चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 419, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ें400 चक्रदत्त—४३. व्रणशोधाधिकारमु.
౹౹ तिक्तादिघृतमु ౹౹
श्लो.
तिक्ता सिक्थ निशा यष्टी नक्ताह्वाफलपल्लवैः ।
पटोलमालतीनिम्ब पत्रैश्चाढ्यं घृतं पचेत् ॥ ८४ ॥
तेलुगु टीका:
कटुकरोहिणी मैनमु पसुपु मधुकमु नेमलिअडुगुचेक्क काय आकुलु पटोलमु जाजि वेप वीटिआकुलतो सिद्धमुचेसिन नेयि व्रणमुलकु हितकरमु.
౹౹ विपरीतमल्लतैलमु ౹౹
श्लो.
सिन्दूरकुष्ठविषहिंगुरसोनचित्र बाणांघ्रिलांगलिकाकल्कविपक्वसैलं ।
प्रासाद मन्त्रयुत धूत्कृत नुन्नफेनो दुष्टव्रणप्रशमनो विपरीतमल्लः ॥ ८५ ॥
खड्गाभिघातगुरुगण्डमहोपदंश नाडीव्रण व्रण विचर्चिक कुष्ठपामाः ।
एता न्निहन्ति विपरीतक मल्ल नाम तैलं यथेष्टशयनासनभोजनस्य ॥ ८६ ॥
तेलुगु टीका:
सिन्दूरमु कोष्ठु विषमु इंगुव उल्लिगड्ड चित्रमूलमु गोंटुवेळ्लु वीटि कल्कमुनंदु पक्वमुचेसिन तैलमुने विपरीतमल्ल तैलमनि यंदुरु. इदि दुष्टव्रणमुलनु मान्पुनु. खड्गघातमुलं बोंगोत्तुनु. गंडरोगमु प्रमेहमु उपदंशमु नाडीव्रणमु गायमु विचर्चिक कुष्ठु वीटिनिपोगोट्टुनु. दीनि सेविनचुनप्पुडु स्वेच्छगा मज्जन भोजनादुलनु नेरपवच्चुनु.
౹౹ अंगारक तैलमु ౹౹
श्लो.
कुठारका त्वलशतं साधये न्सल्वणांभसि ।
तेन पादावशेषेण तैलप्रस्थं विपाचयेत् ॥ ८७ ॥
कल्कैः कुठारापामार्गप्रोष्ठिकामक्षिकायुतैः ॥ ८८ ॥
तेलुगु टीका:
तेल्लतुलसि नुरुपलमुलु तेच्चि ओकद्रोणमु नीटिलो पक्वमु चेसि नाल्गवपालु नीरु मिगिलिनप्पुडु 16 पलमुल तैलमुनंदु पक्वमु चेसि तेल्लतुलसि उत्तरेणु प्रोष्ठिकयनु चेप तेनेटीग वीटितोकल्कमु चेसि सेविंचिन अग्नि नाडीव्रणमुलुनु नशिंचुनु.
౹౹ रेंडव प्रपौंडरीकतैलमु ౹౹
श्लो.
प्रपौण्डरीकं मधुकं काकोल्या द्वे सचन्दने ।
सिद्धमेभिः समं तैलं तत्परं व्रणरोपणं ॥ ८९ ॥
तेलुगु टीका:
कमलमुलु मधुकमु रेंडुविधमुलकाकोलुलु चंदनमु वीटितो तयारू चेसिन तैलमु गायमुल मान्पुटलो चालमंचिदि.