गान्धर्व तन्त्र (शैव-शाक्त आगम - मन्त्र-रहस्य, यन्त्र एवं देवतोपासना सटीक)
Gandharva Tantra with Hindi Commentary
शिव-पार्वती संवाद द्वारा
as known to the experts in the Tantric lore It is given in the form of questions and replies. Devi asks the following questions.- 1 Whence does the speech originate and wherein does it disappear? 2 Who feels appetite and thirst and who sleeps and wakes up? 3 Who sins and is bound and who emancipated? 4 How is the etheric side of the soul to be accounted for in the body? 5 How does the soul assume the physical body? 6 Who is the soul? 7 How does the soul see? 8. How does it become Sakala (bound) and how Nishkala (released)? 9 How does it get sustenance and what accounts for its physical appearance and disappearance? Śiva replies:- 1 Speech comes from and merges in the mind through the instrumentality of Avyakta and the vital breath. 2 Vital breath feels desire for food and drink and the bodily fire enjoys them Wind ( Vital breath) causes sleep and waking 3 Mind is responsible for sins and bondage When the soul being under control ceases to function, it becomes free 4 The soul has three sides, aerial, astral and etheric as breathing, digesting and speaking, 5 The Soul appears in the physical form under the influence of matter as Sattva, Rajas and Tamas and it is centered in the tip of the nose, navel and heart It lives as embodied so long as the heart and the head continue to function. 6 The
supreme reality is the soul. 7. It sees through the body 8. It becomes Sakala when it comes under the influence of Prakriti and Nishkala when it realizes its unity with the Transcendental Self 9 It gets sustenance through its actions and appears and disappears through the presence or otherwise of limitations caused by actions It rises and falls like a ball in the scale of life In explaining the above replies Siva makes a refer- ence to the doctrine of the Upanishads as revealed to Sanat- kumāra the son of Vishnu The last lines of the chapter like those of the Upanishads describe the merit of reciting the Tantra Srinagar M. S. KAUL Dated the 23rd. August 1944
The provided image is entirely blank and does not contain any text, shlokas, yantras, or diagrams to transcribe.
श्रीगन्धर्वतन्त्रे विषयानुक्रमणी । विषयः पृष्ठसंख्या विषयः पृष्ठसंख्या प्रथमः पटलः । मधुमतीसिद्धिकथनम् २० मालाप्रलेपोपस्करणद्रव्याणि २२ मङ्गलाचरणम् १ स्वयम्भूकुसुमसाधनप्रकारः ,, तन्त्रावतरणप्रस्तावः ,, पञ्चमीभेदस्वप्नावतीविद्याजपफलम् २३ पार्वतीश्वरसंवादः ३ एकादशाक्षरीभैरवीविद्या २४ गन्धर्वतन्त्रप्रचारेण दैत्यानां बलवर्धनम् ४ चतुर्थः पटलः । जगन्मोहनाय ब्रह्मप्रार्थनया दर्शन शास्त्रप्रचारः ६ राजराजेश्वरीकवचम् २५ देवताप्रार्थनया विष्णोर्मन्द्राद्रौ कवचपाठफलम् , ३३ शिवसमीपगमनम् ७ पञ्चमः पटलः । विष्णोराज्ञया शिवस्य शास्त्रदूषणा- श्रीयन्त्रविनिर्माणम् ४० च्निवृत्तिः ८ त्रिविधशरीरवर्णनम् ४३ सर्वानन्दमये चक्रे