चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

ఆంధ్రతాత్పర్యసహితము. 598

దివసంబులు పుటపాకమును వైచి పిమ్మట నందలి యొక్కొక్కవస్తువును స్థాలీపాకమును చేసి తెగని రాతిపైని నూరి మొగలిరసముతో కలిపి సేవింపవలయును.

లోహపాకామృతసారములు.

శ్లో. అభ్యస్తకర్మనిధిభి ర్బాలకుశాగ్రీయబుద్ధిభి ర్లక్ష్మ్యం, లౌహస్య పాక మధునా నాగార్జునశిష్ట మభిదధ్మః 77.

లోహాదరుకూటతామ్రజకటాహే దృఢమ్నాఙ్గే ప్రణమ్య శవం, తదయః పచే దచపలః కాష్ఠేంధనేన వహ్నినా మృదునా 78.

నిక్షిప్య త్రిఫలాజల ముదితం య త్తద్ఘృతం చ దుగ్ధం చ, సంచాల్య లౌహమయ్యా దర్వ్యా లగ్నం సముత్పాట్య. 79.

మృదు మధ్య ఖరభావైః పాక స్త్రివిధోఽత్ర వక్ష్యతేపుంసాం, పిత్తసమీరణశ్లేష్మ ప్రకృతీనాం మధ్యమస్య సమః 80.

అభ్యక్తదర్విలోహం సుఖదుఃఖస్థలనయోగి మృదుమధ్యం, ఉజ్ఝితదర్వి ఖరం పరిభాషంతే కేచి దాచార్యాః 81.

అన్యే విహీనదర్వీప్ర లేప మాఖూత్కరాకృతిం బ్రువతే, మృదుమధ్య మర్దచూర్ణం సికతాపుంజోపమం తు ఖరం. 82.

త్రివిధోఽపి పాక ఈదృక్ సర్వేషాం గుణకృదేవ నతు విఫలః, ప్రకృతివిషయే చ సూక్ష్మో గుణదోషౌ జనయతీత్యల్పం. 83.

విజ్ఞాయ పాక మేవం ద్రా గవతార్య శీత క్షణా న్నియతః, విశ్రామ్య తత్ర లోహేత్రిఫలాదేః ప్రక్షిపే చ్చూర్ణం. 84.

యది కర్పూరప్రాప్తిర్భవతి తతో విగలితే తదుష్ణత్వే, చూర్ణీకృత మనురూపం క్షిపే న్న వా న యది తల్లాభః 85.

పక్వం తదశ్మసారం సుచిరప్లుతస్థిత్యభావిరూఢత్వే, గోదోహనాదిభాండే లౌహభాండాభావే సతి స్థాప్యం. 86.

యది తు పరిప్లుతిహేతోః ఘృతమీక్షే తాధికం తతోఽన్యస్మిన్, భాండే నిధాయ రక్షే ద్భ్యల్పపయోగో హ్యనేన మహాన్. 87.

అయసి విరూఢీభూతే స్నేహ స్త్రిఫలాఫ్లుతేన సమాప్లావ్యః, ఏత త్తతో గుణోత్తర మి త్యమునా స్నేహసీయం తత్. 88.

అత్యంతకఫప్రకృతే ర్భక్షణ మయసోఽమునైవ శంసంతి, కేవల మపీద మశితం జనయ త్యయసో గుణా న్నియతః 89.

చికిత్సావిధి నభ్యసించినవారలను కుశాగ్ర బుద్ధులు నగువారలగు వైద్యులు నాగార్జును ననుశిష్టునిచేతఁ దఱువబడిన లోహపాక విధిని చెప్పుచున్నాము: — లోహము విత్తరీ

75