भारतकोश
देवी भागवत महापुराण

देवी भागवत महापुराण

Devi Bhagavata Purana

महर्षि वेदव्यास द्वारा

स्रोत: Gita Press Gorakhpur · Gita Press Gorakhpur (उद्गम)

DevanagariHindipublished889 पृष्ठ

पृष्ठ 161, कुल 889 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 161
१५२श्रीमद्देवीभागवत[ अ० १६

| शिष्योऽयं मम धर्मात्मा लोमहर्षणसम्भवः ।<br>पठिष्यति त्वया सार्धं पुराणीं संहितां शुभाम् ॥ ३८ | लोमहर्षणसे उत्पन्न मेरे शिष्य ये धर्मात्मा सूतजी भी तुम्हारे साथ इस शुभ पुराण-संहिताका अध्ययन करेंगे ॥ ३८ ॥ | | सूत उवाच<br>इत्युक्तं तेन पुत्राय मह्यं च कथितं किल ।<br>मया गृहीतं तत्सर्वं पुराणं चातिविस्तरम् ॥ ३९ | सूतजी बोले— हे मुनियो! व्यासजीने मुझसे और अपने पुत्रसे इस प्रकार कहा था, तब मैंने उस सम्पूर्ण विस्तृत पुराण-संहिताको विधिवत् पढ़ा था ॥ ३९ ॥ | | शुकोऽधीत्य पुराणं तु स्थितो व्यासाश्रमे शुभे ।<br>न लेभे शर्म धर्मात्मा ब्रह्मात्मज इवापरः ॥ ४० | उस समय भागवतपुराणका अध्ययन करके शुकदेवजी व्यासजीके पवित्र आश्रममें ही रहने लगे, परंतु दूसरे ब्रह्मापुत्र नारदकी भाँति उन धर्मात्माको वहाँ शान्ति न मिल सकी ॥ ४० ॥ | | एकान्तसेवी विकलः स शून्य इव लक्ष्यते ।<br>नात्यन्तभोजनासक्तो नोपवासरतस्तथा ॥ ४१ | एकान्तमें रहनेवाले तथा व्याकुलचित्त वे उदासीनकी भाँति दिखायी पड़ते थे। न वे अधिक भोजन करते थे और न उपवासपूर्वक ही रहते थे ॥ ४१ ॥ | | चिन्ताविष्टं शुकं दृष्ट्वा व्यासः प्राह सुतं प्रति ।<br>किं पुत्र चिन्त्यते नित्यं कस्माद्व्यग्रोऽसि मानद ॥ ४२ | इस प्रकार अपने पुत्र शुकदेवको चिन्तित देखकर व्यासजी बोले— हे पुत्र! तुम क्या चिन्ता करते रहते हो? हे मानद! तुम किसलिये व्याकुल रहते हो? | | आस्से ध्यानपरो नित्यमृणग्रस्त इवाधनः ।<br>का चिन्ता वर्तते पुत्र मयि ताते तु तिष्ठति ॥ ४३ | ऋणग्रस्त निर्धन व्यक्तिकी भाँति तुम सदा चिन्ता करते रहते हो। हे पुत्र! मुझ पिताके रहते तुम्हें किस बातकी चिन्ता हो रही है? ॥ ४२-४३ ॥ | | सुखं भुंक्ष्व यथाकामं मुञ्च शोकं मनोगतम् ।<br>ज्ञानं चिन्तय शास्त्रोक्तं विज्ञाने च मतिं कुरु ॥ ४४ | तुम मनकी ग्लानि छोड़ो; यथेष्टरूपसे सुखोपभोग करो, शास्त्रोक्त ज्ञानका चिन्तन करो और आत्मचिन्तनमें मन लगाओ ॥ ४४ ॥ | | न चेन्मनसि ते शान्तिर्वचसा मम सुव्रत ।<br>गच्छ त्वं मिथिलां पुत्र पालितां जनकेन ह ॥ ४५ | हे सुव्रत! यदि मेरे उपदेशसे तुम्हें शान्ति नहीं मिलती, तो राजा जनकके द्वारा पालित मिथिलापुरी चले जाओ। | | स ते मोहं महाभाग नाशयिष्यति भूपतिः ।<br>जनको नाम धर्मात्मा विदेहः सत्यसागरः ॥ ४६ | हे महाभाग! वे विदेह राजा जनक तुम्हारे मोहका नाश कर देंगे; क्योंकि वे सत्यसिन्धु तथा धर्मात्मा हैं ॥ ४५-४६ ॥ | | तं गत्वा नृपतिं पुत्र सन्देहं स्वं निवर्तय ।<br>वर्णाश्रमाणां धर्मांस्त्वं पृच्छ पुत्र यथातथम् ॥ ४७ | हे पुत्र! उन राजाके पास जाकर तुम अपना सन्देह दूर करो और वर्णाश्रम-धर्मके रहस्यको उनसे यथार्थरूपमें पूछो ॥ ४७ ॥ | | जीवन्मुक्तः स राजर्षिर्ब्रह्मज्ञानमतिः शुचिः ।<br>तथ्यवक्तातिशान्तश्च योगी योगप्रियः सदा ॥ ४८ | वे राजर्षि जीवन्मुक्त, ब्रह्मज्ञानका चिन्तन करनेवाले, पवित्र, यथार्थ वक्ता, शान्तचित्त तथा सदा योगप्रिय भी हैं ॥ ४८ ॥ | | सूत उवाच<br>तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य व्यासस्यामिततेजसः ।<br>प्रत्युवाच महातेजाः शुकश्चारणिसम्भवः ॥ ४९ | सूतजी बोले— परम तेजस्वी उन व्यासजीका वचन सुनकर अरणिसे उत्पन्न महातेजस्वी शुकदेवजीने उत्तर दिया। हे धर्मात्मन्! आपके द्वारा यह जो कहा |