष्मकास मरोचकं. ७०.
मन्दाग्निविषमाग्नीनां कफे कण्ठोरसि स्थिते, कुष्ठानि च प्रमेहं श्च गुल्मं चाशु नियच्छति. ७१.
ख्यातः क्षारगुडो ह्येष रोगयुक्ते प्रयोजयेत्.

दशमूलमुलु, त्रिफलमुलु, जिल्लेडुवेरु, पेद्दपिल्लीपीचर, तेल्लदिंचेन, चित्रमूलमु, अनन्तमूलमु, सन्नरास्न, अगरुशोथि, काकजेमुडु, कचूरमुलु वीटिनि अन्निटिनि पदेसिपलमुलु तीसिकोनि काल्चि बूदिडेचेसि इरुवदियॊक्कमारु ऒकद्रोणमु नीटिलोकलिपि वस्त्रगालितमु पट्टवलयुनु. अरसमुनु पॊय्यिपै बेट्टि काचि नाल्गवभागमु नीरु मिगिलियुण्डఁगा ऒकद्रोणपु बेल्लमु नन्दुचेर्चि सन्ननि नेगनु वण्डवलयुनु, చక్కఁगा पक्वमैनपिम्मुट पैचूर्णमु निन्दुलॊ कलपवल-