भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 652, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 652

आंध्रतात्पर्यसहितमु. ६३३

युनु. स्नेहमुगानि स्वेदमुगानि अपथ्यमुगानि एदियुनुलेदु. इय्यदि आत्रे- यमतमुचेत ननुमतिंपबडिनदि. क्षय मुन्नगु समस्त रोगमुलनु पोगोट्टुनु. शुक्रमुनु कलिगिंचुनु. वातशोणितमुलनु पोगोट्टुनु. बलमुनु कांति निच्चुनु.

क्षारवस्तुलु.

श्लो. स्नेहं गुडं मांसPublic/रसं पयश्च अम्लानि मूत्रं मधुसैन्धवे च, एतान्यनुक्तानि च दापयेच्च निरूहयो- गे मदनात्फलं च. २६. लवणं कार्षिकं दद्यात्पलमेकं तु मादनं, वाते गुडः सिता पित्ते कफे सिद्धार्थकादयः. २७. सैन्ध- वाक्षं समादाय शताह्वाक्षं तथैव च, गोमूत्रस्य पला- न्यष्टौ वस्तिकायाः पलद्वयं. २८. गुडस्य द्वे पले चैव सर्व- मालोड्य यत्नतः, वस्त्रपूतं सुखोष्णं च वस्तिं दद्याद्विच- क्षणः. २९. शूलं विट्संगमानाहं मूत्रकृच्छ्रं च दारु- णं, क्रिम्युदावर्तगुल्मादि सद्यो हन्यान्निषेवितः. ३०. परिशु- ष्कि कर्षकुडवै रम्लागुडसिन्धुजन्मगोमूत्रैः, तैलयुतोऽयं वस्तिः शूलानाहामवातहरः. ३१.

स्नेहमु बेल्लमु मांसारसमु पालु अम्लपदार्थमुलु गोमूत्रमु सैं- धवलवणमु उम्मेत्तकाय वीटिनि चप्पकुन्ननु निरूहमलो चेर्चवलयुनु. उप्पु ओक कर्षमु उम्मेत्त ओक पलमुनु चेर्चवलयुनु. वातमुनंदु बेल्लनु कफमुनंदु आवालुमुन्नगु नविपित्तमुनंदु चक्केर चेर्चवलयुनु. सैंधवलवणमु पिल्लिपिच्च- र ओक्कोक्ककुलमुनु गोमूत्रमु ८ पलमुलुनु शंभरलवणमु २ पलमुलु बेल्ल- मु २ पलमुलु कलिपि आलोडनचेसि वडियगट्टि नुलिवेच्चनि वस्तिनिचेसि ईयनल- युनु. इय्यदिशूल मलबद्धकमु मुन्नगुवानिनि पोगोट्टुनु.

वैतरणा वस्त्यादुलु.

श्लो. वैतरणः क्षारवस्तिर्भुक्तैश्चापि प्रदीयते, बदरैर्वरा- वती शैलूशाल्मली धन्वनांकुराः. ३२. क्षीरसिद्धाः सुसिद्धास्स्युः सा- स्राः पिच्छिलसंगताः, वाराहमाहिषैरभ्रैर्बैडालैर्ज्ञेय कौक्कु- टं. ३३. सद्यस्कमसृगाजं वा देयं पिच्छिलवस्तिषु, चरका- दौ समुद्दिष्टा वस्तयो ये सहस्रशः. ३४. व्यवहारो न तैः प्रा- ८०