चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 55, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ें34 | चक्रदत्त — १. ज्वराधिकारमु.
मधुपिष्ट्या, लेपये त्कच्छ्रुतं चास्यं सन्निपातात्तिके ज्वरे. १९३. काकजंघा जटा निद्रां जनये च्छिरसि स्थिता, सन्निपाते प्रकंपं तु प्रलपंतं न बृंहयेत्. १९४. तृष्णादाहाभिभूतेऽपि न दद्या च्छीतलं जलम्, सन्निपातज्वरस्यांते कर्णमूले सुदारुणः. १९५. शोथ संजायते तेन कश्चिदेव प्रमुच्यते, रक्तावसेचनैः पूर्वं सर्पिः पानैश्च तं जयेत्. १९६. प्रदेहैः कफपित्तघ्नैः वमनैः कलग्रहैः, गैरिकं पांशुजं शुंठी वचा कटुक कांजिकैः. १९७. कर्णशोथहरो लेप स्सन्निपातज्वरे भृशम्, कुलुत्थ कट्फले शुंठी कारवी च समांशकैः. १९८. सुखोष्णै र्लेपनं कार्यं कर्णमूले मुहुर्मुहुः.
आन्ध्रटीका (तेलुगु विवरण)
सन्निपातमुनं दुपयोगिंपंदगिन त्रिवृदादिकषायमुलु:— तेल्ल तेगड पालसमुद्रमु त्रिफलमुलु कटुकरोहिणी रेलचेक्क वीटितो सिद्धमुंजेयंबडिन कषायमुनंदु यवक्षारमुनु कलिपि त्रागिनयेडल नन्निविधमुलगु ज्वरमुलु नशिंचुनु. तलनोप्पि तग्गिपोवुनु. त्रिदोषमुल प्रकोपमुचेतं बुट्टिन ज्वरमुनंदु मिगुल चेमट पुट्टुचुन्नट्टयिन वेयिंचिन उलवलनु चूर्णमुचेसि रुद्दवलयुनु. नालुक मोद्दुवले मुद्गगट्टुकोनिपोयिनट्टयिन सैंधवलवणमु शोंठि मिरियमुलु पुल्लप्रब्बलि वीटिरसमुचे लेपनमु चेयवलयुनु. मिक्किली एंडिपोयिननु अतिगा पगिलीयुन्ननु अट्तिनालुककु तेनेलो द्राक्षनूरि चेतिलोनकलिपि सन्निपातज्वरमन्नप्पुडु लेपनमु चेयवलयुनु. काकजंघुवेरु दंचि दानिनि तलपैनि वेसि कट्टिनयेडल निद्रनु पुट्टिंचुनु. सन्निपातज्वरमुचेत वडकुचुन्नवानिनि नोटिकिवच्चुचुन्नट्टुलु प्रेलुवानिनि पलुकरिंपगूडदु. अतिदाहमु, पानेच्छ वीटितो दपिंचुचुन्नप्पटिकी निट्टिगिरिकि चल्लनि नीटि नीयरादु. सन्निपातज्वरमु वच्चि चिवरिदशलोनुन्नप्पुडु चेविदग्गఱ नॊकविधमगु शोथ पुट्टुनु. अट्तिशोथ पुट्टिनवारिलो नेक्कडनो यॊक्कडे नूटिकि कोटिकि ब्रदकुनु.
रक्तमुनु वेडिंचुटचेतनु, पिप्पल्यादिघृतमु पुच्चुकोनुटचेतनु गानि कफपित्तमुल नणचिमेयगल प्रलेपनलचेतनु, वांतुलचेतनु, अट्तिपदार्थमुलनु भुजिंचुटचेतनु अट्तिशोधनु जयिंपवलयुनु. काविरायि, शोंठि, अन्नभेदि, वस, कटुकरोहिणी वीटिनि कांजीनील्लतो नूरी लेपनचेसिनयॊडल सन्निपातज्वरमुललो वच्चु कर्णशोधन मतीतित्वरगा पोगॊट्टुनु. उलवलु, नेलगुम्मुडु, नल्लजीरकऱ्ఱ वीटिनि