मूलदेवीयजनम् ४४ द्वितीयः पटलः । महात्र्यस्रे कामेश्वर्यादिपूजाक्रमः ,, तुरीयाविद्यामहिमा ६ षोडशशक्तियजनक्रमः ४६ त्रिपुराशब्दनिर्वचनम् १० गुरूणां यजनस्थानम् ४७ विद्यायामधिकारिनिरूपणम् ११ ब्रह्मरेखायां सिद्धीनां ध्यानम् ,, विद्याद्यकूटोद्धार-तन्माहात्म्यम् ,, विष्णुरेखाया मातृणां ध्यानानि ,, विद्याद्वितीयतृतीयकूटोद्धारः १२ शिवरेखायां मुद्रादेवीनां ध्यानम् ४८ लोपामुद्रोपासितविद्योद्धारः ,, त्रिपुराचक्रनायिकाध्यानम् ,, शाम्भवीविद्योद्धार ,, त्रिवृत्तस्वरूपम् ,, शाक्तेयविद्योद्धारः १३ सर्वाशापूरके चक्रे कामाकर्षण्यादि- कामनाभेदेन षोडशार्णविद्योद्धारः ,, ध्यानम् ४६ षोडशकूटतुरीयाविद्या १४ सर्वसंक्षोभणे चक्रेऽनङ्गकुसुमादीना तच्चक्रेश्याश्च ध्यानम् ,, तृतीयः पटलः । सर्वसौभाग्यदे चक्रे पूज्यदेवता- पञ्चमीविद्यामहिमा १६ ध्यानम् ५० पञ्चमीविद्योद्धारः १६ सर्वार्थसाधक-सर्वरक्षाकरचक्रयोः पञ्चमीविद्याफलकथनम् २० पूज्यदेवीध्यानम्
२ विषयानुक्रमणिका । विषयः पृष्ठसंख्या विषयः पृष्ठसंख्या सर्वरोगहरे पूज्यदेवीध्यानम् ५१ गायत्रीवर्णदेवताः ७५ आयुधानां पूजास्थानविभागः ,, गायत्रीजपफलम् ,, सर्वसिद्धिप्रदे चक्रे पूज्यदेवीध्यानम् ५२ तत्प्रकारनिर्णयः ७६ चक्रपूजात्रिधात्ववर्णनम् ५३ त्रिधातर्पणम् ,, विद्यासंस्कृतस्यैव ब्राह्मयसंपत् ७७ षष्ठः पटलः । भास्करदेव्योरर्घ्यादिदानम् ७८ परापराख्यपूजाविस्तारः ५४ अष्टमः पटलः । गुरुध्यानम् ,, यागभूमिलक्षणम् ७६ पादुकामन्त्रोद्धारः ५५ वेदीद्वारदेवतापूजादि ८० गन्धाद्यर्पणमुद्रास्तन्मन्त्राश्च ,, तत्त्वमुद्रालक्षणम् ,, गुरुपादुकास्तुतिः ५६ विघ्नोत्सारणपूर्वं यागभूमिसंस्कारः ८१ योगवर्णनम् ५८ नैवेद्यादेरवलोकनादिसंस्कारः ८२ दशविधा यमाः ५६ आसनलक्षणम् ,, दशविधा नियमाः ,, आसनोपवेशनविधिः ८४ चतुर्विधासनानि ,, पद्मासनलक्षणम् ,, प्राणायाम लक्षणम् ६० देवताभिमुख्येन दिग्विदिनिर्णयः ८५ प्रत्याहारधारणयोर्लक्षणम् ,, साधकलक्षणम् ,, ध्यानसमाध्योर्वर्णनम् ६१ गुर्वादिनुतिपूर्वं दीपसंस्कारः ८६ मुक्तिसाधनविज्ञानम् ६२ चक्रराजस्याश्लिष्टताविधिः ,, नाडीत्रयव्यवस्था ६४ द्रव्यपात्रासादननियमः ,, मूलाधारादिस्थाननिर्णयः ,, कलशाद्यासादनम् ,, योनिमुद्राप्रबन्धनम् ६६ भूतशुद्धिः ८७ समाध्यन्तरनिर्णयः ,, योनिमुद्रापूर्वं विद्यादेवतयोरात्मै- सप्तमः पटलः । क्येनानुसंधानम् ८८ स्नानविधिः ६८ हंसविद्या-आत्मरक्षाविध्यादि ८६ सभेदसंध्याविधिक्रमः ७० विद्यापरिचिन्तनेऽधिकारित्व- नवमः पटलः । निरूपणम् ७१ विद्योद्धारपूर्वं करशुद्धिः ६० त्रैपुरगायत्रीवर्णानां ध्यानफलवर्णनम् ७२ ऋष्यादिवर्णनम् ६१
विषयानुक्रमणिका । ३ विषयः पृष्ठसंख्या | विषयः पृष्ठसंख्या ऋष्यादिपूर्वमन्तर्मातृकान्यासः ६१ | विस्तरतोऽन्तर्यजनम् • ११७ बहिर्मातृकान्यासनिर्णयः ६२ | ध्यानयोगनिरूपणम् ११६ मातृकान्यास-मुद्रानिर्देशः ६३ | सुधासागर-मणिद्वीप-कल्पोद्यान- न्यासमहिमवर्णनम् ६४ | प्रभृतिमण्डपध्यानम् १२३ | सिंहासनाम्बुजादिनिर्णयः १२६ दशमः पटलः । | कामेश्वराङ्कपर्थङ्के परकलाध्यानम् १२८ षोढान्यासे गणेशन्यासः ६६ | | त्रयोदशः पटलः । ग्रहन्यास ६८ | नक्षत्रन्यासः ,, | बहिर्यागविधिः १३२ ध्यानाद्युद्धारपूर्व योगिनीन्यासः १०० | पूजापात्राणां ताम्रमयत्वप्रशंसा ,, पीठन्यासः १०४ | दिव्यवीरपात्रविभागः १३३ साधकनियमः ,, | पञ्चरत्नानि तद्भोजानि ,, षोढान्यासिनो माहात्म्यम् १०६ | अर्घ्यपात्रसाधनम् ,, | मीनमुद्रालक्षणम् १३५ एकादशः पटलः । | रत्नेश्वरीविद्योद्धारः ,, विद्योद्धारपूर्वमासनन्यासः १०७ | आनन्दभैरवभैरव्योध्यानम् १३६ विद्योद्धारपूर्वं वशिन्यादिवाग्दे- | मुसलमुद्रा ,, वतान्यासः १०८ | गालिनीमुद्रा १३७ मूलाङ्गन्यासः ११० | आनन्दभैरवमन्त्रोद्धारः ,, नवयोनिन्यासः ,, | सुरादेवीमन्त्रोद्धार ,, चतुर्व्यूहन्यासः १११ | ऋक्पञ्चकप्रतीकाः ,, तत्त्वन्यासः ११२ | अमृतविद्या ,, मूलविद्यान्यासः ,, | संदीपिनीविद्या १३८ संमोहनन्यासः ,, | चिदग्नौ होमः १३६ अन्तर्यजनविधिः ११३ | पात्रभ्रंशदोष. ,, सार्थवादप्राणायाम लक्षणम् ११४ | अमृतेन उपचाराभ्युक्षणम् ,, प्राणायाममुद्रानिर्देश. ,, | चतुर्विधकुण्डलिनीध्यानम् ११५ | चतुर्दशः पटलः । तदधिकारित्वफलयोः निर्देशनम ११६ | पीठपूजनम् १४० द्वादशः पटलः । | कामपीठे कामेश्वरध्यानम् ,,
विषयः पृष्ठसंख्या विषयः पृष्ठसंख्या कामेश्वरीध्यानम् १४० बाह्यरेखाया बुद्धार्चा १६८ पुष्पप्रक्षेपविधिः १४१ अणिमादिसिद्धिपूजा ,, त्रिखण्डामुद्रा ,, द्वितीयरेखायां ब्राह्मयादि- त्रिखण्डाविद्या ,, मातृपूजा १६६ आवाहनपद्यानि १४२ तृतीयस्या भैरवाणार्चा ,, आवाहनी-स्थापनी-संनिधापनी- संक्षोभिणीमुद्रा-तद्वीजोद्धार ,, संनिरोधनीमुद्राः ,, त्रैलोक्यमोहनचक्रार्चानिवेदनम् ,, अवगुण्ठनामृतीकरणमुद्रे ,, द्वितीये चक्रे नित्याकलार्चापूर्वं सकलीकरणमुद्रा १४३ ब्रह्मार्चा १७० महामुद्रा ,, द्राविणीबीजमुद्रे ,, आवाहनाद्यर्थनिर्णयः ,, सर्वसंक्षोभके चक्रे शिवार्चापूर्व्वम- संमुखमुद्रा ,, नङ्गकुसुमार्चा १७१ पूजादिमन्त्र ,, सबीजाकर्षिणीमुद्रा १७२ अभ्यर्थना-तन्मुद्रा च १४४ सर्वसौभाग्यदे चक्रे भास्करार्चा ,, नवमुद्रानामध्यानानि ,, सबीजावश्यकरीमुद्रा ,, उपचारपदार्थः ,, सर्वार्थसाधके चक्रे हृषीकेशार्चा १७३ उपचारनिवेदनम् ,, सबीजोन्मादिनीमुद्रा ,, ज्ञानतत्त्वमुद्रे १४५ सर्वरक्षाकरे चक्रे विष्णोरर्चनम् ,, पञ्चदशः पटलः । सबीजा महांकुशामुद्रा १७५ अष्टारे रहस्ययोगिन्यर्चा ,, उपचारफलतत्तन्मन्त्रविधिः १४७ खचरीमुद्रा सबीजोद्धारा ,, षोडशालंकाराः १५१ त्रिकोणचक्रार्चा १७६ गन्धभेदाः ,, सबीजा बीजमुद्रा ,, बिन्दुचक्रपूजा ,, षोडशः पटलः । सबीजोद्धारा योनिमुद्रा ,, मदिरासंपादन-निवेदनविधिः १५८ अष्टादशः पटलः । नैवेद्यान्नादिविधिः १६० नमस्कारप्रदक्षिणभेदाः १६४ जपप्रशंसालक्षणे १७८ सप्तदशः पटलः । जपमालानिर्णयः ,, आवरणार्चाज्ञाग्रहणम् १६८ मालार्चापूर्वं जपनप्रकारः १८०
विषयानुक्रमणिका । ५ विषयः पृष्ठसंख्या विषयः पृष्ठसंख्या जपभेदास्तन्निवेदनम् १८१ एतन्मन्त्राभिमन्त्रितौषधीप्रयोगः २०० सेतुतल्लक्षणम् १८३ एकविंशः पटलः । नित्यहोमः " अग्निहोत्रप्रशंसा १८४ शंखतोयप्रोक्षणपूर्वं पादोदक- होमाशक्तविधिः " ग्रहणम् २०३ देवीनिवेद्यद्रव्याणि " अच्छिद्रार्थं भास्करायार्घ्यनिवेदनम् ,, निवेद्यद्रव्यफलानि १८५ मार्जननिर्मात्यत्यागविधिः २०४ गुरवे नैवेद्यार्पणम् ,, एकोनविंशः पटलः । मृतामृतयोर्लक्षणम् २०५ वटुकादिविधिः १६० अमृताशनविधिः ,, वटुकध्यानम् " पूजाप्रकारनिर्णयः २०६ वटुकपूजाबलिमन्त्रः " पूजासाङ्गत्याय द्विजभोजनादि २०७ बलिमुद्रा १६१ द्वाविंशः पटलः । योगिनीनां ध्यानम् " योगिनीपूजाबलिमन्त्रमुद्राः १६२ अन्तर्देवताप्रातीतिकसिद्धत्वम् २०८ क्षेत्रपालध्यानम् " तन्निवेदितस्यामृतत्वम् ,, क्षेत्रपालबलिमन्त्रमुद्रे १६३ नित्यनैमित्तिककाम्यकर्मलक्षणम् २०६ गणपतिध्यानम् " विशिष्टसात्त्विककर्म ,, गणपतिबलिमन्त्रमुद्रे " श्रुत्याद्युदितकर्मलोपफलम् ,, सर्वभूतबलिः १६४ देवतातिथिपितृप्रभूतितर्पणादिबलिः २१० स्वात्मसमर्पणमन्त्रः " मातापित्रोरर्चनम् ,, क्षमापणम् " गोभूहिरण्यादिदानकारणम् २११ परिवारदेवतातर्पणम् १६५ साधोः सर्वत्र योगक्षेमसमाचारणम् ,, देवताया उद्वासनम् " देव्यै विभूतिनिवेदनस्य फलम् ,, शेषिकासुन्दरीपूजा १६६ योगिनः कालचतुष्टये निर्णीयमाने विंशः पटलः । उपासनाप्रकारः २१२ अभिजित्काले ध्यानपूजादि २१३ उच्छिष्टमातङ्गीविद्या १६७ शांभवभेदेन विद्याजपे ध्यानम् ,, तस्या ध्यानम् १६८ यथाकालं पूजायां दिङ्मुखत्व- जपहोमप्रकारः १६६ विचारः ,,
६ विषयानुक्रमणिका । विषयः • पृष्ठसंख्या विषयः पृष्ठसंख्या शक्तिशांभवभेदेन विद्याजपे ध्यानम् २१४ स्थानविशेषेषु जपार्चादिप्रयो- शक्तिभेदेन विद्याजपे ध्यानकल्पना २१५ गफलभेदाः २२८ उक्तकाले देवीपूजाफलम् २१६ पञ्चविंशः पटलः । अशक्तस्य चतुर्थकालपूजाविधिः २१७ प्रातर्मध्याह्णयोर्होमविधिः ,, पुण्यक्षेत्राणि ,, निद्राकाले जपपूजानिषेधः ,, पुण्यक्षेत्रेषु पूजागुणाः २३२ मन्त्राणां पञ्चलक्षणम् २१८ साधकानामशौचाद्यभावः २३४ लक्षजपविधिः ,, गन्धाद्युपचारहीनपूजाया अभद्रत्वं ,, आपत्काले पूजाप्रकारः ,, त्रयोविंशः पटलः । मानसपूजाकालः २३५ कुमारीपूजाप्रशंसा २१६ लोकदर्शनविचारः २३६ पूज्यकुमारीवयोनियमः • ,, षड्विंशः पटलः । तद्धस्तादक्षतग्रहणम् २२० नित्यार्चादिषु कुमार्यर्चा-तत्फलम् ,, दीक्षापदनिरुक्तिः २३८ कुमारीपूजाविधिः २२१ दिव्यगुरुशिष्यनिर्णयः ,, कुलयुवतीपूजाफलम् २२४ गुरूणा ध्यानं पूजामन्त्रोद्धारश्च २३६ गुरुलक्षणम् ,, चतुर्विंशः पटलः । शिष्यलक्षणम् २४० प्रोक्तपूजार्थवादः २२५ शिष्यसमयाः (कर्तव्यानि) ,, अधिवासपूर्वे दिनान्तरे कुमार्या- शिष्यपरीक्षाकालः २४२ दिभोजन-दीक्षा-लक्षजपविधिः २२६ दीक्षाकालविचारः ,, साधकस्य पूजाविच्छेदे सिद्धिहा- त्रिधादीक्षानिर्णयः २४३ निर्दुष्फलोत्पादंश्च ,, मन्त्रपदनिरुक्तिः • ,, जपध्यानपरत्वे गुरुद्वारा नित्य- अधिवासप्रकारः ,, पूजासंपत्तिः ,, दिक्पालबलिः २४४ नित्यकर्मलोपे नैमित्तिकादेर्वैफल्यम् २२७ मण्डपविधानम् ,, यज्ञशरीरकल्पना ,, पञ्चगव्येन शोधनादि ,, अङ्गवैकल्ये दोषः ,, शिष्यसांनिध्येन होमविधिः २४५ विस्तरतोऽर्चितिथयः ,, स्वप्नमानवमन्त्रः ,, महद्भूतदिनलक्षणम् २२८ सिद्धिस्वप्नाः ,,
विषयानुक्रमणिका । ७ विषयः पृष्ठसंख्या विषयः पृष्ठसंख्या अशुभस्वप्नाः २४६ विद्यासिद्धिकारणम् २५५ सप्तविंशः पटलः । मन्त्रत्रुटित्वलक्षणम् २५६ अशक्तौ गुरुद्वारा पुरश्चर्याविधिः ,, मण्डपप्रवेशविधिः २४७ पुण्यक्षेत्रे सुमुहूर्ते कर्मारम्भः ,, कुम्भस्थापनम् ,, दीपस्थानप्रसङ्गे कूर्मचक्रविचार २५७ पुष्पपातशुभाशुभलक्षणम् २४८ मालाभेदफलनिर्णयः २५८ चरुहोमविधानम् ,, विद्याजपसंख्या २५६ शिष्यस्य मुखाच्छादनपूर्वमस्त्रो- हविष्यद्रव्यनिर्देशः ,, दकाभ्युक्षणम् २४६ भोज्यान्ननियमानुकीर्तनम् ,, सिद्धान्तश्रावणम् ,, जपनियमाः २६० आत्मज्ञानपुरुषार्थत्वम् २५० जपे नैरन्तर्यविधिः २६१ मन्त्राणामचिन्त्यप्रभावः ,, जपसंख्यादशांशेन होमविधिः २६२ अन्तरात्मपरिज्ञानम् ,, दशाङ्गोपासनं पुरश्चरणम् ,, गुप्तयागात्सिद्धिः ,, विप्रभोजनहेतु २६३ आज्ञासिद्धिकारणम् ,, पुरश्चरणप्रकारान्तरम् ,, आज्ञासमयाः ,, एकोनत्रिंशः पटलः । शिष्ये पाशदहनपूर्वं कृपावलोकः २५१ शिष्यदेहानुप्रवेशेन चैतन्ययोजना २५२ कुलयोगेन जपप्रकारः २६५ मातृकायन्त्रराजकम् ,, नवस्थानानि २६६ शिष्यस्नपनादिकम् ,, नवलक्षप्रमाणजपविधि. ,, विद्योपदेशनम् ,, सूतक लक्षणम् २६७ शिष्यनष्मकरणाचारानुशासनम् २५३ भावार्थकथनम् २६८ शिष्यपूर्णताभावना ,, संप्रदायार्थ. २६६ गुरोर्विद्याजप. ,, निगर्भार्थः २७२ शिष्यस्य गुरुसंतोषणम् २५३ कौलिकार्थः ७ गुरोराशिषः २५४ सर्वरहस्यार्थ. २७५ कुमार्यादिभोजनादिकम् ,, महातत्त्वार्थ. २७६ अष्टाविंशः पटलः । त्रिंशः पटलः । पुरश्चर्याविधि. २५५ मन्त्रचैतन्यप्रसङ्गेऽजपानिर्णयः २७७
