भारतकोश
देवी भागवत महापुराण

देवी भागवत महापुराण

Devi Bhagavata Purana

महर्षि वेदव्यास द्वारा

स्रोत: Gita Press Gorakhpur · Gita Press Gorakhpur (उद्गम)

DevanagariHindipublished889 पृष्ठ

पृष्ठ 204, कुल 889 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 204
अ० ५ ]द्वितीय स्कन्ध१९५
समालिङ्ग्य सुतं राजा समाघ्राय च मस्तकम्।<br>समारोप्य रथे पुत्रं स्वपुरं स प्रचक्रमे॥ ६१राजा शन्तनु पुत्रका आलिंगन करके तथा उसका मस्तक सूँघकर और उसे अपने रथपर बैठाकर अपने नगरकी ओर चल पड़े॥ ६१॥
गत्वा गजाह्वयं राजा चकारोत्सवमुत्तमम्।<br>दैवज्ञं च समाहूय पप्रच्छ च शुभं दिनम्॥ ६२राजाने हस्तिनापुर जाकर महान् उत्सव किया और दैवज्ञको बुलाकर शुभ मुहूर्त पूछा॥ ६२॥
समाहूय प्रजाः सर्वाः सचिवान्सर्वशः शुभान्।<br>यौवराज्येऽथ गाङ्गेयं स्थापयामास पार्थिवः॥ ६३राजा शन्तनुने सब प्रजाजनों तथा सभी श्रेष्ठ मन्त्रियोंको बुलाकर गंगापुत्रको युवराज पदपर बैठा दिया॥ ६३॥
कृत्वा तं युवराजानं पुत्रं सर्वगुणान्वितम्।<br>सुखमास स धर्मात्मा न सस्मार च जाह्नवीम्॥ ६४उस सर्वगुणसम्पन्न पुत्रको युवराज बनाकर वे धर्मात्मा शन्तनु सुखपूर्वक रहने लगे। अब उन्हें गंगाजीकी भी सुधि नहीं रही॥ ६४॥
सूत उवाच<br>एतद्वः कथितं सर्वं कारणं वसुशापजम्।<br>गाङ्गेयस्य तथोत्पत्तिं जाह्नव्याः सम्भवं तथा॥ ६५सूतजी बोले— इस प्रकार मैंने आप सबको वसुओंके शापका कारण, गंगाके प्राकट्य तथा भीष्मकी उत्पत्तिका वृत्तान्त कह दिया॥ ६५॥
गङ्गावतरणं पुण्यं वसूनां सम्भवं तथा।<br>यः शृणोति नरः पापान्मुच्यते नात्र संशयः॥ ६६जो मनुष्य गंगावतरण तथा वसुओंके उद्भवकी इस पवित्र कथाको सुनता है, वह सब प्रकारके पापोंसे मुक्त हो जाता है; इसमें सन्देह नहीं है॥ ६६॥
पुण्यं पवित्रमाख्यानं कथितं मुनिसत्तमाः।<br>यथा मया श्रुतं व्यासात्पुराणं वेदसम्मितम्॥ ६७हे मुनिश्रेष्ठो! मैंने यह पवित्र, पुण्यदायक तथा वेद-सम्मत पौराणिक आख्यान जैसा व्यासजीके मुखारविन्दसे सुना था, वैसा आपलोगोंसे कह दिया॥ ६७॥
श्रीमद्भागवतं पुण्यं नानाख्यानकथान्वितम्।<br>द्वैपायनमुखोद्भूतं पञ्चलक्षणसंयुतम्॥ ६८द्वैपायन व्यासजीके मुखसे निःसृत यह श्रीमद्देवी-भागवतमहापुराण बड़ा ही पवित्र, अनेकानेक कथाओंसे परिपूर्ण तथा सर्ग-प्रतिसर्ग आदि पाँच पुराण-लक्षणोंसे युक्त है॥ ६८॥
शृण्वतां सर्वपापघ्नं शुभदं सुखदं तथा।<br>इतिहासमिमं पुण्यं कीर्तितं मुनिसत्तमाः॥ ६९हे मुनिश्रेष्ठो! सुननेवालोंके समस्त पापोंका नाश करनेवाले, कल्याणकारी, सुखदायक तथा पुण्यप्रद इस इतिहासका मैंने आपलोगोंसे वर्णन कर दिया॥ ६९॥

इति श्रीमद्देवीभागवते महापुराणेऽष्टादशसाहस्र्यां संहितयां द्वितीयस्कन्धे देवव्रतोत्पत्तिवर्णनं नाम चतुर्थोऽध्यायः॥ ४॥


अथ पञ्चमोऽध्यायः

मत्स्यगन्धा (सत्यवती)-को देखकर राजा शन्तनुका मोहित होना, भीष्मद्वारा आजीवन ब्रह्मचर्य-व्रत धारण करनेकी प्रतिज्ञा करना और शन्तनुका सत्यवतीसे विवाह

ऋषय ऊचुः<br>वसूनां सम्भवः सूत कथितः शापकारणात्।<br>गाङ्गेयस्य तथोत्पत्तिः कथिता लोमहर्षणे॥ १ऋषिगण बोले— हे लोमहर्षणतनय सूतजी! आपने शापवश अष्टवसुओंके जन्म तथा गंगाजीकी उत्पत्तिका वर्णन किया। हे धर्मज्ञ! व्यासजीकी सत्यवती

1897 श्रीमद्देवी....महापुराण [ प्रथम खण्ड ]—7 C