गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

५.] गदनिग्रहः । १६३ मुक्त्वा जीर्णं वपुश्चाम्यमवापुस्तरुणं वयः । वीततन्द्रा-क्लम-श्वासा निरातङ्काः समाहिताः ॥ २७६ ॥ मेधास्मृतिबलोपेताश्चिरकालं तपोधनाः । ब्राह्मं तपो ब्रह्मचर्यं चेरुश्चात्यन्तनिष्ठया ॥ २७७ ॥ आयुष्कामः प्रयुञ्जानो ब्राह्मं हीदं रसायनम् । दीर्घमायुर्बलं चाग्र्यं कामांश्चेष्टान्समश्नुते ॥ २७८ ॥ क्षतक्षीणेऽमृतप्राशावलेहः । जीवकर्षभकौ वीरा जीवन्ती नागरं शठी । पर्ण्यश्चतस्रो द्वे मेदे काकोल्यौ द्वे निदिग्धिके ॥२७९॥ पुनर्नवे द्वे मधुकमात्मगुप्ता शतावरी । ऋद्धिः पुरुषकं भार्गी मृद्वीका बृहती तथा ॥ २८० ॥ शृङ्गाटकी तामलकी पयस्या पिप्पली बला । बदराक्षोटखर्जूरवातामामिषुकाणि च ॥ २८१ ॥ फलानि चैवमन्यानि कल्कान्कुर्वीत कार्षिकान् । धात्रीरसविदारीक्षुच्छागमांसरसान् पयः ॥ २८२ ॥ दत्त्वा प्रस्थोन्मितान् भागान् घृतप्रस्थं विपाचयेत् । प्रस्थार्धं मधुनः शीते शर्करार्धतुलां तथा ॥ २८३ ॥ ततो मात्रां प्रयुञ्जीत क्षीरमांसरसाशनः । नष्टशुक्रक्षतक्षीणदुर्बलान् व्याधिकर्षितान् ॥ २८४ ॥ स्त्रीप्रसक्तान् कृशान्वर्णस्वरहीनांश्च बृंहयेत् । कासहिक्काज्वरश्वासतृष्णादाहान् सपैत्तिकान् ॥ २८५॥ निहन्ति छर्दिमूर्च्छाहृद्योनिमूत्रामयापहम् । लघुच्यवनप्राशोऽवलेहः । बिल्वादिपञ्चमूलाब्दबलापर्णीचतुष्टयम् । ऋद्धिकृष्णाशठीपथ्याजीवकर्षभकामृताः ॥ २८६ ॥ द्राक्षा पुनर्नवा मेदे जीवन्ती काकनासिका । उत्पलैलाजशृङ्गयश्च काकोली वृषचन्दनम् ॥ २८७ ॥