गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

२२० आयुर्वेदीयग्रन्थमाला । [परिशिष्टे एतानि समभागानि चूर्णीकृत्य प्रयोजयेत् । रक्तवातारुचिप्लीहोदररोगापनुत्तये ॥ १४ ॥ मन्दाग्नावजमोदाद्यं चूर्णम् । साजमोदलवणा हरीतकी शृङ्गवेरसहिता च पिप्पली । मद्येन तक्रेण तथोष्णवारिणा चूर्णपानमुदराग्निदीपनम् ॥१५॥ दन्तरोगे जातीपत्राद्यं चूर्णम् । जातीपत्रपुनर्नवातिलकणाकोरण्टपुष्पं वचा । शुण्ठीदीप्यकपध्यकाः समधृतं चूर्णं मुखे धारयेत् ॥ वातघ्नं कफनाशनं कृमिहरं दुर्गन्धिनिर्नाशनं शूलं शोफहरं च रक्तशमनं दतांश्च वज्रायते ॥ १६ ॥ कासे जातीफलाद्यं चूर्णम् । जातीफलं विडङ्गं च चित्रकस्तगरस्तिलाः । तालीसं चन्दनं शुण्ठी लवङ्गं चोपकुञ्चिका ॥ १७ ॥ कर्पूरं चाभया धात्री मरिचं पिप्पली शुभा । एषामक्षसमान् भागान् चातुर्जातकसंयुतान् ॥ १८ ॥ पलानि त्रीणि भृङ्गायाः शर्करा समयोजिता । एतच्चूर्णं तु मधुना कर्षार्धं लेहयेत्तथा ॥ १९ ॥ जयेत्कासं क्षयं श्वासं ग्रहणीमग्निमार्दवम् । वातश्लेष्मोद्भवांश्चान्यान् प्रतिश्यायमरोचकम् ॥ २० ॥ एताः सर्वा रुजो हन्ति वृक्षमिन्द्राशनिर्यथा । दाडिमाद्यं चूर्णम् । दाडिमस्य पलान्यष्टौ शृङ्गवेरपलत्रयम् ॥ २१ ॥ पलद्वयं पिप्पली च कोलचूर्णं पलद्वयम् । यवानी चाजमोदा च मिशिश्चैवाम्लवेतसम् ॥ २२ ॥ वृक्षाम्लं चविका चात्र अभया च पलोन्मिता । सौवर्चलं धान्यकं च सूक्ष्मैला त्वक्तथैव च ॥ २३ ॥