भारतकोश
गीतावली (गोस्वामी तुलसीदास - गीताप्रेस सम्पूर्ण ७ काण्ड सान्वय सटीक)

गीतावली (गोस्वामी तुलसीदास - गीताप्रेस सम्पूर्ण ७ काण्ड सान्वय सटीक)

Gitavali of Goswami Tulsidas with Gita Press Commentary

गोस्वामी तुलसीदास द्वारा

DevanagariHindipublished454 पृष्ठ

पृष्ठ 448, कुल 454 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 448

गीतावली ४४२ मानी राम अधिक जननीतें, जननिहु गँस न गही। सीय-लषन रिपुदवन राम-रुख लखि सबकी निबही ॥ २ ॥ लोक-बेद-मरजाद दोष-गुन-गति चित चख न चढ़ी। तुलसी भरत समुझि सुनि राखी राम-सनेह सही ॥ ३ ॥ कैकेयी जबतक जीवित रही, तबतक सीताजीने भूलकर भी अपनी मातासे मुंह खोलकर बात नहीं की ॥ १ ॥ किंतु रामचन्द्रजीने उसे अपनी मातासे बढ़कर माना और माता कौसल्याने भी उससे किसी प्रकारका मनमुटाव नहीं रखा। रामचन्द्रजीका रुख देखकर सीता, लक्ष्मण तथा शत्रुघ्न—इन सबने भी उसका निर्वाह किया ॥ २ ॥ तुलसीदासजी कहते हैं, भरतजीने तो रामप्रेमको ही सुन और समझकर उसीकी रक्षा की। उन्होंने लोक या वेदकी मर्यादा अथवा गुण-दोषकी गतिकी ओर न तो कभी चित्त ही लगाया और न दृष्टिपात ही किया ॥ ३ ॥ रामचरितका उल्लेख राग रामकली [३८] रघुनाथ तुम्हारे चरित मनोहर गावहिं सकल अवधबासी। अति उदार अवतार मनुज-वपु धरे ब्रह्म अज अबिनासी ॥ १ ॥ प्रथम ताड़का पति, सुबाहु-बधि मख राख्यो, द्विज-हितकारी। देखि दुखी अति सिला सापबस रघुपति बिप्रनारि तारी ॥ २ ॥ सब भूपनको गरब हरयो, भंज्यो संभु-चाप भारी। जनकसुता समेत आवत गृह परसुराम अति मदहारी ॥ ३ ॥ तात-बचन तजि राज-काज सुर चित्रकूट मुनिबेष धरयो। एक नयन कीन्हों सुरपति-सुत, बधि बिराधरिषि-सोक हरयो ॥ ४॥