भारतकोश
चाणक्य नीति दर्पण (भाषा टीका सहित)

चाणक्य नीति दर्पण (भाषा टीका सहित)

Chanakya Niti Darpan Hindi

आचार्य चाणक्य / कौटिल्य द्वारा

स्रोत: Chanakya Niti Darpan with Shlokas and Hindi Bhasha Tika (उद्गम)

DevanagariHindipublished132 पृष्ठ

पृष्ठ 117, कुल 132 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 117

चाणक्यनीतिदर्पणः ११५

उर्व्यांकोऽपि महीधरो लघुतरो दोर्भ्यां धृतो लीलया तेन त्वां दिवि भूतले च सततं गोवर्धनी गीयसे । त्वां त्रैलोक्यधरं वहामि कुचयोरग्रेण तद्गण्यते किंवा केशव भाषणेन बहुनापुण्यैर्यशो लभ्यते॥१६॥

स०--कोउभूमिकेमाँहिलघूपर्व्वतकरधार केनामतुम्हारोपऱ्या है । भूतलस्वर्गकेबीच सभीनेजोगिरिधरधारी प्रसिद्ध कियो है । तिहूँ लोक के धारक तुमको धरा कुच अग्र कहो यहको गिनतीहै । ताते बहु कहना हैजो वृथा यशलाभहरे निज-पुण्य मिलती है ।

रुक्मिणी-भगवान् से कहती हैं हे केशव ! आपने एक छोटे से पहाड़ को दोनों हाथों से उठा लिया, इसीलिये स्वर्ग और पृथ्वी दोनों लोकों में गोवर्धनधारी कहे जाने लगे । लेकिन तीनों लोकों को धारण करनेवाले आपको मैं अपने कुचों के अगले भाग से ही उठा लेती हूँ, फिर भी उसकी कोई गिनती नहीं होती । हे नाथ ! बहुत कुछ कहने से कोई प्रयोजन नहीं, यही समझ लीजिये कि बड़े पुण्य से यश प्राप्त होता है ।

इति चाणक्ये पञ्चदशोऽध्यायः


अथ षोडशोऽध्यायः ॥१६॥

न ध्यातं पदमीश्वरस्य विधिवत्संसारविच्छित्तये स्वर्गद्वारकपाटपाटनपटुर्धर्मोऽपि नोपार्जितः नारीपीनपयोधरोरुयुगलं स्वप्नेऽपि नाऽऽलिङ्गितं मातुः केवलमेव यौवनवनच्छेदे कुठारा वयम् ॥१॥