जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

राजयोगाध्यायः ॥ ७ ॥ २२७ राजश्रीबुधयोगजोऽतुलबलप्रख्यातनामा विदुः शास्त्रज्ञानकरक्रियासु चतुरो धीमानशत्रुर्लवेत् ॥ ७० ॥ इदानीं सफलं बुधयोगमाह-लग्नेष्विति । स्पष्टम् ॥ ७० ॥ Notes-गुरुर्लग्ने, चन्द्रः लग्नात् १। ४।७।१० एतदन्यतमे, राहुः लग्नात् २।५। ८।११ एतदन्यतमे, सूर्य्यभौमौ लग्नात् ३।६। ९।१२ एतदन्यतमे भावे सति बुधनामको योगो भवतीति । यदि लग्नमें गुरु, गुरुसे केन्द्रमें चन्द्रमा हो, चन्द्रमासे दूसरे राहु हो, पराक्रमके ३ रे स्थानमें सूर्य और मंगल हों तो बुधयोग होता है । [कुण्डली चक्र: लग्न (१)-बृ. ल.; २-१; ३-१२; ११-११; १०-मं. सू.; ९-रा.; ७-चं.; केन्द्र-बुधयोगः] इस बुध योगमें उत्पन्न होनेवाला मनुष्य राजश्रीसे युक्त, विशेष बली, बड़ा नामी, शास्त्र- ज्ञाता, व्यापारमें चतुर, बुद्धिमान् और शत्रुरहित होता है ॥ ७० ॥ अथ सुनफा-अनफा-धुरन्धुरा-केमद्रुमयोगाः । लग्नस्थिते हिमकरे यदि वा मदस्थे केमद्रुमो भवति जीवदृशा विहीने । अत्यल्पबिन्दुसहिता यदि खेचरेन्द्राः केमद्रुयोगफलदा विबलाश्च सर्वे ॥ ७१ ॥ द्वितीये द्वादशे पार्श्वे द्वये खेचरसंयुते । शीतांशोः सुनफायोगस्त्वनफानाम कीर्तितः ॥ ७२ ॥ योगो धुरन्धुराख्यः स्याद्विना सर्वत्र भास्करम् । एतद्योगत्रयाभावे केमद्रुमफलं वदेत् ॥ ७३ ॥ इदानीं केमद्रुमयोगमाह-लग्नस्थित इति । लग्नस्थिते, यदि वा मदस्थे = सप्तमस्थे हिमकरे = चन्द्रे, जीवदृशा = गुरुदृष्ट्या विहीने सति केमद्रुमो योगो भवति । अथ च यदि सर्वे ग्रहाः, अत्यल्पबिन्दुसहिताः = अष्टकवर्गेऽल्पशुभचिह्नकास्तथा विबलाः = बलहीनाश्च भवेयुस्तेऽपि केमद्रुमयोगफलदा भवन्ति । केमद्रुमयोगफलं वक्ष्यते ८२ तमे श्लोके ॥७१॥ अथ सुनफाऽनफाधुरन्धुराकेमद्रुमयोगानाह-द्वितीयेतिश्लोकयुग्मेन । शीतांशोः = चन्द्रात्, द्वितीये स्थाने, खेचरसंयुते = सूर्येतरग्रहयुक्ते ( विना सर्वत्र भास्करमित्युक्तेः ) सुनफा नाम योगो भवति । चन्द्राद् द्वादशे स्थाने सूर्येतरग्रहयुते अनफा नाम योगः सुधी- भिः कीर्तितः । चन्द्राद् द्वये पार्श्वे = द्वितीये द्वादशे च भावे सूर्येतरखेचरसंयुते धुरन्धुराख्यः ( दुरुधुरेति ग्रन्थान्तरे ) योगो भवति । एतत्पूर्वोक्तयोगत्रयाभावे = चन्द्राद् द्वितीये द्वादशे च स्थाने शून्ये सति केमद्रुमयोगस्य फलं वदेदर्थात्तदानीं केमद्रुमो योगो भवति । तथा च लघुजातके वराहः— रविवर्ज्यं द्वादशगैरनफा चन्द्राद् द्वितीयगैः सुनफा । उभयस्थितैर्दुरुधुरा केमद्रुमसञ्ज्ञकोऽतोऽन्यः । इति ॥ इदमप्यवधेयम् । चन्द्राद् द्वितीये वा द्वादशे सूर्यो भवतु न वा भवतु किन्तु न स योगकारको भवति । भौमादयः पञ्च ( मं. बु. बृ. शु. श. ) ग्रहाः एकैकाः सम्मिलिता वा चन्द्राद् द्वितीये सुनफायोगकराः, द्वादशे अनफायोगकरा भवन्ति । एवं पञ्चभिर्ग्रहैः ३१ भेदाः अनफाः सुनफाश्च भवन्ति । एवमेव चन्द्राद् द्वितीयद्वादशगतैः पञ्चभिर्ग्रहैः एकाकिभिः सम्मिलितैश्चाशीत्यधिकशत ( १८० ) भेदा दुरुधुराः ज्ञेयाः । तेषां विवरणं बृहज्जातके उत्प- लकृतटीकायां द्रष्टव्यम् । ग्रन्थस्तम्भयादत्र न लिखितमिति । बृहज्जातके तद्वचनम्—