विषयः पृष्ठसंख्या विषयः पृष्ठसंख्या चैतन्यजृम्भणम् • २७६ विधिमनादृत्य हिंसाऽनिष्फलम् ३०१ बोधिनीविद्या ,, पूजायां निष्ठीवनशब्दादिनिषेध ३०२ दीपिनीविद्या २८० यथाचारं देशधर्म. ,, वाग्भवबीजरूपसाधन-तत्फलानि ,, यतेर्भूयतेर्वा साधकोत्तमत्वम् ३०३ कामकलारूपभावन-तत्फलानि २८१ अवधूतयतित्वलक्षणम् ,, शक्तिकूटसाधन-तत्फलानि २८२ महोत्पातादौ कोटिहोमः ३०६ कामकलात्रैविध्यवर्णनम् ,, मद्यपानाद्विकारोत्पादे निरयः ,, कामकलाया अन्तर्भावना २८३ पानविकाराः ,, अमृतगुणाः ३०७ एकत्रिंशः पटलः । गुणसंपत्ति.-सिद्धिलक्षणम् ,, नित्यहोमविधानम् २८५ जायालक्षणम् ३०८ काम्यहोमे द्रव्यभेदेन फलभेदः २८८ परकान्तायाः परकीयत्वापवादः ,, द्रव्याहुतिमाननिर्देशः २८६ अकामत्वे स्वपरत्वसमानदूषणम् ,, द्वात्रिंशः पटलः । पञ्चत्रिंशः पटलः । रक्षामुद्राप्रतिष्ठाधारणम् २६१ काम्यार्चाविधानम् ३०६ नवरत्नमुद्राविधि २६३ शक्तिपूजनात्कामावाप्तिः ,, प्रकटे फलवैपरीत्यम् ,, त्रयस्त्रिंशः पटलः । शक्तिपूजाप्रशंसा ३१० चक्रराजप्रतिष्ठा २६५ शक्तौ जातिशंकानिषेधः ,, प्राणप्रतिष्ठामन्त्रोद्धारः २६७ शक्तियागकर्तुः फलम् ,, पूजाधारकथनम् २६८ कुलपूजाक्रमप्रदर्शनम् ,, चतुस्त्रिंशः पटलः । षट्त्रिंशः पटलः । स्वशक्त्या परशक्तेरानयनप्रकारः ३१५ कुलाचारः २६६ साधकस्य निजकौलिन्या साधकेऽल्पाहारप्रशंसा ३०० गुरुद्वारा दीक्षणम् ,, धूमागारादौ पूजानिषेध. ,, षट्कोणचक्रे प्रतिमालेखनप्रकारः ३१६ कलौ निराहारव्रतवर्जनम् ,, वसन्तसुन्दरीमन्त्रोद्धारः ,, बलिदानादन्यत्र हिंसानिषेधः ३०१ संविद्योगपूर्व वामतः स्वकुला- पशुप्रोक्षणमन्त्रः ,, सादनेन जपः ३१७
विषयानुक्रमणिका । ६ विषय. पृष्ठसंख्या विषयः पृष्ठसंख्या जपेन दुर्लभस्य परकुलस्यानयनम् ३१७ अद्वैतविदां शक्तियागेऽप्यशुघातादि- होमप्रस्तावे सुन्दरीमुद्रया देवीसां- विधिनेतरेषाम् ३२४ निध्यकरणम् ३१८ शुद्धवासनस्य सर्वशुद्धि ” हृदये देव्याः पूजा ” प्रकृतिपुरुषविवेकज्ञानं तेन कर्म- आवाहनादिगन्धान्ताना स्वरूपम् ” लेपाभावश्च ” दशधा भावपुष्पाणि ३१६ भवाब्धितरणं कौलेनैव सुलभम् ३२५ धूपादिकोपचारस्वरूपम् ” नानानामभेदै. सर्वे शक्त्युपासकाः ” देवीतोषणचिन्तनप्रकार. ” तदाराधकानामेव भोगापवर्गौ ” अमृतपानम् ” तत्परितोषात् साधकस्य मुक्ति- सुन्दर्या ध्यानम् ” र्नान्यस्य ३२६ मनसो लये पुण्यपापाभावः ३२० योगादिभिस्तदाश्रयणं मुक्त्यर्थम् ” एवंविधस्य फलकथनम् ” शक्तेरनुग्रहादेव विधेः स्रष्टृत्वम् ” कुण्डहविषाः स्वरूपम् ” पशो परशक्तिस्मरणमात्रेऽपि निषे- पूर्णाहोममन्त्रः होमफलं च ३२० धकारकम् ” विप्राणां शक्तिभावाश्रयः ” सप्तत्रिंशः पटलः । शक्तिदापितद्रव्याणां ग्रहणविधिः ” शक्त्यासङ्गे विरुद्धशङ्का ३२२ विष्णोः पालनाधिकारहेतुः ” मूढानां धर्मज्ञानाभावः ” देवादीनामपि तद्भावप्राप्तौ भजनम् ” ज्ञानाज्ञानफलम् ” तद्भावगोपनादिफलम् ३२७ मन्त्रशुद्धानां द्रव्याणां विद्यासाधने तद्भावविमुखीकरणाय