चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 497, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ें476 चक्रदत्त—५६. मुखरोगधिकारमु.
प्रतिसारणं, दन्तानां तोदहर्षे च वातघ्नाः कवलाहिताः. 13. दन्तचालेतु गण्डूषो वकुल त्वक्कृतो हितः, माक्षिकं पिप्पली सर्पि र्मिश्रितं धारये न्मुखे. 14. दन्तशूलाहरं प्रोक्तं प्रधान मिद मौषधं, विस्राविते दन्तवेष्टे व्रणन्तु प्रतिसारयेत्. 15. लोध्रपत्तूंग मधुक लाक्षाचूर्णै र्दधोत्तरैः, गण्डूषे क्षीरिणो योज्या स्सक्षौद्र घृतशर्कराः. 16.
शीतादमनु दन्तरोगमुनन्दु शोंति यावाल कषायमुलो त्रिफलमुलनु कूड चेर्चि पुक्किट नुंचिकोनावलयुनु. पेरिंक बापुचेक्क तुंगमुस्तेलु त्रिफलములు नूरी पट्टु वेयवलयुनु. कोष्ठु म्रानि Straw/पसपु तुंगमुस्तेलु लॊद्दुग मंजिष्ठ विषबॊड्डि कटुकरोहिणि चाग सरळवृक्षमुचेक्क वीटिनि चूर्णमु चेसि पँड्लनु तोमिकोनिनाचो रक्तमुकारुट सुरद नुन्नगु नवियन्नियुनु तॊलगि पोवुनु. पॊगडचेक्कनु नमिलिन कदलॆडि पँड्लुगट्टिपडुनु. नल्लगोरिंट कषायमुनु पुक्किट नुंचिकोनिन पँड्लुकदलुट मानिपोवुनु. नुव्वुलनु वसयुनु तिनुचुंडिन पँड्लकदलिकयन्दु हितमगुनु. पुप्पिपन्नुनन्दु तरुणमुलॊनुन्न रक्तमुनु वॆडलिंचुट मंचिदि. पंचलवणमुलु यवक्षारमु वीटिलो तेनॆनु कलिपि लेपन चेसिन पुप्पि तॊलगिपोवुनु. दन्ततोदमुनि गानि दन्तहर्षमनि गानि यनबडु रोगमुनन्दु वातनाशकौषधमुलतो कबलधारण मुत्तममु. पँड्लुकदलिन पॊगडकषायमुतो गट्टिपरुपवलयुनु. तेने पिप्पळ्लु नेय्यु वीटिनि कलिपि नोटिकि राचिकोनुट मंचिदि. इय्यदि दन्तशूलमुल पोगॊट्टुटलो मुख्यमैनदि. रक्तमुनु वॆडलिंचिन दन्तवेष्टन रोगमुनन्दु गायमुनु लॊद्दुग पतंगमु मधुकमु लक्क वीटिनि कलिपि पॊडिचेसि तेनेतो कलिपि पट्टिंपवलयुनु. वेपमॊदलगु पालवृक्षमुल बॆरडु तोनगुकषायमुलो तेने नेयि चक्केर कलिपि पुक्किट नुंचिकोनवलयुनु.
❧ पँड्लु पट्टुकोनिपोवुटकु चिकित्सलु. ❧
श्लो.
शैथिल्ये ह्यरुणाक्ते च लोध्रमुस्तरसाम्जनैः,
सक्षौद्रैश्शस्यते लेपो गण्डूषे क्षीरिणो हिताः. 17.
क्रियां परिचरेत् कुर्याच्छीतादोक्तां विचक्षणः,
संशोध्योभयतः कार्यं शिरश्शोफकथे ततः. 18.
काकोडुम्बरिकागोजी पत्रैर्विश्रावयेद्भिषक्,
क्षौद्रयुक्तैश्च लवणैस्सव्र्योषैः प्रतिसार-