कल्पि- दोषाभावः ३२३ तागमाज्ञा ” यथाचारधर्मे भ्रमत्योगः ” वैष्णवदर्शने शक्तिनिन्दाहेतुः ” देवताभावनामावे दूषणम् ” शक्ते द्वैरूप्यम् ” विध्यविधिभ्यां फलभेदः ” स्थूलरूपेण जगन्मोहनम् ” शक्त्यादिसाधनैर्विना साध्यवैय्यर्थम् ” मूढानां तत्ताडनाद्यैर्निर्णय. , तज्ज्ञानां अद्वैतभावनायां वर्णजातिशुद्धाशुद्ध- चतुर्वर्गः फलम् ३२८ भक्ष्याभक्ष्यादिविकल्पाभाव ” धीराणां विप्रियकर्तुः फलम् ” शक्तौ परविद्यादृष्टिः ३२४ सूक्ष्मरूपेण सर्वान्तः स्थितिः ” एकस्याः शक्तेर्बहुधात्वम् ” अमृतेन शक्तितर्पणम् ”
१० विषयानुक्रमणिका । विषयः पृष्ठसंख्या विषयः पृष्ठसंख्या शक्तेरूर्ध्वयानप्रकारः ३२८ चत्वारिंराः पटलः । सहस्रारे परहंसैक्यचिन्तनम् " शिवशक्त्योर्व्यक्तीभावप्रश्नः ३४० तत्र होमादिविधिः " तदुत्तरवचनम् " शक्तेः बहिर्यानप्रमाणं तद्भेदहेतुश्च " शिवशक्त्योरविनाभाव- " उत्क्रमणादूर्ध्ववाहे देहत्याग- ३२६ तयोर्जगता सह भेदाभावः " वायोध्र्वने देहचेष्टा " अविद्याया भेदस्तदभावात्- वायोर्निश्चलत्वे मनःस्थैर्यं तयोः जीवन्मुक्तिः ३४१ स्थैर्यफलं च " स्वरूपस्य विविधत्वकथनम् " स्वेच्छया देहत्यागेऽपुनरावृत्ति- " शब्दब्रह्मयो वर्णादिरूपेण व्यक्ति- " शक्तेरुपासनफलनिगमनम् " प्रकाशितमन्त्रविद्यायाः अन्तस्थ- अष्टत्रिंशः पटलः । तार्या पूजनम् ' भोगमार्गेणैव शक्तिपरितोषात् मन्त्रशरीरस्य गुर्वाद्यैक्येन पूजनम् " सुखलाभः ३३० रत्नादिनिर्मितस्य महोत्सवे पूजातो केवलयोगवर्त्मना शंकरपरितोषः " मनोरथलाभः " शक्तिहीनमीश्वरं दृष्ट्वा ब्रह्मणास्तेन महोत्सवाविमुखे देवाविविमुखता " सह क्षीरोदगमनम् " यन्त्रात्मनो देव्यभेदबुद्ध्या पूजादि " तत्र ध्यानपरस्य ब्रह्मणो देवीदर्शनम् " यन्त्रस्य पुष्पैश्शून्यत्वकरणम् ३४२ ब्रह्मकृता देवीस्तुतिः ३३१ आच्छन्ने प्रदेशे लिङ्गेन सह स्थापनम् " देव्याः प्रत्यक्षमाविर्भावः ३३२ मन्त्रजपपूजापरस्य फलम् " ब्रह्मवरप्रार्थना " तुरीयरूपस्य कुलयागविधिना पूजा " सतीरूपेण शंकरमोहनादि ३३३ कौलधर्मस्य दुर्गमत्वम् " ब्रह्मनिर्देशेन विष्णुना महादेवाय तुरीयरूपनिरूपणम् ३४३ वीरभावादेश " तत्पूजयितुर्दर्शनादेः फलम् " ईश्वरकृता देवीस्तुतिः " शिवशक्तिमयविश्वोपदेश- " देव्या शभवे विश्वरूपदर्शनम् ३३४ द्वैतज्ञाने भ्रमः कारणम् " देवी प्रति शंभुप्रार्थना " शिवशक्त्योर्भेदाभावः " ऊनचत्वारिंशः पटलः । भोगेनैव मोक्षप्राप्तौ हेतुः " यामलामृतैर्विना मांसाद्यैः देवीकृतो ज्ञानोपदेशः ३३५ प्रीत्यभावः ३४४
विषयानुक्रमणिका । ११ विषयः पृष्ठसंख्या विषयः पृष्ठसंख्या स्त्रीषु देवीभावभजनम् ३४४ परानुत्तरयोः परमार्थतो भेदाभाव ३५० देवीशरणानां मुक्तत्वम् ,, अनुत्तरभेदोल्लासे वर्णक्रमेण विष्णुब्रह्मणोः शिशुत्वं सूचयन्त्या देव्या मिथुनभावनाफलम् ,, महादेवं प्रति शक्तिभजनविधिः ,, वेद्यवस्तुन उत्तरोत्तरगमनम् ,, शक्तिरहितस्य कर्मानर्हत्वम् ,, संकोचविकासकारणनिरूपणम् ३५१ दुष्टशक्त्या विनाशः ,, अनुत्तरलक्षणम् ,, मोक्षसाधनपूर्वं कुलयागपूजाप्रकार मन्त्रस्य तन्मयभावनया विश्वा- तत्फलं च ३४५ नन्दप्राप्तौ स्वात्मप्रत्यभिज्ञानम् ,, श्रुत्यादिकर्मसु त्यागादिविकल्पेऽपि प्रकाश एव सर्वस्य तत्त्वमिति प्रोक्तकर्मत्यागाद् हीनजातित्वम् ,, परमार्थः ३५२ विद्याभ्यासप्रसादाद् भोगेन मोक्षः ,, तत्र प्रमाणानामनुपयोग ,, भोगवैराग्ये योगिन्या सह विजनस्थस्य शुद्धतत्त्वस्य वाचकाध्वक्रमेण विवेकद्वारा ब्रह्मचिन्तनम् ३४६ विभागकथनम् ,, षट्त्रिंशत्तत्त्वलक्षणानि ,, एकचत्वारिंशः पटलः । शक्तिद्वारा कारणान्तर्लीनानां शांभावानुत्तरजिज्ञासाप्रश्नः ३४७ तत्त्वानामूर्ध्वगमनम् ३५४ शांभवतत्त्वकथनम् ,, शक्तीनां संयोगवैचित्र्यात् स्वराणा- पराशक्तितत्त्वम् ३४८ मुत्पादवर्णनम् ,, वाच्यवाचकात्मनो विश्वस्यानु बीजयोन्यात्मना द्विधा मातृका ,, त्तरत्वम् ,, सव्याप्तिकस्य हृदयबीजस्य बहुविधैर्मन्त्रैः प्राप्यतत्त्ववचनम् ,, निरूपणम् ३५५ शिवस्वरूपनिर्णय ३४६ परसंविदो महामन्त्रस्वभावे विलयः ,, सम्यग्दर्शनलक्षणम् ,, परसंविदग्नौ जुह्वत फलम् ,, सामान्येन सर्वेषामनुत्तरस्थितिः ,, द्विचत्वारिंशः पटलः । परैव निर्वाणपदं तदेवानुत्तरं कथं इति प्रश्न ,, वाच उत्पादादिप्रश्नोत्तरम् ३५६ परानुत्तरयोरन्तरनिरूपणपूर्वमनुत्त- आहारोच्छूलादेः प्रश्नोत्तरम ,, रतत्त्वकथनम् ,, पापकर्तृत्वादिविषयप्रश्नप्रत्युक्तरी ,, तन्निर्णयप्रश्नः ३५० जीवविषयकविविधप्रश्नाः ३५७
१२ विषयानुक्रमणिका । विषयः पृष्ठसंख्या विषयः पृष्ठसंख्या जीवस्वरूपलक्षणम् ३५७ श्रद्धाभक्तिध्यानयोगाद्युपायपूर्व- गुणयोगेन जीवकार्याणि ,, त्यागमात्रेणैव मोक्षलाभः ३५६ जीवस्य त्रिधा स्थानकल्पना ,, प्रत्याहाराद्यङ्गैर्ध्यानक्रमवर्णनम् ३६० देहे जीवस्य स्थितिप्रकारः ३५८ सर्वात्म्येन परिशीलनाद् बन्धमोचनक्रमः ,, बन्धनिर्मुक्ति ,, जीवस्य विषयभोगादिव्यवस्था ,, मलदाहे उपायोपदेशः ३६१ आकाशाश्रयस्य जीवस्य निष्कल आत्मनो मायामोहिततया स्वात्मविषयत्वे ब्रह्मचिन्तनम् ,, पुरत्रयक्रीडनम् ,, नाभिस्थित्या जीवस्याखिलदेह- तुरीयात्मन्याधारे विश्वस्य व्यापकत्वम् ,, लयोदयौ ,, प्राणादिसंयोगेन जीवस्य परिभ्रमणम् ,, महावाक्योपदेशनम् ,, निष्कलब्रह्मजिज्ञासाप्रश्नः ३५६ बन्धमोचनज्ञानम् ,, सनत्कुमाराय प्रोक्ताया ब्रह्मवि- अपरोक्षानुभवप्रकारः ३६२ द्याया अन्वारम्भः ,, अपरोक्षानुभवफलकीर्तनम् ,, एतत्तन्त्राध्ययनफलम् ३६३ इति गन्धर्वतन्त्रानुक्रमणिका ॥
गन्धर्वतन्त्रशुद्धिपत्रम्। पृष्ठे पंक्तौ अशुद्धम् शुद्धम् २० ४ समुधृत्य समुद्धृत्य ३१ ६ सर्वोन्मदन सर्वोन्मादन ३७ १७ विग्नो विघ्नो ५१ १६ चाङ्कुश वाङ्कुश ५५ १६ पुष्पं शब्दं ७७ ५ वृद्धभैरवः वृद्धभैरव ८२ ६ समस्तजनीं समस्तजननी १०० १० दीची देचीं १०२ ११ सृणि सृणिं १०३ १ प्रसङ्गा प्रसङ्गां १११ १० शष्ठीश षष्ठीश १२२ ३ प्रकृतिर्हि प्रकृतेर्हि १३२ ५ ध्यत्वा ध्यात्वा १३७ २१ वौषद् वषट् १४७ १२ तिष्ठस्व तिष्ठ त्वं १४८ २१ प्रदायक प्रदायकः १५३ १७ कदम्भकौ कदम्बकौ १६२ २१ चूर्णैर्ग चूर्णैर्गे १६६ २१ तदण्डाडमिति तदङ्गाङ्गमिति १६८ १८ दणिमादिका दणिमादिकाः १७८ ११ शिवा सदा १७८ ११ सदाशिवः सदा शिवः १८६ १० तुम्बरुः तुम्बुरु १८७ २० शुद्धा शुद्धो १९१ ३ पुत्रान्तान्ते पुत्रान्ते २०० १८ मुद्घयी मुद्गरी २१८ ११ दभ्यन्तरे अददान्तरे २२८ ८ कृणायाथ कृष्णायाथ २३६ ६ जानान्ति जानन्ति
शुद्धिपत्रम् । पृष्ठ | पङ्क्तौ | अशुद्धम् | शुद्धम् २३६ | १३ | चिन्तारापयणः | चिन्तापरायणः २४८ | १४ | पश्चिमोत्तम | पश्चिमोत्तर २५० | १५ | प्राकछ्यात् | प्राकस्थ्यात् २५१ | १८ | द्वादशाभिः | द्वादशभिः २५४ | ६ | पद्भिः | षड्भिः २५८ | ६ | अभिजायत | अभिजायते २८३ | ५ | दव्यास्तु | देव्यास्तु २८६ | १५ | च विस्तरेत् | परिस्तीर्य २६३ | ३ | समोहिनी | संमोहिनी २९३ | ३ | स्रुवण | स्रुवेण ३०६ | १६ | लज्जा | लज्जां ३१० | ११ | मदिराया | मदिरायां ३१७ | १२ | दीपान्तर | द्वीपान्तर ३२६ | १० | पशुकादर | पशुरुदार ३५२ | ४ | जैदर्भ | जैर्दभैः ३४५ | १६ | हीनजातिषु | हीनजातिषु ३५७ | २ | शक्तमाकाश | शक्तमाकाशं इति गन्धर्वतन्त्रशुद्धिपत्रम् ॥
अथ गन्धर्वतन्त्रम् । —०:***.० — शिवप्रोक्तम् । —:०:— प्रथमः पटलः । ॐ नमः परदेवतायै । यं वदन्त्यमलात्मानः पुरुषं प्रकृतेः परम् । चिद्रूपं परमानन्दं वन्दे देवं विनायकम् ॥१ १ ॥ भर्तारं गुणवृद्धिशून्यमचलं गत्वाभिसारक्रमाद् दीव्यन्ती कुलवर्त्मनैव गुणवत्यानन्दमातन्वती । शेते सुप्तभुजङ्गपोतकुटिला या मेरुमूलं गता सूते (यन्त्र? पुत्र) शतानि तानि सुरजिन्मुख्यानि पायादसौ २ विश्वामित्र इति ख्यातो नृपः परमधार्मिकः । सिद्धिं दृष्ट्वा वसिष्ठस्य तपस्तेपे सुदुश्चरम् ॥ ३ ॥ अप्राप्य तपसः सिद्धिमुदीचीं दिशमाविशत् । गङ्गाद्वारसमासीनं मुनिं योगपरायणम् ॥ ४ ॥ दत्तात्रेयं महाभागमभिवाद्य कृताञ्जलिः । उवाचेदं वचस्तस्मै विनयानतकन्धरः ॥ ५ ॥ विश्वामित्र उवाच नाद्रा (द्यं? द्यं) सम्यगिष्ट्वापि क्रतुभिर्बहुदक्षिणैः । सत्पात्रे सर्वदानानि कृत्वापि मुनिसत्तम ॥ ६ ॥ ———————————————————————— १ ‘तं विघ्ना’ क पाठ ।
महाविद्यां प्रजप्याथ पुरस्क्रियापुरःसराम् । भवाब्धेस्तरणोपायं तपस्तप्त्वा सुदुश्चरम् ॥ ७ ॥ सर्वागमैकतत्त्वज्ञ ब्रह्मनिष्ठ तपोधन । किं करिष्याम्यहं देव कुत्र यास्यामि तद्वद ॥ ८ ॥ दत्तात्रेय उवाच मा विषीद् नृपश्रेष्ठ सर्वथा त्वं स्थिरो भव । यच्छ्रुत्वा(दि?धि)गतं पूर्वमस्माभिर्नन्दिकेश्वरात् ॥ ६ तदशेषं प्रवक्ष्यामि गुह्याद् गुह्यतरं परम् । सारमुद्धृत्य भगवान् यामलादपि सर्वतः ॥ १० ॥ तन्त्रं द्वादशसाहस्र्यं भोगमोक्षैकसाधनम् । पार्वत्यै कथयामास तन्त्रं गन्धर्वसंज्ञकम् ॥ ११ ॥ गीयते सर्वतन्त्राणामखिलायो यतस्त्विह । तेनायं नृपशार्दूल तन्त्रो गन्धर्व उच्यते ॥ १२ ॥ नन्दिकेश्वर उवाच कैलासशिखरारूढं देवदेवं जगद्गुरुम् । पञ्चवक्त्रं महाकायं जटाजूटविभूषितम् ॥ १३ ॥ चारुचन्द्रकलायुक्तं मूर्ध्नि व्यालौघभूषितम् । बाहुभिर्दशभिर्युक्तं व्याघ्रचर्मधरं शुभम् ॥ १४ ॥ कालकूटधरं कण्ठे नागहारोपशोभितम् । विभूतिभूषणं देवं प्रतिवक्त्रं त्रिभिस्त्रिभिः ॥ १५ ॥ नेत्रैस्तु पञ्चदशभिर्युक्तं स्फटिकसंनिभम् । शक्तिंत्रिशूलखट्वाङ्गवरदाभयकानपि ॥ १६ ॥
प्रथमः पटलः । ३ अक्षसूत्रं बीजपूरं भुजङ्गं डमरुं धनुः । दक्षिणैर्दधतं हस्तैर्वामैः कोटीरभूषणम् ॥ १७ ॥ वृषभोपरिसंस्थं तु गजकृत्तिपरिच्छदम् । सर्वात्मनाविष्टचित्तं गिरिजामुखपङ्कजे ॥ १८ ॥ प्रणम्य परया भक्त्या कृताञ्जलिपुटा सती । उवाच पार्वती देवी ईश्वरं परमेश्वरम् ॥ १९ ॥ पार्वत्युवाच देवदेव जगन्नाथ भक्तानामार्तिनाशन । प्रसन्नो यदि मां देव ब्रह्म किं वा तदुच्यते ॥ २० ॥ योगं किंवा शरीरं च ब्रूहि मे परमेश्वर । स्मितपूर्वं महादेवः पूर्णानन्दमयो विभुः ॥ २१ ॥ वामदेवाख्यवक्त्रेण प्रत्युवाच प्रियां विभुः । ईश्वर उवाच यल्लाभान्नापरो लाभो यत्सुखान्नापरं सुखम् ॥ २२ ॥ यज्ज्ञानान्नापरं ज्ञानं तद् ब्रह्मेत्यवधारय । यद् दृश्यान्नापरं दृश्यं यद् दृष्ट्वा न पुनर्भवः ॥ २३ ॥ तिर्यगूर्ध्वमधः पूर्णं सच्चिदानन्दमव्ययम् । अनन्तमेकं नित्यं यत् तद् ब्रह्मेत्यवधारय ॥ २४ ॥ पार्वत्युवाच कर्मपाशसमाबद्धो भोगी भोगपरायणः । कथं मुक्तो भवेद्देव भोगेनैव महेश्वर ॥ २५ ॥ तत् सर्वं कथयेशान यद्यहं तव वल्लभा । 'वामभिर्हस्तैर्दृत' क पाठ.। २ 'मन्त्रेण' ख पाठः। ३ 'प्रभु' क पाठ । 'न्त नित्यमेक' क पाठ ।